Thứ ba, 15/10/2019 | 16:08 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Kết quả kinh doanh quý III/2019 Cú lao dốc của FTM Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Chứng quyền có bảo đảm Cổ phần hóa 93 doanh nghiệp Nhà nước
Thứ sáu, 3/7/2015, 07:25 (GMT+7)

Hy Lạp: Một Liên Xô thứ 2?

Thứ sáu, 3/7/2015, 07:25 (GMT+7)

Không có 2 nền kinh tế nào là hoàn toàn giống nhau và các chuyên gia cũng không cho rằng khủng hoảng kinh tế tại Hy Lạp cùng Liên Xô cũ là tương tự. Nhưng kết quả cuối cùng của 2 nền kinh tế này là khá giống nhau: một chính phủ không thể trả tiền cho các dịch vụ công cộng và ích lợi xã hội, không thể cung cấp việc làm tối thiểu cho đa số người dân và bị từ chối tiếp cận các nguồn vốn nước ngoài.

Nền kinh tế Hy Lạp đang khủng hoảng nặng còn kinh tế Liên Xô suy giảm 5% vào năm 1990, và cả 2 đều không thể tiếp cận được dòng vốn quốc tế. Sau khi lỡ hẹn thanh toán 1,8 tỷ USD cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), các ngân hàng Châu Âu đã từ chối cấp thêm tiền cho chính quyền Athens. Hậu quả là tất cả các ngân hàng tại đây phải đóng cửa từ ngày 29/6 và mới đây chỉ mở cửa trở lại cho một bộ phận người cao tuổi.

Chính phủ Liên Xô đã cố gắng giải quyết vấn đề bằng cách in thêm tiền để duy trì mức sống của người dân. Kết quả là thu nhập danh nghĩa bình quân đầu người của người dân đã tăng hơn 2 lần trong quý III/1991 so với cùng kỳ năm trước nhưng lạm phát tăng chóng mặt và đồng tiền mất giá mạnh.

Đồng thời, Tổng bí thư Mikhail Gorbachev lúc đó đã cố gắng kiểm soát giá cả bằng hệ thống tem phiếu, khẩu phần. Điều này dẫn đến tình trạng khan hiếm hàng hóa tại các cửa hàng. Để mua những mặt hàng thiết yếu như xà phòng, trà, xúc xích, ngũ cốc, rượu vodka và thuốc lá, người dân cần những tấm tem phiếu ngoài tiền mặt. Kể cả như vậy thì nhiều khi cũng không có hàng để người dân mua.

Một cửa hàng tại Liên Xô năm 1990

Sự bất hợp lý trong hệ thống kinh tế đã dẫn đến bùng nổ thị trường chợ đen cũng như các cửa hàng đặc biệt chỉ nhận USD hoặc chỉ dành cho người nước ngoài. Năm 1991, tỷ giá chính thức là 1,75 Rúp/USD, nhưng trên thị trường chợ đen là 30 Rúp/USD.

Trong trường hợp Hy lạp bỏ phiếu chống trong cuộc trưng cầu dân ý, tình hình có khả năng sẽ diễn ra tương tự với Liên Xô, với một kịch bản nhẹ hơn. Chính phủ sẽ không đủ Euro để trả cho người dân và phải sử dụng giấy ghi nợ (IOU), nếu không phát hành đồng tiền riêng. Chắc chắn giá trị thực của những IOU này sẽ suy giảm nhanh chóng khi người dân và nhà đầu tư nước ngoài mất niềm tin vào chính quyền Athens. Đảng cầm quyền Syrizia có khả năng kiểm soát giá các thực phẩm thiết yếu và thị trường chợ đen chắc chắn sẽ bùng nổ.

Một số chuyên gia tranh luận rằng thị trường Liên Xô đóng cửa trong khi Hy Lạp thì ngược lại. Nhưng khi khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế bị chặn thì tình hình không khác nhau là mấy. Một thị trường mà người dân không thể rút hơn 60 Euro/ngày từ ATM hoặc không đủ khả năng chi trả các dịch vụ thiết yếu thì không còn là một nền kinh tế mở cửa nữa.

Khi chính phủ bắt đầu quy định người dân chỉ được phép có đủ tiền để mua thức ăn cho 1 ngày, tình trạng đầu cơ và chợ đen sẽ phát triển mạnh. Đến lúc chính quyền Athens quyết định thanh toán bằng IOU thay vì Euro thì người dân Hy lạp sẽ không khác là bao so với thời Liên Xô năm 1991.

Trong trường hợp các nhà lãnh đạo Hy lạp không áp đặt kiểm soát giá cả, như hệ thống tem phiếu, người dân nước này có thể chịu tác động mạnh như những gì Nga trải qua năm 1992, ngay sau khi Liên Xô tan rã, khi họ thả nổi giá hàng hóa. Quyết định này của các nhà lãnh đạo Nga khi đó là một động thái nhằm tự do hóa thị trường và cải cách hệ thống quản lý cũ.

Tuy nhiên, nền tảng mà Đảng Cộng sản Nga để lại quá sâu để những nhà cầm quyền mới có thể thay đổi trong ngắn hạn. In thêm tiền là cách duy nhất để chính phủ Nga khi đó tài trợ cho khu vực kinh tế công và nước này khi đó không còn gì nhiều ngoài các doanh nghiệp quốc doanh. Lạm phát tại Nga thời điểm đó đã đạt 2.600%/năm.

Cựu Tổng Bí thưMikhail Gorbachev và Cựu Tổng thống Nga Boris Yeltsin

Tình hình Nga khi đó rất khó khăn, tổng GDP giảm 19% năm 1992, tỷ lệ tự sát tăng 17%. Các nhà máy sản xuất hàng hóa để trao đổi chứ không phải để bán vì đồng tiền mất giá quá nhanh.

Những người về hưu lúc đó được trả lương khá thường xuyên nhưng không thể mua được gì vì lạm phát quá cao, số người cao tuổi phải ăn xin tăng mạnh. Dịch vụ y tế vẫn còn hoạt động miễn phí cho mọi người nhưng không đủ khả năng cung cấp thuốc do thiếu cung. Tình hình tội phạm ở Nga lúc này tăng cao với tham nhũng và các tệ nạn xã hội khác.

Vào thời điểm đó, cách duy nhất để kiếm tiền đủ sống mà không phạm pháp là làm việc cho công ty tư nhân hay liên doanh để nhận lương bằng ngoại tệ. Tiền lương thường được trả bằng tiền mặt và vấn đề thuế bị xem nhẹ.

Tình hình tại Hy lạp có thể sẽ không quá tồi tệ như Nga vào năm 1992. Nếu du khách tiếp tục đến quốc gia này, người dân vẫn có thể thu được ngoại tệ. Hơn nữa, chính quyền Athens có thể không mắc sai lầm như Nga trong việc in thêm tiền để tài trợ cho nền kinh tế (vì Hy lạp dùng đồng Euro chứ không có đồng tiền riêng).

Mặc dù vậy, khủng hoảng tại đây vẫn rất rủi ro khi IMF chưa cấp thêm cứu trợ, các ngân hàng Châu Âu không bơm thêm tiền và Hy Lạp ngày càng có ít sự ủng hộ tại Châu Âu. Một số quốc gia cho rằng họ phải dùng tiền thuế của người dân để hỗ trợ cho Hy Lạp nhưng hiệu quả đem lại không nhiều. Đồng thời, những chủ nợ này cho rằng họ có quyền được ra điều kiện với chính quyền Athens để có thể thu hồi khoản tiền của mình. Trong khi đó, ý tưởng về việc rời Eurozone và in thêm tiền ngày càng hấp dẫn với các nhà lãnh đạo Hy Lạp.

Euro và đồng tiền cũ của Hy Lạp

Những điều kiện mà IMF đưa ra rất khắc khổ đối với người dân Hy Lạp. Các dịch vụ xã hội thiết yếu đã không đáp ứng được cho người dân và nhiều người đã rời quốc gia này. Những công dân ở lại thì lâm vào tình cảnh thất nghiệp và không đủ khả năng thỏa mãn các nhu cầu thiết yếu.

Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras đã cam kết với cử tri rằng Châu Âu sẽ không dám đưa nước này ra khỏi Eurozone và Liên minh Châu Âu (EU). Điều này khá tương tự như tháng 3/1991, khi Tổng thống Boris Yeltsin cam kết với người dân rằng Liên Xô sẽ không bao giờ tan rã.

Việc bỏ phiếu chống lại các điều kiện vay nợ của Hy lạp có thể hướng nước này ra khỏi Eurozone và thậm chí EU. Đây là một điều tồi tệ với người dân nước này, nhưng chưa phải là chấm hết. Người dân Nga đã kiên cường chống chọi qua thời kỳ khó khăn và giờ đây nước này đang là một trong những nền kinh tế mới nổi đáng chú ý nhất thế giới. Con người luôn luôn biết tự thích ứng và linh hoạt khi môi trường thay đổi, và người Hy Lạp có thể sống sót qua cuộc khủng hoảng này, dù sớm hay muộn.

Rõ ràng, lời kêu gọi của Thủ tướng Tsipras bao hàm cả động cơ chính trị. Nếu người dân chấp nhận thoát khỏi sự bảo trợ của EU và cải cách nền kinh tế, chính phủ của ông Tsipras vẫn sẽ tồn tại.

Trong trường hợp ngược lại, Thủ tướng Tsipras sẽ phải nhượng bộ hoặc một chính phủ mới sẽ thay thế đảng cầm quyền Syriza với các cam kết để đổi lấy cứu trợ.

Cuộc sống luôn luôn khắc nghiệt, và việc chọn tự đứng một mình vượt qua khó khăn với cái giá lớn phải trả hay nhận hỗ trợ từ bên ngoài để có thể tiếp tục tồn tại đang nằm trong tay người dân Hy Lạp vào ngày 5/7 tới đây.

Hoàng Nam - Người đồng hành

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo