Thứ hai, 24/8/2020, 20:06 (GMT+7)

Cậu bé Việt 13 tuổi làm xe tự lái, ‘cái gật đầu’ của NASA và ước mơ của Founder Got It Hùng Trần

Gần một thập kỷ sau khi thành lập Got It, Tiến sĩ Hùng Trần lại tiếp tục “khởi nghiệp”. Nhưng “startup” của anh lần này - STEAM for Vietnam - không ra đời với mục đích thu về lợi nhuận mà là tạo ra một thế hệ trẻ có khả năng đi xa hơn cho ngành công nghệ Việt Nam. 

Vốn nổi tiếng là một trong số ít những người Việt khởi nghiệp thành công tại Mỹ, thời gian gần đây Hùng Trần – nhà sáng lập Got It còn được biết đến với vai trò người khởi xướng STEAM for Vietnam. Tổ chức phi lợi nhuận này được thành lập tại Mỹ với sứ mệnh thúc đẩy các hoạt động liên quan tới giáo dục STEAM (Science - Khoa học, Technology - Công nghệ, Engineering - Kỹ thuật, Arts - Nghệ thuật, Mathematics - Toán học) tại Việt Nam, được vận hành bởi đội ngũ tình nguyện viên là du học sinh và chuyên gia người Việt trên khắp thế giới.

- Startup vốn dĩ rất bận rộn, từ đâu anh có ý tưởng về một tổ chức phi lợi nhuận như STEAM for Vietnam?

- Những người “khổng lồ” công nghệ đã thay đổi thế giới như Bill Gates, Mark Zuckerberg, Elon Musk và nhiều người thành công khác trong lĩnh vực công nghệ đều bắt đầu tiếp xúc với máy tính và học lập trình từ độ tuổi lên 10. Tôi luôn có câu hỏi trong đầu là “Liệu điều ấy có đúng với các bạn trẻ ở Việt Nam?” hay “Nếu các bé được cho tiếp xúc với công nghệ và được đào tạo từ sớm, chúng ta có thể có những cá nhân giỏi và đi rất xa trong tương lai hay không?”. Và tôi luôn tìm cơ hội để trả lời các câu hỏi ấy.

Hè năm 2019 tôi có nhận một cậu bé 13 tuổi vừa học xong lớp 6 vào làm Intern (thực tập sinh) ở Got It vì thấy cậu rất ham mê công nghệ và chịu khó học hỏi cũng như có khả năng tiếng Anh rất tốt. Chúng tôi bắt đầu bằng việc đào tạo cu cậu học lập trình Python bằng một giáo trình nhập môn khoa học máy tính dạy cho các sinh viên bậc đại học ở Mỹ xem cậu có thể tiếp thu tới đâu. Cậu bé đã làm mọi người ngạc nhiên bằng cách hoàn thành khoá học không mấy khó khăn. Tiếp theo chúng tôi đào tạo cậu thêm một chút về trí tuệ nhân tạo và gợi ý cậu biến một chiếc xe điện đồ chơi thành một chiếc xe tự lái và cậu đã làm được.

Cuối mùa hè tôi phỏng vấn một cậu lớp 6 nữa và cũng rất ngạc nhiên về những hiểu biết của cậu này về khoa học máy tính cũng như lập trình. Tiếp sau đó cá nhân tôi trực tiếp đào tạo một số bé học cấp 2 về lập trình và rất ngạc nhiên về khả năng học nhanh và sự sáng tạo của các bé. Tôi nghĩ tới việc làm sao có thể đưa công nghệ và đào tạo được càng nhiều các bé ở lứa tuổi này càng tốt. Thật may mắn khi trình bày ý tưởng này với các bạn trẻ người Việt đang đi làm và đi học ở Mỹ tôi đã được các bạn ủng hộ nhiệt tình. Đó là lý do tại sao chúng tôi tập hợp lại cùng nhau để thành lập STEAM for Vietnam với sứ mệnh đưa giáo dục STEAM đẳng cấp quốc tế tới người Việt một cách hoàn toàn miễn phí.

- Các chuyên gia tham gia giảng dạy đều là những người nhiều kinh nghiệm và có tiếng trong giới công nghệ. Anh có mất nhiều thời gian để huy động các tình nguyện viên?

- Tôi đã bắt đầu trao đổi về ý tưởng lập ra một tổ chức để dạy về công nghệ cho các em nhỏ ở Việt Nam từ đầu năm và gần như ai cũng hưởng ứng và muốn tham gia cách này hay cách khác. Tuy nhiên công việc của mọi người đều bận nên tốc độ diễn ra cũng chậm.

Không biết là vui hay buồn hay thú vị nhưng dịch Covid-19 đã thúc đẩy quá trình thành lập STEAM for Vietnam đi rất nhanh. Một mặt là chúng tôi ở Mỹ phải làm việc ở nhà nên tiết kiệm được thời gian di chuyển, tụ tập... nên có thời gian để dành cho dự án này. Ngoài ra nhiều bạn sinh viên có ý định về Việt Nam vào mùa hè nhưng bị tắc lại do không có chuyến bay nên cũng dành thời gian nhiều hơn cho STEAM for Vietnam và coi đấy là các hoạt động làm tình nguyện đóng góp cho đất nước từ xa.

Dịch Covid 19 cũng làm thay đổi suy nghĩ của rất nhiều người, đặc biệt việc dạy và học trực tuyến gần như được chấp nhận hoàn toàn, không ai phản đối. Tất cả những thứ đó cùng hội tụ tại một thời điểm, đây chính là lúc tốt nhất để thành lập và vận hành STEAM for Vietnam. Hai bạn đồng sáng lập là Nguyễn Phương Thuỷ và Phan Zymaris Mai lập tức tham gia cùng tôi và chúng tôi chia nhau ra định vị và mời các bạn khác phù hợp với các hoạt động sắp tới của STEAM for Vietnam để tham gia. Thật may mắn là ai cũng hưởng ứng và rất nhanh chóng chúng tôi bắt tay vào làm việc.

- Đến nay, dự án của anh đã có bao nhiêu tình nguyện viên tham gia?

- Hiện tại STEAM for Vietnam có khoảng 70 người, tất cả đều là các tình nguyện viên, đóng góp công sức cho dự án ngoài giờ làm việc cũng như các buổi tối hoặc cuối tuần. Tuy vậy chúng tôi hoạt động như một startup công nghệ thứ thiệt với đầy đủ các team như sản phẩm và kỹ thuật, vận hành, marketing và tăng trưởng, giáo dục. Cả đội ngũ đi với tốc độ rất nhanh, kể từ ngày công bố thành lập cho tới khi bắt đầu tuyển sinh chỉ mất có 2 tháng.

- STEAM for Vietnam vừa khởi động trại hè lập trình miễn phí Coding Bootcamp 2020 với đối tượng là các bé từ 8 đến 16 tuổi. Việc học lập trình khi trẻ mới học lớp 3, lớp 4 liệu có phải là quá sớm?

- Thực ra trại hè chúng tôi tổ chức năm nay tập trung vào dạy các bé về tư duy máy tính là chính vì dạy tư duy vô cùng quan trọng và phải dạy từ sớm. Có được tư duy máy tính và áp dụng được như một khả năng tự nhiên thì sẽ làm cho việc giải quyết mọi vấn đề trong cuộc sống trở nên hiệu quả hơn nhiều vì những suy nghĩ logic và tối ưu.

Những kỹ năng về tư duy máy tính có thể được áp dụng trong mọi ngành nghề chứ không riêng gì cho những ai theo ngành công nghệ. Còn lập trình ở đây chỉ là một công cụ để các bé có thể thấy được các ví dụ và ứng dụng tư duy máy tính mới học được. Chính vì vậy nên chúng tôi tập trung vào lứa tuổi 8-16 vì dạy tư duy thì nên dạy càng sớm càng tốt, tuy nhiên nhỏ hơn 8 tuổi thì sẽ hơi khó một chút vì nhiều kiến thức nền các em chưa có để có thể lĩnh hội được ngay. Trong tương lai chúng tôi dự định có cả chương trình cho các bé 3-7 tuổi cũng có thể bắt đầu tiếp xúc với công nghệ và tư duy máy tính.

- Sau những buổi học đầu tiên, anh đã nhận được phản hồi như thế nào từ phụ huynh và học sinh?

- Năm nay chúng tôi định tổ chức chương trình với quy mô nhỏ để vừa thử nghiệm một mô hình giảng dạy và học hoàn toàn mới vừa thử nghiệm phần nội dung chúng tôi tạo ra dành riêng cho các bé ở Việt Nam. Tuy nhiên sự quan tâm của các phụ huynh và các bé vượt xa kỳ vọng. Chúng tôi dự kiến cùng lắm có khoảng 1.000 đơn đăng ký học nhưng đã kết thúc với hơn 7.000 đơn từ khắp 63 tỉnh thành ở Việt Nam và 42 quốc gia khác.

Hai buổi học đầu tiên, kết quả tốt ngoài mong đợi của cả team vì số lượng lượt xem bài giảng ở mỗi buổi đều ở mức khoảng 12.000 – 13.000 và trong group Facebook dành cho phụ huynh thì các phản hồi đều rất tích cực.

Có những phụ huynh ở Hà Giang nói nếu không có STEAM for Vietnam thì các con ở đó sẽ chẳng có cơ hội được học bài như thế này, còn các phụ huynh ở nước ngoài thì nói là ngoài học code các con còn có cơ hội học tiếng Việt. Các phụ huynh khác thì nói là các con rất hạnh phúc và thích thú khi lập trình được trò chơi đầu tiên dành cho mình. Rất nhiều hình ảnh đăng tải từ phụ huynh về việc các con học code thế nào làm cho STEAM for Vietnam cũng thấy rất hạnh phúc và coi đó là động lực để tiếp tục làm cho trại hè còn hoàn thiện hơn.

- Anh có tiết lộ về việc khoa học gia của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) sẽ tham gia chia sẻ với các bạn nhỏ tại trại hè lập trình. STEAM for Vietnam đã làm thế nào để nhận được “cái gật đầu” của NASA? 

- Một trong những nguyên tắc để STEAM for Vietnam xây dựng các chương trình đào tạo của mình là người thật việc thật. Trong các buổi học các con sẽ được dạy bởi các chuyên gia đã có kinh nghiệm dày dạn đang làm việc trong các lĩnh vực của STEAM để các con được học những kiến thức rất thực tế mà không hề lý thuyết suông.

Ví dụ như trong trại hè lập trình thì đội ngũ giảng dạy đều là các kỹ sư phần mềm từ các công ty công nghệ lớn như Google, Code.org... Ngoài đội ngũ giảng viên “xịn” ra chúng tôi cũng muốn các con có cơ hội gặp gỡ và giao lưu với những người rất thành công trong sự nghiệp của họ, từ đó các con thấy được tương lai xa thông qua những ví dụ rất cụ thể và hy vọng rằng nhiều con sẽ đặt ra mục tiêu mơ ước là sau này mình sẽ như họ để có động lực phấn đấu. STEAM for Vietnam đã lên danh sách những vị khách mời đặc biệt như vậy và dần dần mời họ giao lưu với các con. Chúng tôi muốn mời một khoa học gia tới từ NASA là vị khách đầu tiên để giao lưu với các con vì nhiều lý do.

Thứ nhất NASA toàn làm những việc rất vĩ đại và nhiều khi nằm ngoài trí tưởng tượng của đa số mọi người, khi được nghe họ nói chuyện về các nhiệm vụ của mình các con sẽ “wow” và thấy được là nhiều thứ không thể nhưng lại được NASA biến thành có thể và từ đó các con sẽ có những ước mơ cao xa.

Thứ hai, trong các “mission” (sứ mệnh) của NASA thì công nghệ và đặc biệt là lập trình sẽ không thể thiếu, các khoa học gia sẽ chỉ cho các con nếu biết lập trình thì các con có “superpower” (siêu năng lực) ở trong tay và có thể ra lệnh cho máy tính làm bất cứ gì mình muốn. Thứ ba là các con thấy các khoa học gia đó cũng là những con người mà các con có thể giao lưu, có thể gặp gỡ nên cũng sẽ tạo ra được động lực để nghĩ ngày nào đó con sẽ như họ.

Để mời được một chuyên gia từ NASA tới giao lưu với các con trong trại hè lập trình năm nay thì việc đầu tiên là phải có người giới thiệu. Thật may mắn là TS Đỗ Bình Minh cũng là một khoa học gia của NASA và là một người rất ủng hộ STEAM for Vietnam tạo kết nối và sau đó phải qua một quá trình xin phép và chờ họ phê duyệt, quá trình này có thể kéo dài tới 6 tuần.

STEAM for Vietnam cuối cùng đã rất vui mừng khi được NASA chấp thuận việc cử một khoa học gia đang làm lãnh đạo tại trung tâm nghiên cứu Ames của NASA tại Thung lũng Silicon.

- Sau trại hè lập trình 2020, STEAM for Vietnam dự định triển khai các chương trình gì tiếp theo?

- Chúng tôi đã có lộ trình cho các môn học tiếp theo trong khối ngành Khoa học Máy tính để các bé có thể học thêm dần những kiến thức sâu hơn nếu các bé có năng khiếu và hứng thú với con đường công nghệ. Các chương trình này sẽ đủ để các bé có thể học trong 3 năm tới. Ngoài ra chúng tôi cũng đang định vị và tìm kiếm những tài năng người Việt Nam khác có thể dạy đủ các môn của cả khối STEAM.

Có một điểm thú vị mà chúng tôi mới phát hiện ra khi thực hiện trại hè lập trình năm nay là có một nhu cầu rất lớn về dạy tiếng Việt cho các bé sinh sống ở nước ngoài. Không chỉ bố mẹ các bé ở nước ngoài mà các ông bà nội ngoại ở trong nước cũng rất mong muốn có một chương trình dạy tiếng Việt tốt để có thể giao tiếp được với các bé bằng tiếng Việt. Chúng tôi cũng đang cân nhắc tìm kiếm thầy giáo dạy tiếng Việt giỏi để dạy một lớp cho toàn bộ trẻ Việt ở nước ngoài. Tôi tin rằng đây sẽ là một dự án rất thú vị và hữu ích.

- Thực tế cho thấy nhiều gia đình tại Việt Nam đã bắt đầu tìm hiểu và sẵn sàng đầu tư cho con theo học chương trình STEAM, tại sao anh không tận dụng điều này để xây dựng một mô hình thu phí?

- Tất cả đội ngũ của chúng tôi may mắn có cơ hội được tiếp cận với môi trường giáo dục bậc nhất thế giới tại Mỹ và nền giáo dục đó đã tạo ra mỗi chúng tôi ngày hôm nay. Ngoài ra mỗi chúng tôi cũng nhận được rất nhiều sự trợ giúp không vụ lợi trên con đường học hành và sự nghiệp của mình nên chúng tôi theo tinh thần cho đi đó mà thành lập STEAM for Vietnam.

Nghe thì hơi vô lý với rất nhiều người nhưng cho đi là một văn hoá khá phổ biến ở Mỹ khi mỗi người luôn có ý thức dành một khoảng thời gian nào đó để làm những việc có ích cho người khác. Tất cả chúng tôi đều mong muốn tạo ra các cơ hội cho các bạn trẻ ở Việt Nam được tiếp cận với các kiến thức và mô hình giáo dục tiên tiến mà chúng tôi học hỏi được. Ở bất kỳ đâu thành thị hay nông thôn, giàu hay nghèo đều có cơ hội như nhau với STEAM for Vietnam.

Đó là lý do mà tất cả các tình nguyện viên làm việc chăm chỉ như một công việc toàn thời gian thứ hai của mình mà không được hưởng một lợi ích gì. Nhiều bạn còn bỏ tiền túi chi tiêu cho các hoạt động của chương trình. Câu trả lời đơn giản là vậy, giống bí kíp giải quyết vấn đề theo tư duy máy tính mà các cô chú dạy các con là “TTNV” – Tớ thích như vậy! (cười)

- Anh từng chia sẻ rằng “Làm startup giáo dục đừng chỉ chăm chăm kiếm tiền mà còn phải có tâm”, những điều anh đang làm dường như đi theo đúng tôn chỉ này?

- Đầu ra của các sản phẩm giáo dục liên quan tới một con người và có thể có ảnh hưởng tới họ suốt đời nên sản phẩm tồi sẽ vô cùng tai hại. Chính vì vậy để làm được một sản phẩm giáo dục tốt phải đầu tư thời gian, công sức và tiền bạc nhiều hơn rất nhiều so với các ngành nghề khác. Nếu tính về mặt kinh tế thì có lẽ làm giáo dục sẽ thua xa làm các ngành nghề khác với cùng một mức đầu tư. Chỉ có ai thực sự có tâm thì mới có thể theo đuổi giáo dục được dài hơi.

Những thứ chúng tôi làm ở STEAM for Vietnam mặc dù cách thức hoạt động thì như một startup công nghệ nhưng không theo mục tiêu lợi nhuận mà theo mục tiêu phi lợi nhuận để thúc đẩy hỗ trợ các bạn trẻ để tạo ra cơ hội cho các bạn tiến xa trong tương lai, tiến xa hơn nhiều so với lứa chúng tôi.

- Một trong những người hỗ trợ STEAM for Vietnam là ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch HĐQT CTCP Chứng khoán SSI. Anh đã thuyết phục Chủ tịch SSI tham gia dự án này như thế nào?

- STEAM for Vietnam rất vinh dự được anh Hưng hỗ trợ và đồng hành và đây cũng là một quá trình. Tôi có cơ hội được gặp và làm quen với anh Hưng từ năm 2017 khi anh ấy sang tham gia một sự kiện do các bạn du học sinh tại Mỹ tổ chức. Anh Hưng đã ủng hộ các hoạt động như vậy từ rất lâu không chỉ về mặt tài chính mà còn đích thân sang dự sự kiện rồi về luôn. Điều ấy làm cho tôi cũng như nhiều người rất trân trọng và nể phục. Sau này có cơ hội được làm việc cùng với anh Hưng nhiều hơn, anh ấy luôn dặn là khi nào có các hoạt động cộng đồng có ý nghĩa thì cứ nói với anh ấy nếu cần giúp đỡ.

Đầu năm nay khi tôi trao đổi về ý tưởng thành lập một tổ chức để dạy công nghệ cho các bạn trẻ ở Việt Nam, anh Hưng ủng hộ ngay và còn nói là với những hoạt động thế này anh ấy sẽ làm mọi việc nếu thấy hữu ích và tự hào đồng hành. Đây cũng chính là một trong những yếu tố giúp tôi cảm thấy tự tin hơn khi quay về Mỹ và bắt đầu đi nói chuyện với các bạn trẻ tài năng người Việt về việc thành lập STEAM for Vietnam.

- Công nghệ thông tin hiện là một trong những ngành “khát” nhân sự nhất tại Việt Nam và dự báo tình trạng này sẽ tiếp tục diễn ra trong những năm tới. Theo anh việc sớm đào tạo về tin học và lập trình cho học sinh có giúp giải quyết được bài toán này trong tương lai?

- Sẽ có khoảng 80% các bạn tham gia trại hè lập trình của STEAM for Vietnam không theo con đường công nghệ mà sẽ làm nhiều ngành nghề khác nhau. Số còn lại khoảng 20% có thể sẽ đi xa trên con đường công nghệ. Thế nên về mặt con số nếu chúng tôi lan toả tốt mà đào tạo được hết các bạn trẻ trong độ tuổi 8-16 thì 20% của số đó có thể là các kỹ sư công nghệ trong tương lai và con số đó sẽ là một con số đáng kể, lên tới hàng triệu mỗi năm.

Tuy nhiên cũng còn phải rất lâu mới đạt tới mức độ lan toả như thế mặc dù trên lý thuyết là có thể. Ngành công nghệ vốn cần có sự làm việc cộng tác với đồng nghiệp ở các môi trường đa văn hoá rất nhiều vì nó có tính không biên giới, do đó ngoài kiến thức công nghệ vững chắc thì ngoại ngữ và kỹ năng mềm cũng là những thành phần không thể thiếu để cho các bạn trẻ thành công.

- Theo anh, nhân lực IT Việt Nam còn thiếu những kỹ năng gì và làm thế nào để Việt Nam có những công ty công nghệ tầm quốc tế?

- Rất nhiều các bạn trẻ tốt nghiệp các khối ngành công nghệ thông tin hiện nay chưa tập trung nhiều vào phần kiến thức nền móng mà tập trung vào việc sử dụng công nghệ. Cách làm đó có thể giúp cho các bạn làm những việc như gia công phần mềm tốt nhưng sẽ rất khó để có thể thành các kỹ sư làm sản phẩm. Ngoài ra ngoại ngữ và kỹ năng mềm của nhiều bạn vẫn chưa tốt khiến cho khả năng cạnh tranh của các bạn khi bước ra khỏi biên giới Việt Nam là rất thấp. Để có các công ty công nghệ quốc tế thì các kỹ sư phải được đào tạo thật tốt cả 3 yếu tố trên.

- Thời gian qua Việt Nam nói nhiều đến chiến lược “Make in Việt Nam” và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “Chuyển đổi số”. Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu được bản chất của những khái niệm này. Là một thành viên tổ tư vấn của Ủy ban quốc gia đổi mới giáo dục, anh sẽ “tư vấn” gì để các chương trình này thật sự phát huy hiệu quả tại Việt Nam?

- Tôi vẫn nghĩ là để làm được tất cả các việc trên thì yếu tố con người là quan trọng và luôn ủng hộ các hoạt động đào tạo để có một lứa kỹ sư công nghệ chất lượng cao. Không có lực lượng với số lượng lớn thì các mục tiêu lớn lao kia sẽ rất khó thực hiện hoặc rất là đắt đỏ để thực hiện vì phải thuê kỹ sư nước ngoài.

- Cảm ơn anh.

Bài: Diệu Tuyết

Thiết kế: Bảo Linh

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo