Thứ hai, 12/4/2021 | 04:30 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Giải cứu siêu tàu container chắn kênh Suez "Sốt" đất trên cả nước ĐHĐCĐ 2021 Kế hoạch kinh doanh 2021
Thứ ba, 2/3/2021, 07:30 (GMT+7)

TS Đặng Kim Sơn: ‘Đầu tư vào lợi thế Quốc gia là cách làm của nhà đầu tư có tầm nhìn xa’

Ngọc Hà Thứ ba, 2/3/2021, 07:30 (GMT+7)

Thủ tướng vừa ban hành kế hoạch cơ cấu lại ngành nông nghiệp giai đoạn 2021–2025, trong đó xác định đẩy mạnh phát triển nền nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, gắn với phát triển công nghiệp chế biến nông sản, thích ứng với biến đổi khí hậu và kết nối bền vững với chuỗi giá trị nông sản toàn cầu.

TS. Đặng Kim Sơn, Giám đốc Viện Nghiên cứu Thị trường & Thể chế nông nghiệp.

TS. Đặng Kim Sơn, Giám đốc Viện Nghiên cứu Thị trường & Thể chế nông nghiệp.

Liên quan đến nội dung này, Người Đồng Hành đã có cuộc trao đổi với TS. Đặng Kim Sơn, Giám đốc Viện Nghiên cứu Thị trường & Thể chế nông nghiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp.

- Thách thức lớn nhất trong việc phát triển nông nghiệp gắn với phát triển công nghiệp chế biến nông sản theo ông là gì?

- Phải nói rằng trong các lĩnh vực sản xuất thời gian qua, doanh nghiệp Việt Nam rất thành công trong hoạt động công nghiệp và dịch vụ. Nông nghiệp cũng phát triển nhưng chủ yếu các doanh nghiệp tập trung mạnh nhất vào công nghiệp chế biến và thương mại, ít đầu tư vào trực tiếp sản xuất. Hiện doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp chiếm khoảng 8% trên tổng số doanh nghiệp cả nước nhưng chủ yếu là kinh doanh, chế biến còn sản xuất chỉ chiếm khoảng 1%. Doanh nghiệp nước ngoài thì gần như không tham gia vào hoạt động sản xuất nông nghiệp. Nguyên nhân một phần là do không có quỹ đất, thiếu cơ sở hạ tầng, khó hợp tác với nông dân nhỏ lẻ để hình thành vùng nguyên liệu... chưa nói đến những thách thức mang yếu tố tự nhiên như dịch bệnh, thiên tai, biến đổi khí hậu.

Có thể nói, nhiều điều kiện để tổ chức sản xuất nông nghiệp còn rất khó khăn nên tình trạng ít doanh nghiệp gia nhập thị trường sản xuất nông nghiệp cũng là điều dễ hiểu. Thậm chí có nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn nói thẳng rằng đầu tư nông nghiệp là không có lời, tham gia vào chỉ để có nông sản sạch cho các thành viên tiêu dùng và đóng góp xã hội thôi.

- Lợi nhuận tuy ít nhưng không phải là không có, phải không thưa ông?

- Đúng vậy. Người kinh doanh có một nguyên tắc là “đầu tư thì phải đem lại lợi nhuận”. Tùy trường hợp mà có thể đặt vấn đề lời nhiều lời ít, có thể lời ngay bây giờ, có thể về sau, có thể lời chung cả chuỗi chứ không lời ở mọi khâu. Tập đoàn PAN đã đặt vấn đề như thế và thể hiện một tâm thế làm ăn hẳn hoi, nghiêm chỉnh dài hạn, biết cách làm chủ tình hình và phát huy lợi thế. Với một phạm vi đầu tư đa dạng vào hoa, hạt điều, nước mắm, thủy sản, lúa gạo, tham gia nghiên cứu công nghệ sinh học,…. có thể nhìn thấy ở Tập đoàn chiến lược liên kết theo chiều rộng và nỗ lực kết nối cả chuỗi giá trị từ farm - food đến family.

Cách đặt vấn đề của Tập đoàn PAN là cách làm của những nhà đầu tư có tầm nhìn xa, tạo ra lợi nhuận từ đầu tư theo chuỗi, đầu tư sâu, áp dụng công nghệ cao và đa dạng sản phẩm, nhưng điểm quan trọng nhất khi đầu tư vào sản xuất trong thế giới kinh tế thị trường là dựa đúng lợi thế.

- Việc làm ăn có lời có mối liên hệ như thế nào với việc phát triển dựa trên lợi thế?

- Ví dụ nằm ở trung tâm Châu Âu, Hà Lan đất chật người đông đã tập trung sản xuất hoa, sữa bò là những sản phẩm tươi có giá trị, Israel thì ở giữa sa mạc tập trung sản xuất các sản phẩm tiết kiệm nước, cần nhiều nắng như rau, củ, trái cây, bông vải; Phần Lan nhiều rừng thì tập trung phát triển công nghiệp chế biến gỗ, giấy. Nếu doanh nghiệp chọn sai lợi thế thì thất bại, quốc gia không nhìn ra lợi thế thì không phát triển.

Trung Quốc đã định hướng khôn ngoan là trở thành “công xưởng của thế giới”, Việt Nam chưa thể hiện mong muốn trở thành “cánh đồng hay nhà bếp của thế giới” nhưng rõ ràng suốt hàng chục năm qua, nông nghiệp đã được chứng minh là lợi thế của đất nước ta thông qua thành tựu đảm bảo an ninh lương thực, xuất khẩu nông sản, thể hiện vai trò trụ đỡ quan trọng cho nền kinh tế mỗi khi khó khăn. Giữa nhiều điều kiện khó khăn, một doanh nghiệp như Tập đoàn PAN đã lựa chọn lợi nông nghiệp để đầu tư, kinh doanh là lựa chọn đúng đắn mang tính chiến lược.

- Xu hướng phát triển của ngành nông nghiệp trong thời gian tới sẽ như thế nào, thưa ông?

- Có thể nói về lâu dài, hầu hết các nước đều mong muốn phát triển công nghiệp, một số nước còn lao động, có trí tuệ sẽ phát triển dịch vụ nhưng không phải nước nào cũng có được năng lực cạnh tranh về nông nghiệp, nhất là trong bối cảnh thế giới bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu và thiếu tài nguyên như hiện nay. Hơn thế, xu thế phát triển của ngành nông nghiệp trên thế giới tương lai không chỉ sản xuất ra lương thực, thực phẩm mà còn ở tầm cả nền kinh tế sinh học. Nghĩa là sau khi có được sản phẩm từ quang hợp và chuỗi thức ăn vi sinh và động vật thì nông sản sẽ được tổ hợp lại thành vật liệu xây dựng, vật liệu may mặc, đồ dùng, nhiên liệu, thực phẩm, dược liệu, có nguồn gốc sinh học.

Trong nền kinh tế đó, mọi tầm cao phát triển giá trị gia tăng của công nghiệp và dịch vụ đều phải bắt nguồn từ hoạt động sản xuất nông nghiệp. Khi đó, những nền kinh tế có thế mạnh về nông nghiệp thì sẽ có lợi thế, không dám nói là tuyệt đối nhưng sẽ có một sức mạnh mềm to lớn, cũng giống như các quốc gia có lợi thế về dầu mỏ trong thế kỷ trước. Cho nên một lần nữa tôi nghĩ rằng cách đặt vấn đề của Tập đoàn PAN, đặc biệt mắt nhìn của người đứng quyết định đầu tư vào nông nghiệp đó là tầm nhìn dài hạn và lựa chọn đúng đắn.

- Cụ thể thì chúng ta sẽ đi theo hướng nào để có được chuỗi nông sản bền vững?

- Có hai cách xây dựng chuỗi giá trị bền vững, một là xây dựng được hệ thống hợp tác xã. Các nền kinh tế Đông Bắc Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) gần như 100% nông dân tham gia HTX và doanh nghiệp chỉ liên kết với HTX thôi. Doanh nghiệp phát triển trên nền tảng Nhà nước hỗ trợ HTX rất mạnh. Hai là tại các nước EU và Bắc Mỹ, Nhà nước tạo điều kiện để nông dân “nuốt” lẫn nhau, số lượng trang trại năm sau phải ít hơn năm trước với quy mô lớn dần lên, đi cùng với đó là chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp, rút dần nông dân về đô thị và đưa công nghiệp về nông thôn phát triển nông nghiệp sản xuất hàng hóa lớn.

Với những đặc thù trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở thời điểm hiện nay, có lẽ Việt Nam nên làm theo cách thứ nhất. Sắp tới, chúng ta phải phát triển mạnh HTX, nếu quyết tâm Việt Nam sẽ làm được thôi. Hiện nay nhiều tỉnh, nhiều doanh nghiệp muốn xây dựng HTX.

Trung tâm chế biến nông sản vốn đầu tư 350 tỷ đồng của Vinaseed tại Đồng Tháp. Ảnh: PAN Group.

Trung tâm chế biến nông sản vốn đầu tư 350 tỷ đồng của Vinaseed tại Đồng Tháp.

- Mối liên kết giữa doanh nghiệp và HTX sẽ được xây dựng như thế nào?

- Nếu doanh nghiệp chỉ đơn thuần tập hợp người nông dân lại, bao tiêu sản phẩm, kiểm tra đạt chất lượng rồi đóng container xuất khẩu đi thì khi chuyển đến thị trường mới phát hiện sai phạm, chịu xử lý thì đối tượng bị thiệt hại nặng nề nhất vẫn là doanh nghiệp. Cho nên phải nắm đằng chuôi. Nghĩa là doanh nghiệp phải đảm bảo cung cấp vật tư cho người nông dân không có loại xấu, loại cấm, phải đảm bảo nông nghiệp sản xuất đúng qui trình, thu mua, tiêu thụ đúng nông sản trên khu vực mình làm ra.

Muốn vậy, để xuất khẩu an toàn đến các thị trường cao cấp thì trang trại, vùng trồng, đơn vị chế biến đều phải được mã hóa, được giám sát và truy suất thường xuyên. Chỉ làm được điều này trên cơ sở kết hợp với các địa phương để hình thành các vùng chuyên canh qui mô lớn. Tốt hơn nữa, doanh nghiệp giúp cho HTX làm những khâu then chốt nhất như phun thuốc trừ sâu, tưới nước hay bón phân, vừa giúp tiết kiệm chi phí và chính là đảm bảo an toàn cho nông sản.

Điểm thú vị là khi có doanh nghiệp tham gia hợp liên kết cùng HTX, những công nghệ cao như máy phun thuốc trừ sâu không người lái, gieo hạt bằng máy kết hợp bón phân,… lại được áp dụng dễ dàng và đem lại hiệu quả kinh tế.

- Hướng phát triển như ông vừa nói có giải quyết được tận gốc điểm nghẽn của ngành nông nghiệp là vùng nguyên liệu?

- Tôi thấy đã đến lúc phải tổ chức lại chuỗi sản xuất giữa doanh nghiệp và HTX, áp dụng công nghệ cao và việc liên kết thị trường. Cái khó nhất của nông dân bây giờ là đầu ra và bản chất của việc xây dựng chuỗi nông sản cũng là để giải bài toán đầu ra cho sản phẩm, được mùa nhưng không mất giá. Nếu một doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất nông nghiệp như PAN nắm được thị trường, chất lượng vệ sinh an toàn nông sản sẽ được đảm bảo bằng hoạt động chế biến và kiểm soát chuyên nghiệp thì doanh nghiệp sẽ nắm quyền chủ động tuyệt đối trong việc quản lý cả chuỗi giá trị nông sản.

Về đầu vào, người nông dân có thể chủ động hợp đồng với nhau, doanh nghiệp không cần tham gia và quản lý quá nhiều. Có chăng, doanh nghiệp cần hỗ trợ hình thành HTX lúc ban đầu và hỗ trợ họ  cách thức quản lý, số hóa theo dõi sau này. Khi doanh nghiệp hợp tác với 1 hoặc 2 HTX để triển khai vùng chuyên canh nguyên liệu, người dân trong vùng cũng sẽ tham gia liên kết với HTX để được tiêu thụ nông sản, như vậy sức lan tỏa sẽ rất lớn.

Làm được như vậy, doanh nghiệp sẽ xử lý được vấn đề vùng nguyên liệu, là then chốt phát triển nông nghiệp Việt Nam, xưa nay không vượt qua được vì khó tích tụ đất đai. Bằng biện pháp quản lý mới, chúng ta sẽ quản lý được vùng nguyên liệu. Tiếp theo là đưa ra giải pháp thể chế để đưa nông dân gắn kết với doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp quản lý nông dân. Đây là mối quan hệ đôi bên cùng có lợi. Hiện các tỉnh đều có phong trào nông thôn mới, trong đó tiêu chí thứ 13 để được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới phải thành lập được HTX. Mà mối lo nhất của HTX là đầu ra. Trong khi đó lời giải lại nằm ở chính các doanh nghiệp. Doanh nghiệp nào nắm được thị trường, đầu tư đúng lợi thế, liên kết được nông dân thì sẽ làm chủ chuỗi giá trị.

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo