Thứ ba, 17/9/2019 | 07:14 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Cổ phần hóa 93 doanh nghiệp Nhà nước Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Bức tranh bất động sản cao cấp Chứng quyền có bảo đảm
Thứ bảy, 14/9/2019, 08:51 (GMT+7)

TS Vũ Thành Tự Anh: Thu 100 đồng được giữ 18 đồng, Hà Nội, TP HCM sẽ không có động lực phát triển

Nam Anh (lược ghi) Thứ bảy, 14/9/2019, 08:51 (GMT+7)

Bình luận tại Hội thảo Thúc đẩy đô thị hóa để thu hẹp khoảng cách phát triển ngày 13/9, TS Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Trường Chính sách công và quản lý, Đại học Fulbright cho rằng nhận định đô thị hóa của Việt Nam đang suy giảm trong vòng 5 năm gần đây như tham vấn của World Bank là chính xác, nhưng cần phải nhìn nhận một cách mạch lạc về quan hệ nhân quả. 

tu-anh-2-6291-1568373874.jpg

TS Vũ Thành Tự Anh. Ảnh: Tuổi Trẻ.

Vòng luẩn quẩn đô thị hóa

Theo TS Vũ Thành Tự Anh, đô thị hóa của Việt Nam trong suốt thời gian dài là quá trình tự phát, không có một chính sách, một điều phối mạch lạc và có hệ thống. Rất nhiều hoạt động đô thị tự phát không được quy hoạch. Trong khi đó, một số thành phố ở các nước xung quanh Việt Nam, trong 15 năm trở lại, diện mạo đô thị thay đổi một cách rõ rệt.

 

Đô thị được phát triển một cách tự phát nên ở những đô thị lớn của cả nước như Hà Nội, TP HCM sẽ có những khu vô cùng nhếch nhác. Chúng ta chỉ cần tắt đi một vài ngọn đèn, tắt đi một vài biển hiệu thì nó tựa như hình ảnh của Hà Nội cách đây 30 năm, có hình dáng cấu trúc như thời bao cấp. 

TS Vũ Thành Tự Anh

"Chúng ta nói đô thị hóa giúp công nghiệp nghiệp hóa, từ đó giúp tăng trưởng kinh tế là một vòng nhân quả. Nhưng có một vòng nhân quả thứ 2 rất quan trọng, xuất phát từ động lực công nghiệp hóa tạo ra công việc, từ đó tăng năng suất, đẩy mạnh được đô thị hóa", vị chuyên gia nhận định. Điều này giải thích tại sao vùng nông thông khôn đô thị hóa được, vì không có công nghiệp.

Theo ông, nếu các thành phố loại 3 chỉ đơn thuần "xin" lên loại 2, loại 2 lên loại 1 gọi là quá trình đô thị hóa thì theo logic sau đó phải có công nghiệp hóa. Thực tế không chỉ ra như vậy. Các đô thị hóa thành công từ nỗ lực công nghiệp hóa. Công nghiệp hóa thành công sẽ tích tụ con người, đầu tư, doanh nghiệp, tài sản… Lúc ấy sẽ nhìn thấy bức tranh kết nối giữa đô thị hóa, công nghiệp và phát triển kinh tế. 

Trên phạm vi thế giới, các đô thị là động lực tăng trưởng nhưng ở Việt Nam chưa đáp ứng được điều này. Tỷ lệ đóng góp của 5 thành phố trực thuộc trung ương không thay đổi trong suốt 15 năm qua. Các thành phố trực thuộc trung ương đang đang chạm tới ngưỡng không vượt lên được nữa, thậm chí mức đóng góp cho GDP còn giảm đi nếu không bước qua được ngưỡng này. "Nếu không có sự thay đổi cơ bản về nguồn lực trong quá trình đô thị hóa, tình trạng này còn xấu đi", TS Tự Anh cho hay.

Dân số dân số tăng thêm tập trung ở Đông Nam Bộ, Hà Nội và Đà Nẵng nhưng nguồn lực lại không chảy về đây. Ông nhận định, điều này là mâu thuẫn bắt nguồn từ lựa chọn đánh đổi giữa công bằng và hiệu quả của Chính phủ, khi phân bổ nguồn lực cưỡng bức các địa phương. Dân số khu này tăng nhưng ngân sách và đầu tư được phân bổ trung bình sẽ không thể bền vững trong dài hạn. Đào sâu vẫn đề này còn rất nhiều điều. Nhưng nếu không thay đổi chính sách, các đô thị trở thành gánh nặng chứ không phải cực tăng trưởng.

Chính phủ chọn công bằng hay hiệu quả?

Theo TS Vũ Thành Tự Anh, lựa chọn giữa phát triển hiệu quả và phát triển công bằng, Việt Nam thiên về hướng công bằng hơn. Các địa phương có nguồn thu ngân sách ngân sách cao sẽ điều chuyển về ngân sách trung ương lớn. "Đây là lý giải tại sao TP HCM, Hà Nội không tăng trưởng cao hơn trung bình của các nước. Các thành phố đó không có động lực để tăng thu ngân sách, như TP HCM tăng ngân sách 100 đồng, phải nộp 82 đồng, chỉ được giữ 18 đồng. Các tỉnh chưa tự chủ ngân sách cũng không có động cơ để tăng ngân sách vì sẽ bị giảm trợ cấp. Nhóm "ngấp nghé" tự chủ ngân sách dù có tăng đủ cũng không có đóng góp được gì cho trung ương", vị chuyên gia nhận xét.

Sự phân bố tài khóa có tính cưỡng bức tạo ra sự thiếu động lực. Chính điều này khiến các đô thị thiếu nguồn lực phát triển. Lãnh đạo những thành phố muốn xoay xở để phát triển đứng trước nguy cơ rơi vào vòng lao lý. Khuôn khổ pháp lý hiện nay không hỗ trợ cho làm việc đó. 

 

Đô thị hóa, công nghiệp hóa và sự phụ thuộc vào FDI của Việt Nam đều đã đến ngưỡng. Nếu tiếp tục chính sách này sẽ không có cả công bằng lẫn hiệu quả. 

TS Vũ Thành Tự Anh

Theo chuyên gia, ở đây ngầm ý một hệ quả nữa, nếu Việt Nam thực sự biến các đô thị thành cực tăng trưởng, tăng được hiệu quả của các thành phố trung ương sẽ có thêm nguồn lực để tái phân bổ.

Nhìn vào đường thu chi ngân sách của Việt Nam có thể thấy thu ngân sách không đủ chi thường xuyên và chi trả nợ, không có dư địa cho đầu tư phát triển. TS Tự Anh cho rằng, Việt Nam luôn tự hào tốc độ tăng trưởng GDP vào hàng cao nhất thế giới, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu cao nhất nhưng ngân khố trống rỗng thì không chấp nhận được. Một đất nước muốn phát triển cần phải có nguồn lực. 30 năm tăng trưởng cao nhưng 1 đồng phát triển đều là đi vay. Đó là sự thất bại của nền tài chính công.

"Trong bối cảnh như vậy, nếu không đẩy mạnh được đô thị hóa, công nghiệp hóa, không gian tài khoá sẽ còn eo hẹp nữa. Khi đó, Việt Nam sẽ đến ngưỡng không thể thay đổi được", chuyên gia của Đại học Fulbright nói. Ông cho rằng đã đến thời điểm Việt Nam cần phải thay đổi về tài khóa, thay đổi lại cơ chế về thu, chi ngân sách và phân cấp ngân sách trung ương với địa phương.

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo