Thứ ba, 26/10/2021 | 01:59 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Kết quả kinh doanh quý III/2021 Một thập kỷ của ngành ngân hàng Cuộc khủng hoảng thanh khoản tại Evergrande Lạm phát - mối lo mới của thị trường thế giới
Chủ nhật, 2/9/2012, 16:19 (GMT+7)

Cơ chế giá xăng dầu đang bị lợi dụng

Chủ nhật, 2/9/2012, 16:19 (GMT+7)

Một thị trường vẫn đang còn tồn tại sự thống lĩnh của một vài DN như xăng dầu lại được trao “quyền” điều chỉnh giá. Bởi vậy mà cứ mỗi khi giá xăng dầu thế giới có biến động, thị trường xăng dầu trong nước lại căng thẳng với đề xuất xin tăng giá của các DN đầu mối. Câu chuyện xăng dầu tăng giá vẫn chưa thể “có hồi kết” khi cơ chế quản lý, điều hành giá xăng dầu hiện nay được các chuyên gia đánh giá là có quá nhiều bất cập.

Bao giờ hết cảnh giá xăng dầu bị lũng đoạn?

Trao quyền có độc quyền hơn?

Được trao quyền tự định giá xăng đầu, các DN đầu mối vẫn phải để cơ quan quản lý hối thúc giảm giá khi giá dầu thế giới đã “lao dốc”. Còn khi giá thế giới tăng, thì chính các DN này lại liên tục... làm đơn xin tăng giá. Từ 1/7/2012, Bộ Tài chính - Công Thương đã cho phép các DN kinh doanh xăng dầu đầu mối quyền quyết định giá xăng cũng như tần suất điều chỉnh giá theo quy định tại Nghị định số 84/2009/NĐ-CP ngày 15/10/2009 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu.

Tuy nhiên, ngay thời điểm đó, một số chuyên gia kinh tế đã cho rằng, trong khi điều hành, quản lý giá xăng dầu cũng như hoạt động kinh doanh của các DN xăng dầu còn nhiều bất cập, thì việc trao quyền quyết định giá cho DN sẽ khiến càng khó quản lý, thị trường càng rối hơn và quyền lợi người tiêu dùng bị ảnh hưởng hơn.

Nhìn lại quãng thời gian ngắn từ khi được trao quyền tự quyết định giá xăng dầu, các DN xăng dầu đầu mối vẫn "được" liên Bộ nhắc nhở về việc tăng giá phải tính đến yếu tố bình ổn thị trường.

Trong quãng thời gian ngắn đó, từ 20/7 tới nay, giá xăng dầu đã tăng tới 4 lần (lần gần đây nhất ngày 28/8 với mức 652 đồng/lít xăng 92), tổng cộng khoảng 3.302 đồng mỗi lít.

Điều này cho thấy, có công cụ điều chỉnh giá trong tay, DN dễ dàng tự quyết tăng giá nhiều hơn, nhanh hơn. Trong khi đó, nếu thị trường trông chờ giảm giá thì cứ phải từ từ… chờ cơ quan chủ quản thúc giục.

Điều đáng nói, mỗi lần tăng giá xăng dầu thì ngành xăng dầu và Cục Quản lý giá đều cho là hợp lý. Họ cho rằng, họ căn cứ vào giá xăng dầu thế giới. Hơn nữa, các Cty xăng dầu cũng tăng đúng quy định mới là cứ 10 ngày được tăng, giảm giá 1 lần và 1 lần tăng, giảm không quá 7%.

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, vấn đề then chốt trong quản lý nhà nước hiện nay là cơ chế kiểm soát giá còn quá lỏng lẻo, quy định thoải mái quá mức. Nếu cứ tự định giá theo kiểu 10 ngày có thể tăng 7%, như vậy 1 tháng DN xăng dầu có thể tăng 22%. Và, khó khăn sẽ đè nặng lên đời sống người dân và DN.

Xăng, dầu là những mặt hàng nhạy cảm, ảnh hưởng nhiều tới đời sống xã hội, do đó khi chưa xây dựng được thể chế để điều hòa lợi ích giữa người mua và người bán thì không nên vội trao quyền định giá cho DN. Còn nếu đã trao quyền thì đi kèm với đó là cơ chế quản lý đủ chặt chẽ, chế tài xử phạt đủ nghiêm.

Cần thay đổi cung cách quản lý

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, việc áp dụng quy định tăng, giảm giá bán xăng dầu hiện nay không hợp lý gây khó khăn cho sản xuất và đời sống của người dân, trong khi đó, DN vẫn tiếp tục hưởng lợi cao. Vì vậy, cần phải có sự thay đổi trong cơ chế quản lý giá đối với mặt hàng xăng dầu nói riêng và những mặt hàng độc quyền nói chung.

Tuy nhiên, việc đề xuất xin tăng giá xăng dầu của các DN đầu mối là hoàn toàn theo đúng quy định của Nghị định 84 về cơ chế quản lý giá xăng dầu. Theo đó, việc định giá mặt hàng xăng dầu được chia làm 3 mức: giá đầu vào tăng từ 0 - 7% thì DN được tự định giá; từ 7 - 12% DN được định giá 7%, còn lại 5% do Quỹ bình ổn giá sẽ bù 60% và 40% là theo giá thị trường; trên 12% sẽ do cơ quan quản lý quyết định.

Theo bình luận của ông Ngô Trí Long - chuyên gia kinh tế, những quy định cụ thể trên "nghe thì có vẻ rất hợp lý" nhưng lại không phù hợp với đặc thù của thị trường xăng dầu khi đây là ngành còn độc quyền và trái với quản lý giá theo cơ chế thị trường. "Việc định giá như trên là trái với cơ chế thị trường, vì trong điều 19 của Luật Quản lý giá đã nêu rõ: với sản phẩm độc quyền, nhà nước phải định giá. Còn theo Luật Cạnh tranh, những DN có vị trí thống lĩnh thị trường (thực chất là độc quyền) mà nhà nước để cho DN định giá là trái với cơ chế quản lý giá cũng như trái với Luật đã ban hành. Điều này thể hiện sự bất cập, lủng củng trong điều hành. Việc tăng giá là có lợi cho DN" - ông Long phân tích.

Do đó, vị chuyên gia này cho rằng, những quy định trong Nghị định 84 là "lưỡng tính", khi sản phẩm độc quyền nhưng DN lại được quyền tự điều chỉnh giá trên cơ sở "thông qua", tức là đã được "trao quyền" nhưng lại phải "hỏi ý kiến". Chưa kể, thêm một bất cập nữa trong quản lý mà ông Long cho rằng, cần phải "xem xét lại" là việc các DN xăng dầu luôn có một khoản lợi nhuận định mức với 300 đồng từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu ngay cả khi lỗ hay lãi là bất hợp lý.

Trong khi đó, TS Vũ Đình Ánh - Chuyên gia kinh tế, lại cho rằng, đang có sự khập khiễng trong cơ chế quản lý, điều hành thị trường xăng dầu: "Việc điều chỉnh phải có căn cứ hợp lý, tức là phải có cơ chế khác hẳn, chứ với cơ chế hiện nay thì không giải quyết được gì. Cũng bởi quản lý giá thì do Bộ Tài chính đảm nhiệm, còn quản lý thị trường cả về phía cung và cầu, hay những vấn đề như cạnh tranh - độc quyền lại do Bộ Công Thương quản. Không thể quản lý thị trường mà giá thì một "ông" quản, thị trường thì một "ông" khác quản".

Với đặc thù ngành xăng dầu đang có những DN thống lĩnh thị trường, các chuyên gia cho rằng việc định giá phải do cơ quan nhà nước kiểm soát và quản lý chặt chẽ, sát với giá thị trường. Trước mắt, khi giá xăng dầu thế giới đang tăng phi mã như hiện nay, nhà nước cần xem xét đến khả năng giảm giãn thuế, phí, thu quỹ bình ổn để tăng giá hợp lý, khoan sức dân, tránh tác động mạnh đến nền kinh tế.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cũng cần nâng cao năng lực kiểm soát, quản lý giá các mặt hàng đặc thù, tránh việc tăng giá chỉ là đề xuất một chiều của DN mà không có sự phản biện của cơ quan quản lý. Một trong những yếu tố trọng tâm được ông Long đưa ra là cần kiểm soát chặt chẽ giá cơ sở dựa trên kiểm toán hoạt động của các DN kinh doanh xăng dầu ở tất cả các khâu chi phí hoạt động kinh doanh, sự hợp lý của giá bán.

Theo Lực Hồ - Diễn đàn Doanh nghiệp

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo