Thứ năm, 17/10/2019 | 15:05 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Kết quả kinh doanh quý III/2019 Cú lao dốc của FTM Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Chứng quyền có bảo đảm Cổ phần hóa 93 doanh nghiệp Nhà nước
Thứ tư, 6/5/2015, 18:12 (GMT+7)

Trung Quốc và bước ngoặt trong nguồn nhân lực (phần 1)

Thứ tư, 6/5/2015, 18:12 (GMT+7)

Khi Đặng Tiểu Bình rời làng quê Quảng An vào năm 1919 để du học ở Paris, khu vực này là một vùng nông nghiệp nghèo nhất của tỉnh Tứ Xuyên, nơi mức sống hầu như không được cải thiện trong 200 năm.

Sau đó 60 năm, khi những cải cách kinh tế lịch sử của Đặng Tiểu Bình được thực hiện, qua đó thúc đẩy làn sóng di cư từ nông thôn lên thành phố, khiến Trung Quốc trở thành một công xưởng sản xuất quốc tế, người dân Quảng An là một trong số những vùng chịu thiệt hại từ thay đổi này.

Ban đầu, sản lượng nông nghiệp của Trung Quốc tăng vọt trong thập niên 80 do người nông dân được giải phóng khỏi các hợp tác xã. Bằng cách cho phép người nông dân giữ lại một phần những gì họ sản xuất, Đặng Tiểu Bình đã tạo động lực tăng năng suất trong ngành nông nghiệp Trung Quốc. Tuy nhiên, vùng Quảng An có nhiều đồi núi, không thích hợp cho nông nghiệp và hậu quả là người dân không thu lợi được nhiều từ những chính sách cải cách.

Một người dân Quảng An là Shen Xiaozhen, 77 tuổi, nhớ lại cuộc sống của vùng quê này vào năm 1978, khi những cải cách của ông Đặng Tiểu Bình được đưa ra. “Đất vùng chúng tôi rất xấu, có thể cày cả ngày mà vẫn chưa thể sử dụng để trồng trọt. Người trong vùng tranh nhau chỉ vì từng tý đất cho nông nghiệp.” Trong khi đó, đi làm thêm bên ngoài vùng có thể thu nhập cao hơn rất nhiều so với ở lại kinh doanh trong Quảng An. Ông Shen cho biết số tiền mà người lao động bên ngoài vùng gửi về là nguồn thu quan trọng đối với cuộc sống của người dân nơi đây.

Quảng An là một trong những vùng có có đóng góp nhiều nhất cho lực lượng lao động di cư từ nông thôn lên thành phố. Tăng trưởng kinh tế chóng mặt của Trung Quốc trong 3 thập kỷ được đóng góp rất lớn từ những lao động di cư này. Gần 1/3 trong số dân 4,7 triệu người đăng ký hộ khẩu tại Quảng An hiện không còn sống ở đây.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế hiện nay cho rằng giai đoạn hoàng kim của quá trình di cư lên đô thị tại Trung Quốc đã chấm dứt. Nguồn lao động vốn dồi dào tại các vùng nông thôn đang dần trở nên cạn kiệt.

Sự chấm dứt của nguồn lao động dồi dào từ nông thôn, theo nhiều chuyên gia, sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế Trung Quốc. Do lượng lao động giá rẻ từ nông thôn giảm xuống, công nhân tại các nhà máy sẽ đòi lương cao hơn và điều này đã được minh chứng trong nhiều năm qua (chi phí nhân công tại Trung Quốc tăng). Tình trạng này khiến các nhà sản xuất kỹ thuật thấp phải rời ngành hoặc phải tăng lương. Điều này sẽ dẫn đến xuất khẩu tăng trưởng chậm, sau khi đã thúc đẩy kinh tế đất nước trong nhiều thập kỷ.

Chuyên gia chiến lược đầu tư Ha Jiming của Goldman Sachs cho rằng nguồn lực nhân công và vốn tại Trung Quốc sẽ bị hạn chế và chi phí tăng. Nền kinh tế Trung Quốc sẽ có sự điều chỉnh bởi xuất khẩu giảm do chi phí sản xuất tăng. Đầu tư tại thị trường này cũng sẽ phải chậm lại, bằng chứng là nguy cơ đổ vỡ bong bóng bất động sản hiện nay và những số liệu không lạc quan trong ngành sản xuất.

Thúc đẩy tăng trưởng

Nền kinh tế Trung Quốc trong nhiều thập kỷ qua được đánh giá là tăng trưởng nhanh, bất bình đẳng thu nhập tăng cao, tiết kiệm hộ gia đình cao nhưng đầu tư cũng mạnh, thặng dư thương mại lớn. Hầu hết các chuyên gia đều đồng ý rằng làn sóng di cư lao động từ nông thôn lên các nhà máy sản xuất và công trình xây dựng là nguyên nhân cho kết quả trên.

Cục Thống kê Trung Quốc ước tính số lượng lao động làm việc xa quê trong vòng ít nhất 6 tháng là 278 triệu người năm 2014. Bên cạnh đó, Trung Quốc đứng thứ 4 trên thế giới nếu xét về di cư lao động sang nước khác.

Theo Phó Chủ tịch Cai Fang của Viện Khoa học và Xã hội Trung Quốc (CASS) cơ quan cố vấn cho chính phủ, tăng trưởng GDP của nước này dự kiến sẽ giảm từ 9,8% trong khoảng 1995-2009 xuống 6,1% trong 2016-2020. Viện này cho rằng sự thu hẹp của lực lượng lao động là nguyên nhân chính cho kết quả trên.

Học thuyết của chuyên gia kinh tế Arthur Lewis giải thích về tiền lương thấp trong quá trình chuyển đổi từ kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp đã được nhiều chuyên gia áp dụng cho các “con hổ Châu Á” như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan.

Mức lương của lao động di cư (Nhân dân tệ/tháng)

Khi công nghiệp hóa bắt đầu, nền kinh tế sẽ có sự tái phân bổ lao động từ các vùng nông thôn có năng suất thấp lên các đô thị đang phát triển nhanh. Tuy nhiên, sự tái phân bổ này không tương xứng với nhu cầu của các công ty do dư thừa nguồn cung lao động nông thôn, qua đó khiến tiền lương giữ ở mức thấp (khiến hộ gia đình tăng tiết kiệm).

Điều này giải thích cho tình trạng tỷ lệ tiết kiệm hộ gia đình và đầu tư đều cao tại Trung Quốc. Do nguồn cung lao động giá rẻ dồi dào, các nhà máy và công trường được mở rộng tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Chi phí thấp, lợi nhuận cao đã thúc đẩy việc đầu tư tại đây. Lao động giá rẻ cùng tỷ lệ tiết kiệm hộ gia đình cao đã thúc đẩy thặng dư thương mại, tăng dự trữ ngoại hối và nâng giá đồng Nhân dân tệ. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc gia tăng bong bóng tài sản, vốn đã được minh chứng trên thị trường bất động sản.

Cuối cùng, mức thu nhập tại nông thôn bắt đầu thích ứng với các ngành công nghiệp do nhiều nguyên nhân (chênh lệch cung cầu khiến mức lương giảm, thu nhập tại nông thôn gia tăng…). Khi đó, nguồn cung lao động từ nông thôn sẽ suy giảm gây thiếu hụt nhân công. Những khu vực thuê lao động tại đô thị phải trả lương cao hơn để thu hút thêm công nhân. Điều này khiến chi phí tăng lên, lợi nhuận giảm, năng lực cạnh tranh xuất khẩu đi xuống và giá tài sản tại Trung Quốc không còn cao như trước.

Giáo sư kinh tế Huang Yiping của đại học Bắc Kinh nói rằng khi ông đề cập đến vấn đề thiếu hụt nguồn nhân lực năm 2004, mọi người đều cười nhạo. Tuy nhiên, vấn đề này hiện nay đã trở thành một vấn đề hiển nhiên.

Hiện tại, rất ít người trong số độ tuổi lao động còn xuất hiện trên đường phố Quảng An. Trẻ em và người già là dân số chính hiện đang sinh sống tại đây.

(còn tiếp)

Hoàng Nam - Theo Financial Times

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo