Chủ nhật, 31/5/2020 | 06:26 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Dịch viêm phổi cấp do virus nCoV Kết quả kinh doanh quý I/2020 Họp ĐHĐCĐ thường niên 2020 Căn hộ 25 m2 Basel II với ngân hàng Việt
Thứ năm, 9/4/2020, 20:58 (GMT+7)

Virus corona làm mối quan hệ Mỹ - Trung tồi tệ hơn

Chu Quang (lược dịch) Thứ năm, 9/4/2020, 20:58 (GMT+7)

Mối quan hệ giữa Mỹ với Trung Quốc vốn đã gặp nhiều khó khăn thử thách từ trước khi chủng virus mới xuất hiện vào tháng 1. Bây giờ cuộc khủng hoảng Covid-19 đã làm mối quan hệ này tồi tệ hơn, và điều đó thể hiện sự thất bại to lớn của cấp lãnh đạo cao nhất ở cả hai nước.

nye-joe-crop-9688-1586440697.jpg

Joseph Samuel Nye Jr. là nhà khoa học chính trị người Mỹ. Ông từng làm Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng, Chủ tịch Hội đồng Tình báo Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Bill Clinton. Ảnh: Project Syndicate

Sự xuất hiện của Covid-19 làm sáng tỏ cả điểm mạnh và điểm yếu của Trung Quốc. Sự kiểm duyệt thông tin ban đầu của họ, việc ngăn chặn phản hồi và hạn chế trao đổi thông tin quốc tế một cách tự do và thông suốt tạo đà cho đại dịch bùng phát. Việc kiểm dịch chặt chẽ Vũ Hán đã ngăn chặn sự lây lan của coronavirus, nhưng Trung Quốc sau đó đã phát động một chiến dịch tuyên truyền của chính phủ nhằm phổ biến thông tin rằng virus này thực sự chỉ là bệnh nhẹ và lành tính. Tồi tệ hơn, một phát ngôn viên của bộ ngoại giao Trung Quốc đã quy chụp một cách sai lệch về nguồn gốc của virus ở Vũ Hán cho quân đội Mỹ, và nhiều người Trung Quốc đang tin vào điều đó.

Chính quyền Trump cũng đang dò dẫm phản ứng đối phó với cuộc khủng hoảng. Sau khi giải tán đơn vị NSC chịu trách nhiệm về đại dịch, cắt giảm đóng góp cho ngân sách của WHO và cắt giảm việc chia sẻ thông tin một cách đáng kể giữa hai nước sau dịch SARS và dịch cúm, chính quyền Mỹ đã từ chủ nghĩa phủ nhận chuyển sang đổ lỗi cho loại “virus Trung Quốc”. Tất nhiên, virus thì không thèm quan tâm đến quốc tịch của bất kỳ ai. 

Xa hơn cuộc khủng hoảng, Covid-19 để lại một câu hỏi lớn hơn về cách thiết lập hệ thống chiến lược của Mỹ đối với Trung Quốc. Sự tập trung của Tổng thống Trump vào ganh đua, cạnh tranh giữa hai quốc gia có thế lực lớn và các cuộc chiến thương mại đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh ở cả hai nước. Mặc dù xử lý vụng về, chính quyền Trump đã đúng khi trừng phạt Trung Quốc về vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ và các hành vi thương mại không công bằng như tín dụng trợ cấp cho các doanh nghiệp nhà nước. Chính quyền Mỹ phải thực thi một sự trả đũa “có đi có lại”. Nếu Trung Quốc có thể cấm cửa Google và Facebook khỏi thị trường của mình vì lý do bảo mật, Mỹ có thể thực hiện các biện pháp tương tự đối với Huawei hoặc ZTE.

Nhưng chiến lược của Trump là không thỏa đáng vì cuộc cách mạng thông tin và toàn cầu hóa đang thay đổi chính trị thế giới. Ngay cả khi Mỹ chiếm ưu thế trên so với Trung Quốc xét về mặt một cường quốc quân sự, họ không thể bảo vệ an ninh của mình bằng việc hành động đơn độc. Bất kể những thất bại trong toàn cầu hóa kinh tế và sự chia rẽ gây ra bởi các cuộc chiến thương mại, toàn cầu hóa về môi trường vẫn đang tiếp tục gia tăng. Đại dịch và biến đổi khí hậu đe dọa tất cả người Mỹ, nhưng họ không thể giải quyết, xoay xở các vấn đề một mình. Và trong một thế giới mà biên giới ngày càng trở nên cởi mở hơn đối với mọi thứ, từ ma túy, các bệnh truyền nhiễm đến khủng bố mạng, họ phải sử dụng sức mạnh mềm của mình để thu hút phát triển mạng lưới và các tổ chức giải quyết các mối đe dọa mới.

Kể từ thời Nixon, Trung Quốc và Mỹ đã luôn hợp tác bất chấp sự khác biệt về ý thức hệ. Tăng trưởng kinh tế nhanh chóng của châu Á đã khuyến khích sự thay đổi quyền lực theo chiều ngang đối với khu vực, nhưng châu Á có cán cân quyền lực nội bộ của riêng mình. Sức mạnh của Trung Quốc được cân bằng bởi Nhật Bản, Ấn Độ và Australia. Không ai muốn bị Trung Quốc thống trị. Nếu Mỹ duy trì các liên minh đó, thì triển vọng cạnh tranh liên quốc gia kiểu cũ và việc Trung Quốc hất cẳng Mỹ khỏi Tây Thái Bình Dương là rất nhỏ, chứ chưa nói đến việc Trung Quốc có thể trở thành bá chủ thế giới. Washington nắm thế trên cơ trong sự đối đầu quyền lực. Câu hỏi đặt ra là liệu họ có biết tận dụng điều đó không.

a315-1-0-8675-1586440697.jpg

Joseph Nye cho rằng việc khủng hoảng Covid-19 đẩy mối quan hệ Mỹ - Trung tồi tệ hơn đã thể hiện sự thất bại to lớn ở cấp lãnh đạo cao nhất 2 nước. Ảnh: Reuters

Câu hỏi khó hơn cho một chiến lược an ninh quốc gia hiệu quả sẽ là liệu Mỹ và Trung Quốc có thể khai triển những quan điểm cho phép họ hợp tác sản xuất hàng hoá công cộng toàn cầu để đối phó với các mối đe dọa xuyên quốc gia như đại dịch và biến đổi khí hậu, nhưng đồng thời vẫn cạnh tranh ở các lĩnh vực truyền thống của các siêu cường? Liệu có thể duy trì một sự “hợp tác kình địch” hay không? Nỗi sợ hãi thái quá và những phân tích trường hợp xấu nhất có thể khiến cho một chính sách cân bằng như vậy không thể thực hiện được.

Cuộc khủng hoảng Covid-19 hiện tại đưa ra một thử nghiệm. Đầu tiên, cả hai bên nên đồng ý giảm leo thang các cuộc chiến tuyên truyền. Thứ hai, họ nên nhận ra rằng nếu năm 1918 là tiền lệ, chúng ta sẽ thấy các làn sóng dịch bệnh Covid-19 trong tương lai sau đợt sóng đầu tiên này, và chúng ta phải được chuẩn bị để hợp tác hiệu quả hơn. Thứ ba, các làn sóng mới của dịch bệnh sẽ ảnh hưởng đến các quốc gia nghèo khó có ít khả năng đối phó hơn và điều đó cũng sẽ làm tổn thương chúng ta. Cả vì lý do ích kỷ cá nhân và lý tưởng chung nhân đạo, Mỹ và Trung Quốc nên công bố những đóng góp hào phóng cho một quỹ mới của Liên Hợp Quốc để chống lại Covid-19 và công khai đón nhận tất cả các nước. Và thứ tư, với việc con người vẫn phải tìm hiểu, học hỏi rất nhiều về loại virus mới này, chúng ta nên khôi phục mạng lưới liên lạc dồi dào, phong phú giữa các nhà khoa học và chuyên gia y tế đã tồn tại một thập kỷ trước.

Thậm chí tốt hơn là việc bổ sung một ủy ban cấp cao song phương về Covid-19 do Phó Tổng thống Pence và Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường chủ trì để tạo vỏ bọc chính trị và xuyên qua những thủ tục hành chính quan liêu. Nếu không thì bài học về Covid-19 sẽ là chúng ta thiếu một chiến lược an ninh quốc gia thực sự.

Joseph Nye

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo