Thứ năm, 17/10/2019 | 15:55 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Kết quả kinh doanh quý III/2019 Cú lao dốc của FTM Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Chứng quyền có bảo đảm Cổ phần hóa 93 doanh nghiệp Nhà nước
Thứ ba, 30/6/2015, 08:08 (GMT+7)

Các thị trường mới nổi cần thu hút FDI đúng cách

Thứ ba, 30/6/2015, 08:08 (GMT+7)

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang ngày càng gia tăng với sự dẫn đầu của các quốc gia Châu Á. Lượng đầu tư FDI từ các nền kinh tế mới nổi (EM) đã tăng 1/3, trong khi đó Hồng Kông và Trung Quốc đại lục đã trở thành nguồn vốn đầu tư lớn thứ 2 thế giới.

Tuy nhiên, sự gia tăng FDI này phản ánh xu thế đi lên của các vụ sáp nhập và mua lại (M&A) hơn là các dự án đầu tư mới (GI), qua đó cho thấy tăng trưởng này mang ý nghĩa lợi ích tài chính hơn là phát triển kinh tế. Đồng thời, việc các doanh nghiệp Trung Quốc tích cực đầu tư ra nước ngoài đã phần nào phản ánh rắc rối tại thị trường nội địa của nước này.

Trung Quốc và nghịch lý FDI

Theo một nghiên cứu mới của tập đoàn Rhodium và Viện Mercator, Trung Quốc sẽ trở thành nước đầu tư ra quốc tế lớn nhất thế giới vào năm 2020. Tổng giá trị tài sản đầu tư ra nước ngoài của quốc gia này dự tính sẽ tăng từ 6,4 nghìn tỷ USD hiện nay lên 20 nghìn tỷ USD sau 5 năm nữa. Trong đó, số vốn đầu tư cho các M&A và dự án mới sẽ tăng từ 744 tỷ USD hiện nay lên khoảng 2 nghìn tỷ USD năm 2020.

Đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc

Tuy nhiên, chất lượng của các khoản đầu tư này không cao và không phản ánh đúng sự thực bức tranh toàn cảnh của thị trường đầu tư quốc tế. Trong vòng chưa đến 1 thập kỷ, lượng đầu tư FDI ra nước ngoài của Trung Quốc đã tăng từ mức không đáng kể lên hơn 100 tỷ USD/năm, thuộc top 3 trong số các quốc gia đầu tư FDI ra nước ngoài.

Khu vực Châu Âu là nơi nhận được nhiều đầu tư nhất từ Trung Quốc do tình hình khó khăn tài chính cũng như tăng trưởng kinh tế chậm. Nghiên cứu này cảnh báo rằng những nước nhận đầu tư từ Trung Quốc có thể phải thay đổi thái độ cũng như quan điểm chính trị nếu muốn tận dụng hết mức “nguồn lợi” này.

Top các nước Châu Âu nhận đầu tư của Trung Quốc

Trước đây, các nhà đầu tư Trung Quốc tập trung vào lĩnh vực năng lượng và tài nguyên tại những nước phát triển, nhưng hiện nay họ ngày càng quan tâm đến thị trường Mỹ và Châu Âu.

Điều đáng ngạc nhiên là các công ty nước ngoài lại đang gặp khó khăn khi muốn đầu tư vào Trung Quốc. Theo báo cáo trên, quốc gia này là một trong những nước kém mở cửa nhất cho FDI vào nội địa trong số 20 nền kinh tế lớn (G20). Đặc biệt, tình trạng phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp nội địa và công ty nước ngoài xảy ra khá phổ biến tại đây.

Trong khi các công ty đầu tư Trung Quốc được hỗ trợ tích cực của chính phủ khi xâm nhập thị trường nước ngoài, như các khoản vay lãi suất thấp, thì nhà đầu tư quốc tế lại bị giới hạn bởi những quy định chặt chẽ. Điều này là một phần nguyên nhân cho nghịch lý trên.

Thách thức trong thay đổi mô hình kinh tế

Từ trước tới nay, các nhà hoạch định chính sách tại EM thường khuyến khích FDI bằng nhiều chính sách, như nới lỏng các quy định M&A, hỗ trợ các doanh nghiệp nước ngoài, thành lập các khu công nghiệp với ưu đãi về thuế và nhân lực, ký kết các hiệp định tự do thương mại…

Mặc dù đã có một số thành công nhất định, như việc Trung Quốc đã dựa vào dòng vốn nước ngoài khi mới bùng nổ thành nền kinh tế định hướng xuất khẩu trước đây, nhưng không phải tất cả FDI đều tốt như nhau. Các thương vụ M&A có thể mang lại những kinh nghiệm quản lý và công nghệ mới nhưng không làm tăng hiệu suất sử dụng vốn. Thay vào đó, những dự án đầu tư mới bằng vốn FDI mới được coi là hữu ích cho tăng trưởng và phát triển kinh tế.

Theo các số liệu của Liên Hợp quốc (UN), giá trị các vụ M&A tại những nước phát triển tăng 16%, nhưng con số này tại các nước đang phát triển và EM là 66%. Trái ngược lại, tổng số dự án đầu tư mới bằng FDI toàn cầu giảm 2%, trong đó thị trường đang phát triển giảm 1% còn EM giảm 13%.

Hãng fDi Markets cũng cho biết số các dự án đầu tư mới quý I/2015 đã giảm 25% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này cho thấy tình trạng bất ổn của hệ thống tài chính thế giới đang gia tăng. Những quốc gia mới nổi bất chấp sự tăng trưởng chậm lại và trì trệ trong thương mại vẫn tích cực đầu tư xuyên biên giới.

Ở một khía cạnh khác, không phải thị trường mới nổi nào cũng có nhiều rủi ro như Trung Quốc, một số EM vẫn có khả năng thu hút FDI đầu tư vào các dự án mới, như Ấn Độ. Thủ tướng Narendra Modi đang có kế hoạch thúc đẩy dòng vốn FDI vào trong nước. Số liệu của fDi Markets cũng cho thấy sự gia tăng đầu tư vào Ấn Độ trong quý I/2015.

Tại Ấn Độ, ông Modi đang cố gắng cải cách các ngành dịch vụ như đường sắt và bảo hiểm. Tuy nhiên, việc đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ vẫn khó khăn hơn là vào ngành sản xuất. Những lĩnh vực dịch vụ mà FDI có khả năng tạo ra nhiều lợi ích, như ngành bán lẻ, đang gặp nhiều cản trở để có thể cải cách.

Nguyên nhân của những cố gắng này liên quan đến mô hình phát triển kinh tế truyền thống tại Châu Á, phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất cho xuất khẩu, không hoàn toàn hiệu quả đối với EM.

Chuyên gia kinh tế Dani Rodrik của đại học Harvard nhận định thu nhập bình quân đầu người của những nước tập trung vào sản xuất hiện nay thấp hơn nhiều so với thời kỳ công nghiệp hóa trước đây. Đúng là tại một số quốc gia theo mô hình truyền thống trên, như Việt Nam, tỷ lệ đầu tư FDI thực tế tính theo GDP ở mức khá cao. Tuy nhiên, đầu tư FDI có thể sẽ giúp tăng năng suất hiệu quả hơn nếu được tập trung vào ngành dịch vụ.

Ngành sản xuất may mặc xuất khẩu của Việt Nam vẫn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế

Việc tăng cường vốn FDI vào ngành dịch vụ nội địa thường gặp rất nhiều khó khăn. Thông thường, khoanh vùng một khu đất và thu hút các nhà xuất khẩu nước ngoài luôn dễ dàng hơn so với việc cải cách nền kinh tế với hàng trăm nghìn cửa hàng dịch vụ nhỏ lẻ trong nước cho phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Hơn nữa, thói quen tiêu dùng cũng như văn hóa mua sắm là một rào cản khá lớn đối với các tập đoàn dịch vụ quốc tế.

Như vậy, cuộc đấu tranh để mở rộng khả năng thu hút FDI vào ngành dịch vụ ở nhiều EM phụ thuộc phần lớn vào khả năng đối phó tình hình trong nước của chính phủ. Việc ký kết các hiệp định thương mại, đang gây tranh cãi, có thể thu hút thêm doanh nghiệp nước ngoài vào thị trường nội địa. Tuy vậy, những rào cản về luật pháp, chính trị xã hội có thể khiến các nhà đầu tư “trùn bước” và rút vốn FDI.

Rõ ràng, những rắc rối trong vấn đề FDI là một dấu hiệu cho các vấn đề tồn tại của EM. Những sai lầm về chính sách kinh tế vĩ mô dẫn đến suy thoái, và tăng trưởng chậm trong ngắn hạn cũng như cải cách quá ít đã ảnh hưởng đến tương lai dài hạn. Mặc dù các nhà hoạch định chính sách có nhiều biện pháp để thu hút thêm FDI, nhưng thách thức thực sự hiện nay là họ phải cải cách thị trường nội địa để có thể cạnh tranh với các đối thủ nước ngoài.

Hoàng Nam - Người đồng hành

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo