Chủ nhật, 20/10/2019 | 02:46 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Kết quả kinh doanh quý III/2019 Cú lao dốc của FTM Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Chứng quyền có bảo đảm Cổ phần hóa 93 doanh nghiệp Nhà nước
Thứ năm, 1/1/2015, 13:01 (GMT+7)

Đầu tư vào Châu Phi: chiến lược mới của Trung Quốc?

Thứ năm, 1/1/2015, 13:01 (GMT+7)

Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đang là đề tài bàn tán sôi nổi trong câu chuyện phép lạ của nền kinh tế thế giới suốt 2 thập kỷ qua. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Trung Quốc đã đóng một vai trò quan trọng trong giao lưu thương mại đối với các nước đang phát triển. Quốc gia từng là nước chủ yếu nhận FDI hiện lại đang trở thành một trong những nhà đầu tư vào thị trường mới nổi lớn nhất, đặc biệt tại những nước vùng Sub Saharan Châu Phi, và đã đầu tư vào Nigeria, Sudan, Nam Phi, Angola và một số nước khác.

Giao dịch thương mại và đầu tư giữa Trung Quốc và Châu Phi ngày càng tăng

Cường quốc kinh tế Châu Á này đang tập trung tìm kiếm dầu mỏ, khí đốt, kim loại quý và mỏ khoáng nhằm khai thác và đa dạng hóa việc nhập khẩu năng lượng. Trung Quốc đang cần các nguồn năng lượng thay thế để có thể đáp ứng khả năng sản xuất của mình. Châu Phi là nơi có thể đáp ứng được tất cả những yêu cầu trên của nền kinh tế thứ 2 thế giới này. Tại đây có 40% lượng dự trữ tài nguyên thiên nhiên toàn cầu, 60% đất nông nghiệp bị bỏ hoang, hơn 1 tỷ người tiêu dùng với sức chi tiêu ngày càng tăng và lực lượng lao động giá rẻ đầy tiềm năng.

Trung Quốc đang gia tăng đầu tư tại Châu Phi

Một thị trường tăng trưởng nhanh

Cũng như các thị trường mới nổi khác, các nước Châu Phi là một trong những thị trường phát triển nhanh nhất và là thị trường có lợi nhuận cho các nhà sản xuất hàng xuất khẩu. Trước đây, Anh và Pháp là những đối tác thương mại chính của Châu Phi, nhưng hiện nay Trung Quốc là đối tác thương mại song phương hàng đầu tại Châu Phi với khối lượng giao dịch vượt quá 166 tỷ USD. Trong khoảng năm 2003-2011, vốn FDI đầu tư của Trung Quốc vào đây đã tăng 30 lần từ 491 triệu USD lên 14,7 tỷ USD. Động thái này mang nhiều ý nghĩa hơn là một xu thế đầu tư.

Trung Quốc chủ yếu nhập khẩu khoáng sản từ Châu Phi và xuất sang đây nhiều loại mặt hàng

Cách đây không lâu, Trung Quốc đã để ý đến khu vực Châu Phi, nới có nguồn tài nguyên phong phú và dễ khai thác. Cường quốc Châu Á này tập trung sự chú ý vào những nước có nguồn tài nguyên dồi dào như Algeria, Nigeria, Nam Phi, Sudan và Zambia. Hiện nay, mối quan hệ đầu tư Trung Quốc- Châu Phi đã mở rộng hơn. Chính phủ Bắc kinh đã lan sang các lĩnh vực đầu tư ngoài khoáng sản, tập trung vào những nước như Ethiopia và Congo. Lợi nhuận cao tại Châu Phi đã thu hút nhiều công ty quốc doanh và công ty tư nhân cạnh tranh với nhau nhằm thống trị thị trường rộng lớn này. Lượng xuất khẩu dầu thô, khí đốt, kim loại và khoáng sản chiếm 3/4 trong tổng sản lượng xuất khẩu của Châu Phi sang Trung Quốc. Hàng Trung Quốc nhập khẩu của Châu Phi thì đa dạng hơn, chủ yếu bao gồm các mặt hàng sản xuất cho xuất khẩu.

Top 10 nước xuất siêu (đỏ) và nhập siêu (xanh) sang Trung Quốc tại Châu Phi

Bằng chứng là Trung Quốc đã đầu tư đáng kể trong các lĩnh vực cơ sở hạ tầng của các ngành then chốt như thiết kế cảng biển, viễn thông, vận tải, xây dựng và xử lý nước. Về mặt địa lý, Trung Quốc đã trở thành một đối tác quan trọng của Đông Phi với một vài dự án lớn nhất tại Uganda, tổng vốn đầu tư tại đây ước tính khoảng 596 triệu USD tính riêng trong năm 2012.

Lo ngại về sự phát triển

Việc Trung Quốc tăng cường sự hiện diện tại Đông Phi đang làm gia tăng mối lo ngại về tình hình phát triển kinh tế tại các quốc gia khu vực này cũng như các vấn đề về môi trường, xã hội và sự bền vững của nguồn tài nguyên thiên nhiên. Vấn đề mà các chuyên gia vẫn chưa rõ hiện nay là việc Trung Quốc gia tăng đầu tư tại Đông Phi liệu có ý định thực sự trong việc giúp đỡ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển tại các quốc gia khu vực này hay không.

Sự gia tăng nhu cầu của Trung Quốc đối với nguồn tài nguyên thiên nhiên tại Châu Phi đã khiến giá cả các hàng hóa chính tại đây tăng lên. Gần đây, Trung Quốc đã thực hiện nhiều khoản đầu tư tại vùng Sub Saharan-Châu Phi, nơi mà nhiều chuyên gia tin rằng quốc gia Châu Á này đang tìm kiếm các nguồn tài nguyên nhằm phục vụ cho ngành sản xuất trong nước. Tuy nhiên, đây không phải là vấn đề duy nhất. Quan hệ hợp tác thời gian gần đây giữa Trung Quốc và Châu Phi đã không mang lại nhiều ưu thế cạnh tranh cho khu vực này. Hiện vẫn chưa có sự phát triển đáng kể nào trong khu vực công nghệ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ hay nâng cao năng lực sản xuất tại Châu Phi.

Trung Quốc đầu tư chủ yếu vào ngành khai khoáng (30,6%)

Thực tế u ám hơn nhiều so với những gì mà Châu Phi mong đợi. Việc Trung Quốc tham gia vào thị trường Châu Phi đã làm sụp đổ những doanh nghiệp trong nước, vốn yếu kém và quy mô nhỏ, do phải chịu áp lực ngày càng tăng từ hàng hóa nhập khẩu giá rẻ từ quốc gia Châu Á. Theo một nghiên cứu gần đây, sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc tại Châu Phi đã khiến nền kinh tế Nam Phi mất đi 75.000 việc làm trong khoảng thời gian 2000-2011.

Cùng có lợi?

Cách đây 1 thập kỷ thì Trung Quốc có ảnh hưởng rất hạn chế tại Châu Phi. Từ giữa những năm 80 và 90, đã có sự thay đổi lớn tại Đông Phi do kết quả áp dụng các chính sách tự do hóa thương mại. Thay đổi này đến từ nhiều nước trong khu vực khi họ sử dụng khu vực kinh tế tư nhân là nhân tố chính để phát triển nền kinh tế. Kể từ khi được phép thâm nhập vào thị trường tại đây, sự tham gia của Trung Quốc đối với thị trường Châu Phi đã gia tăng đáng kể.

Âm mưu của Trung Quốc là gì?

Sau đó, sự trỗi dậy của nền kinh tế Trung Quốc, đặc biệt là tại thị trường nước ngoài, đã chứng minh trọng tâm của tình hình địa chính trị tại khu vực Châu Phi này đã thay đổi.

Với quy mô và phạm vi đầu tư lớn, sự đầu tư của Trung Quốc đối với Châu Phi có thể là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của khu vực nếu họ đầu tư đúng cách.

Thật vậy, mối quan hệ giữa Trung Quốc và Châu Phi luôn là chủ đề gây tranh cãi trong cuộc thảo luận giữa các nhà lãnh đạo thế giới. Mối quan hệ này thường được mô tả là “mẫu quốc-thuộc địa”, trong đó hầu hết các lợi ích không bao giờ là cho cả đôi bên mà thường nghiêng về phía Trung Quốc. Nếu FDI của Trung Quốc được phân bổ một cách đúng đắn thì đây là một phương thức tài trợ cho những khoản đầu tư trong nước đối với nhưng quốc gia thiếu vốn. FDI cũng có thể thúc đẩy công nghệ tiên tiến và gián tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Liệu động thái của Trung Quốc có lợi cho cả 2 bên?

Tuy nhiên, những hoạt động đầu tư của Trung Quốc liệu có tạo ra những tác động tích cực cho các nước Đông Phi hay không còn là vấn đề gây tranh cãi. Các lập luận đã được đưa ra nhằm phản đối mối quan hệ thương mại và đầu tư ngày càng gia tăng này. Một số lập luận cho rằng Trung Quốc dường như đã tạo ra sự lệ thuộc tại các nước Châu Phi mà không cung cấp một sự giúp đỡ thực tế nào đối với cộng đồng người dân địa phương. Việc bóc lột lao động, bảo hộ các kỹ thuật công nghệ và sự khác biệt trong lợi ích của những hoạt động của Trung Quốc tại Châu Phi đã khiến gia tăng những nghi ngờ về ý định thật sự từ cường quốc Châu Á này.

Hoàng Nam – Theo NDH/CNBC

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo