Thứ ba, 4/8/2020 | 18:05 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

20 năm thị trường chứng khoán Việt Nam 25 năm Việt - Mỹ Kết quả kinh doanh quý II/2020 EVFTA có hiệu lực Thành phố phía Đông
Thứ tư, 17/6/2020, 20:37 (GMT+7)

Hoãn tăng lương cơ sở cho thấy dự phòng rủi ro tài khoá chưa cao

Ngọc Hà Thứ tư, 17/6/2020, 20:37 (GMT+7)
he-thong-thu-thue-chua-ben-vun-8675-4243

Hệ thống thu thuế và cách thu được cải cách từ 10 năm trước đã lỗi thời và mang lại những rủi ro nhất định. Ảnh: ĐTCK.

Tại buổi họp công bố báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2020 của VEPR với chủ đề “củng cố điểm tựa tài khóa cho phát triển” sáng nay (17/6), PGS TS Vũ Sỹ Cường, Học viện Tài chính cho rằng hệ thống thu thuế và cách thu được cải cách từ 10 năm trước giờ đã lỗi thời và mang lại những rủi ro nhất định trong điều kiện hiện nay.

Ông dẫn chứng, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, ngay lập tức Việt Nam đã phải lùi việc tăng lương cho cán bộ công chức. Điều này chứng tỏ khả năng dự phòng tài khóa trong những trường hợp rủi ro không cao.

"Phải chăng vì hệ thống thu chưa ổn định và bền vững nên không đủ ngân sách để ứng phó với trường hợp rủi ro", ông Cường đặt vấn đề?

Dự kiến tăng trưởng GDP năm nay là khoảng 4%, ngân sách dự kiến hụt thu từ 120.000 – 180.000 tỷ đồng, tương đương 10% trên tổng số dự toán ngân sách khoảng 1.500 triệu tỷ đồng. Trường hợp này hoàn toàn có khả năng xảy ra. Trước đó, ABD, WB và IMF đều dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam lần lượt là 4,8%, 4,9% và 2,7%

Nguyên nhân của tình trạng hụt thu ngân sách theo ông Cường một phần là do duy trì ưu đãi thuế, "chạy đua" cạnh tranh thuế và thực hiện biện pháp ân hạn thuế theo những cam kết mà Việt Nam đã tham gia. Ngoài ra, còn phải kể đến những nguyên nhân khác như cơ cấu hệ thống thuế như thuế tài sản, VAT, thuế thu nhập cá nhân...

Một trong những thách thức đặt ra với hệ thống thuế đó là nếu tiếp tục theo đuổi mô hình cạnh tranh về thuế, miễn giảm thuế giống như các nước ASEAN đã làm thì Việt Nam rất khó duy trì được khoản chi thường xuyên, trong đó có khoản chi cho nhu cầu an sinh xã hội trong khi đó khoản này thì luôn luôn tăng.

Trường hợp, nếu vẫn duy trì cách thức chi như cũ trong bối cảnh nguồn thu giảm sẽ dẫn đến hai trường hợp, một là phải vay nợ hoặc sử dụng hình thức khác. Như vậy, Việt Nam đứng trước những lựa chọn rất khó đó là giảm thuế để thu hút đầu tư nhưng lại không có tiền để chi. Khi ấy, dịch vụ công buộc phải đẩy sang hình thức xã hội hóa. Trong khi đó, bản chất của xã hội hóa là huy động sự đóng góp của người dân. Điều này đặt ra câu hỏi về bình đẳng xã hội, cơ hội tiếp cận...

Chưa kể, việc giảm thuế sẽ gây ra rủi ro về tài khóa trong dài hạn, không có nguồn để trả nợ công. Thêm nữa, những năm gần đây, dự toán ngân sách thường đối mặt với vấn đề đảo nợ. Nghĩa là, ngân sách phải vay nợ mới để trả nợ gốc do không có đủ nguồn thu.

Vì vậy, ông Cường cho rằng phải thay đổi triết lý về quản lý tài chính công về cả nguồn thu và chi.

Đồng tình, TS Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ quốc gia cho rằng thách thức với ngân sách hiện nay là tính không bền vững. Điều này được thể hiện ở phần thu khác trong đó có thu từ đất đai tăng đột biến. Tại một số địa phương, nguồn thu từ thuế đất đai chiếm 6-7% tổng thu ngân sách địa phương.

Trước những thách thức về ngân sách và hệ thống thu thuế, ông Lực đề nghị phải nuôi dưỡng nguồn thu. Ví dụ như nuôi dưỡng nguồn thu từ hộ kinh doanh cá thể thông qua việc khuyến khích và tạo động lực để họ nâng cấp lên thành doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa. Sau 2-3 năm, khu vực này có doanh thu thì nhà nước cũng có nguồn thu thuế. Hiện kinh tế hộ gia đình đang được liệt kê vào khu vực phi chính thức nhưng lại chiếm đến 31% GDP.

Thêm nữa, ông Lực còn lưu ý cơ quan quản lý lưu tâm đến những nguồn thu từ kinh doanh số (mô hình kinh doanh mới). Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng của Chính phủ, kinh tế số sẽ đóng góp 30% GDP vào 2030. Ngoài ra, Pháp, EU đã tính đến việc thu thuế từ kinh doanh trên mạng, internet. 

Ngoài ra, "Chính sách tài khóa phải tăng tính minh bạch, bằng cách thực hiện báo cáo về ổn định, bền vững tài khóa hàng năm. Đây là kiến nghị đã được nêu rất nhiều lần nhưng nhưng đến nay vẫn chưa được thực hiện.", ông Lực nói.

Báo cáo của Viện nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) vừa công bố cho thấy thu ngân sách từ thuế chiếm khoảng 78% tổng thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2006-2009. Tổng số thu thuế liên tục tăng với mức tăng bình quân khoảng 11,45%/năm.

Những năm gần đây, tốc độ tăng của tổng số thu thuế có xu hướng giảm. Giai đoạn 2006 -2011, tốc độ tăng bình quân đạt 17,4%/năm, giai đoạn 2012-2019 giảm xuống chỉ còn 7,2%/năm. Ngoài ra, việc thu thuế so với GDP tại Việt Nam đã giảm từ mức khoảng 22,2% (2006) xuống mức 17,8% GDP  vào 2019. 

So với quốc tế, tỷ lệ thuế/GDP của Việt Nam thấp hơn so với các nước OECD nhưng tương đương với các nước thu nhập trung bình thấp từ năm 2014.

Ngoài ra, tỷ trọng thuế trực thu gần 50% và tỷ lệ thuế gián thu là hơn 40%. Đến 2019, thuế trực thu chỉ còn chiếm tỷ trọng 38,9%, tỷ trọng của thuế gián thu đã tăng lên 57,8%. Ngay cả khi loại bỏ thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế xuất khẩu, thuế gián thu cũng đã vượt thuế trực thu trong 2019. Thuế thu nhập doanh nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu thuế trực thu, dù đang có xu hướng giảm về mặt tỷ trọng.

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo