Thứ ba, 19/11/2019 | 10:07 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Món Huế đóng cửa Kết quả kinh doanh quý III/2019 Cú lao dốc của FTM Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Chứng quyền có bảo đảm
Chủ nhật, 27/10/2019, 20:37 (GMT+7)

'Vũ khí hóa' USD sẽ phản tác dụng như thế nào?

Minh Ngọc (Theo Project Syndicate) Chủ nhật, 27/10/2019, 20:37 (GMT+7)

Dưới đây là nội dung bài viết tiêu đề "'Vũ khí hóa' USD sẽ phản tác dụng như thế nào" của tác giả Jeffrey Frankel đăng trên Project Syndicate ngày 23/10. Ông là giáo sư về hình thành và tăng trưởng vốn tại Đại học Harvard, từng là thành viên Hội đồng Cố vấn kinh tế dưới thời tổng thống Mỹ Bill Clinton. Ông còn tham gia nghiên cứu tại Viện Quốc gia về Nghiên cứu Kinh tế Mỹ.

Chính sách tiền tệ quốc tế ngày càng mang hơi hướng quân sự. Cụm từ “chiến tranh tiền tệ” đã trở nên quen thuộc trong vòng 10 năm qua và việc chính phủ Mỹ “vũ khí hóa” đồng USD đã nhận được nhiều phản ứng trái chiều. Tuy nhiên, cách tiếp cận theo hướng quân sự đó có thể đe dọa vị thế bá chủ của đồng USD trên thế giới.

Đây là thời điểm tốt để đánh giá sức mạnh của USD so với các đồng tiền quốc tế khác (đồng tiền được sử dụng bên ngoài quốc gia của mình). Vào tháng 9, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế đã công bố khảo sát 3 năm một lần về doanh thu trên thị trường ngoại hối toàn cầu. Số liệu thống kê của Quỹ tiền tệ Quốc tế về dự trữ ngoại hối của ngân hàng trung ương đã đáng tin cậy hơn nhiều từ khi Trung Quốc báo cáo tỷ lệ dự trữ. Và hệ thống thanh toán SWIFT công bố dữ liệu hàng tháng về các loại tiền tệ chính được sử dụng trong giao dịch quốc tế.

Điểm mấu chốt là đồng USD vẫn giữ vị trí đầu tiên với khoảng cách đáng kể so với các đồng tiền đứng sau, gồm EUR, JPY và GBP. Khoảng 47% thanh toán toàn cầu hiện được thực hiện bằng USD, so với 31% dùng EUR. Hơn nữa, số giao dịch ngoại hối sử dụng đồng USD gần gấp ba lần tỷ lệ EUR. Và tỷ lệ dự trữ bằng USD của các ngân hàng trung ương đạt 62%, trong khi EUR đạt 20%. USD cũng chiếm ưu thế đối với các lĩnh vực cần dùng tiền tệ khác trong thương mại và tài chính.

Về phần Trung Quốc,CNY vẫn đứng thứ 8 về doanh thu thị trường ngoại hối. Nhưng trong tháng 8 CNY đã tăng lên vị trí thứ 5 trong thanh toán SWIFT, và sau khi vượt qua CAD và AUD, đứng thứ 5 trong xếp hạng dự trữ ngoại hối của ngân hàng trung ương.

Như vậy, các dự đoán ở đầu thập kỷ rằng đồng CNY có thể thách thức vị thế bá chủ của USD vào năm 2020 rõ ràng không hợp lý. Tuy đồng tiền Trung Quốc đáp ứng hai trong ba điều kiện cần thiết để trở thành loại tiền tệ quốc tế đứng đầu, cụ thể là quy mô kinh tế và khả năng giữ giá trị, nhưng vẫn chưa đáp ứng được tiêu chí thứ 3: thị trường tài chính sâu, mở và thanh khoản cao.

Mặc dù tỷ lệ dự trữ và giao dịch ngoại hối của USD có xu hướng giảm, đặc biệt kể từ đầu thế kỷ, tốc độ giảm có phần chậm và từ tốn. Tỷ lệ dự trữ EUR (từ 2007) thậm chí còn giảm nhanh hơn USD. Dù có nhiều năm thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai, cộng thêm tỷ lệ nợ trên GDP gia tăng, USD vẫn được coi là đồng tiền số một toàn cầu - có lẽ do không còn phương án thay thế tốt hơn.

Mô tả về các chính sách tỷ giá hối đoái ngày càng trở nên cực đoan. Nếu dùng 3 thuật ngữ quân sự đang thịnh hành, có thể nói rằng một quốc gia có đủ sức mạnh tài chính trước tiên sẽ “vũ khí hóa” đồng tiền của mình, sau đó “tấn công” đầu cơ chống lại đối thủ. Nếu đối phương tiến hành trả đũa, một cuộc “chiến tranh tiền tệ” nổ ra.

Tuy nhiên, cách diễn giải như vậy là vô nghĩa, vì ba thuật ngữ quân sự này không nhất quán với nhau trong bối cảnh tiền tệ. Để hiểu rõ hơn, hãy xem xét chúng theo thứ tự ngược lại: đầu tiên là chiến tranh tiền tệ, sau đó là tấn công, và cuối cùng là vũ khí hóa.

Tổng thống Donald Trump đã liên tiếp có những “can thiệp bằng lời nói” nhằm hạ giá đồng USD. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Donald Trump đã liên tiếp có những “can thiệp bằng lời nói” nhằm hạ giá đồng USD. Ảnh: Reuters.

Khi các bộ trưởng chính phủ Brazil phổ biến cụm từ “chiến tranh tiền tệ” những năm 2010-2011, họ đã cáo buộc Mỹ và các quốc gia khác tiến hành hạ giá cạnh tranh. Các bộ trưởng tài chính G7 và các thống đốc ngân hàng trung ương sau đó đã cam kết vào năm 2013 sẽ không hướng mục tiêu vào tỷ giá hối đoái, nghĩa là không “hạ giá đồng tiền của chính mình”, hoặc thực hiện các biện pháp kích thích tiền tệ một cách rõ ràng hay có chủ ý nhằm tăng giá đồng tiền.

Quốc gia lớn duy nhất vi phạm cam kết 2013 này không phải Trung Quốc, mà là Mỹ. Tổng thống Donald Trump đã liên tiếp có những “can thiệp bằng lời nói” nhằm hạ giá đồng USD. Đáng lo ngại hơn, ông còn gây áp lực mạnh mẽ cho Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trong việc hạ lãi suất với mục tiêu rõ ràng là làm mất giá tiền tệ.

Ngược lại, các chuyên gia quan hệ quốc tế thường liên hệ việc sử dụng sức mạnh địa chính trị lên một đồng tiền mạnh. Đây là lý do một số người nhấn mạnh nguy cơ Trung Quốc sẽ “tấn công” Mỹ bằng cách bán một lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ, khiến đồng USD mất giá và làm tăng chi phí sử dụng nợ của Mỹ. Điều này sẽ làm tăng giá đồng CNY và do đó đi ngược lại với định nghĩa hạ giá cạnh tranh.

Xét rộng hơn, khi một quốc gia liên tục thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai, sức mạnh địa chính trị của nước đó sẽ suy yếu - như Vương quốc Anh trong thế kỷ 20. Mỹ được thừa hưởng “siêu đặc quyền” từ Vương quốc Anh: có thể dễ dàng “bán lại” thâm hụt của mình vì các quốc gia khác đều muốn nắm giữ đồng tiền quốc tế mạnh nhất thế giới.

Cuối cùng, “vũ khí hóa” đồng USD phần nhiều đề cập đến việc chính phủ Mỹ khai thác vị thế thống trị của đồng tiền nhằm mở rộng phạm vi ảnh hưởng của luật pháp và chính sách Mỹ. Ví dụ điển hình nhất là chính quyền Trump thực thi lệnh trừng phạt kinh tế đối với Iran nhằm loại bỏ nước này ra khỏi hệ thống ngân hàng quốc tế, đặc biệt là SWIFT.

Ngay cả trước khi Iran đồng ý tạm dừng chương trình vũ khí hạt nhân theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015, người dân châu Âu đã đôi lúc bất bình về quyền lực ngoài lãnh thổ của Mỹ, nghi ngờ rằng Mỹ sẽ ra lệnh trừng phạt các ngân hàng châu Âu còn nhanh hơn ngân hàng Mỹ nếu vi phạm các lệnh cấm. Nhưng vì Trump đã bãi bỏ một hiêp ước mà Iran không vi phạm, việc thực thi các biện pháp trừng phạt thông qua SWIFT là sự lạm dụng thực sự “siêu đặc quyền”. Hành động này không còn có thể được biện minh với lý do vì lợi ích toàn cầu.

Đối mặt với các lệnh trừng phạt từ Mỹ, Nga đã giảm tỷ lệ dự trữ bằng USD từ 2018 và đang bán dầu của mình bằng các loại tiền khác ngoài USD. Tương tự, châu Âu hoặc Trung Quốc có thể phát triển thành công các cơ chế thanh toán thay thế giúp Iran bán được dầu. Điều này có thể làm suy yếu sức mạnh của USD trong thời gian dài.

Nói chung, chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Trump tiếp tục đi ngược lại các mục tiêu sau chiến tranh của Mỹ. Viễn cảnh có vẻ xa vời, nhưng nếu Mỹ bất cẩn để vuột mất quyền lãnh đạo trật tự đa phương toàn cầu, đồng USD cuối cùng có thể mất đi tính ưu việt lâu dài của nó.

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo