Thứ hai, 26/10/2020 | 08:14 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Bầu cử tổng thống Mỹ 2020 Kết quả kinh doanh quý III/2020 Doanh nhân Việt Nam BĐS khu công nghiệp 20 năm thị trường chứng khoán Việt Nam
Thứ bảy, 9/2/2019, 13:59 (GMT+7)

Thế khó của Trung Quốc khi triển khai Vành đai và Con đường

Thứ bảy, 9/2/2019, 13:59 (GMT+7)

Tại Maldives, sự trao đổi không rõ ràng giữa Đại sứ Trung Quốc Zhang Lizhong và cựu tổng thống Mohamed Nasheed gây ra nhiều hệ lụy. Sự việc xảy ra vào tháng 11/2018, vài tuần trước khi Ibrahim Mohamed Solih đắc cử tổng thống.

Theo Nasheed, Zhang nói với chính quyền Maldives mới rằng quốc đảo này nợ Trung Quốc 3,2 tỷ USD, nhiều hơn gấp đôi con số 1,3 tỷ USD được công bố trước đó.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc bác bỏ thông tin trên. Dù vậy, với quy mô nền kinh tế chỉ có 3,6 tỷ USD như Maldives, món nợ 3,2 tỷ USD thực sự là một cơn ác mộng. Các dự án chờ duyệt, được hợp tác giữa Trung Quốc và Maldives bao gồm một cây cầu bắc qua biển nối liền thủ đô Male với đảo Hulhule, mở rộng bệnh viện quốc tế, đường.

Nhấn mạnh về những khó khăn trong việc xác định số nợ chính xác, ngày 29/1, đại diện Maldives cho biết chính phủ nước này đang kiểm tra hồ sơ với sự giúp đỡ của nước ngoài. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính đã thành lập lực lượng đặc nhiệm nhằm điều tra các hợp đồng do Yameen ký kết. Ông Yameen là cựu tổng thống của Maldives. Năm 2018, Yameen thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống do bê bối tham nhũng.

Ảnh: Reuters.

Sự thất bại của Yameen chỉ là một dấu hiệu nhỏ cho thấy các quốc gia Nam Á đang quay lưng lại với Trung Quốc.

Pakistan là nơi thực hiện những dự án lớn nhất được tài trợ bởi sáng kiến Vành đai và Con đường. Tuy nhiên, nước này đang vướng phải những cuộc nội chiến và những tiết lộ về khoản nợ lên đến hàng tỷ USD – cao hơn mức dự kiến trước đó, gây áp lực lên tham vọng của Trung Quốc.

Một đối tác khác của Trung Quốc - Sri Lanka đang vướng phải khủng hoảng nợ nước ngoài. Chính phủ Sri Lanka không ủng hộ những dự án của Trung Quốc, thay vào đó, họ tích cực xây dựng mối quan hệ với Nhật Bản và Ấn Độ.

Trung Quốc cho Bangladesh vay 24 tỷ USD nhằm đầu tư cho các dự án Vành đai và Con đường. Một số nguồn tin cho biết Ấn Độ đã nhắc nhở Bangladesh cẩn trọng trong việc vay mượn với Trung Quốc, bên cạnh đó, các quan chức thuộc Bộ Tài chính Bangladesh cũng phản đối món nợ này do lo ngại các khoản nợ nước ngoài của quốc gia này gia tăng.

Tuy nhiên, những vấn đề tại Pakistan là điều đáng lo nhất. Thủ hiến vùng Balochistan Jam Kamal đã sửa đổi luật nhằm đóng băng hoạt động bán đất cho các công ty Trung Quốc tại Gwadar. Gwadar là một thành phố cảng thuộc Pakistan, đồng thời, là địa điểm khởi đầu cho một loạt dự án cơ sở hạ tầng trị giá 62 tỷ USD thuộc kế hoạch Hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan.

Những rắc rối bắt đầu từ tháng 12/2018, sau khi chính quyền tỉnh Balochistan biết được thông tin Hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan đi qua khu vực này. Balochistan là vùng dân cư thưa thớt, nghèo nàn nhưng giàu trữ lượng khí đốt, than đá, cũng như khoáng sản đồng, vàng. Chính quyền địa phương cho rằng tài nguyên của Balochistan bị xâm phạm do dự án tham vọng của Trung Quốc.

“Gwadar không phải để bán”, Aslam Bhootani, lãnh đạo ở Gwadar cho biết.

Trung Quốc “đổ khá nhiều công sức” vào dự án cơ sở hạ tầng với Pakistan. Mạng lưới đường bộ, đường sắt, các nhà máy điện và một cảng này cho phép Trung Quốc tiếp cận trực tiếp với Ấn Độ Dương. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết Trung Quốc đã không nắm rõ tình hình thực tế, không dự đoán mối quan hệ hợp tác với Pakistan có thể thổi bùng các căng thẳng giữa chính quyền trung ương Islamabad và chính quyền địa phương tỉnh Balochistan.

Michael Kugelman, phó giám đốc chương trình châu Á tại Wilson Center cho biết Pakistan và Trung Quốc phải đảm bảo rằng những địa điểm “nhạy cảm” như Balochistan, Sindh được bồi thường thông qua việc tạo công ăn việc làm, dịch vụ thiết yếu và các tài nguyên thiên nhiên hưởng lợi từ dự án Hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan.

“Islamabad và Bắc Kinh cần thực hiện các hành động cụ thể nhằm giải quyết những phản ứng tiêu cực đối với Hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan”, ông nói.

Trong khi đó, Sri Lanka đang nỗ lực lấy lại sự cân bằng.

Cuộc bầu cử quốc hội năm 2015 đặt vấn đề đối với 2 dự án lớn thuộc kế hoạch Vành đai và Con đường. Thứ nhất, cảng Hambantota ở bờ biển phía Nam, trị giá 1,5 tỷ USD. Hiện tại, dự án này thuộc sở hữu của Trung Quốc do chính phủ Sri Lanka không đủ khả năng trả nợ. Thứ hai, thành phố cảng rộng 269 ha, trị giá 1,4 tỷ USD, được khai hoang từ vùng biển ngoài khơi Colombo.

Dự án được Trung Quốc tài trợ - thành phố cảng ngoài khơi Colombo là 1 trong 2 dự án gây tranh cãi ở Sri Lanka. Ảnh: Yuji Kuronuma.

4 năm trước, người dân Sri Lanka xuống đường biểu tình phản đối các dự án. Chính phủ hiện tại lên nắm quyền bằng cách tận dụng làn sóng giận dữ này, hứa hẹn giảm bớt sự phụ thuộc của đất nước vào Trung Quốc. Tuy nhiên, những áp lực tài chính đã buộc chính quyền Sri Lanka nới lỏng quan điểm trước đó.

Thay vào đó, Sri Lankia đang cố gắng kiểm soát mối quan hệ với Trung Quốc bằng cách đa dang hóa quan hệ với các đối tác khác.

Đầu tháng 1, Colombo công bố kế hoạch hệ thống đường sắt 1,85 tỷ USD. Dự án này được xây dựng bởi Nhật Bản cùng các khoản vay ưu đãi. Vài tuần sau đó, Ấn Độ cung cấp một bộ tàu mới theo cam kết nâng cấp đường sắt của Sri Lanka thông qua khoản ưu đãi 1,3 tỷ USD.

Các quan chức Sri Lanka phủ nhận những động thái này nhằm ứng phó Trung Quốc. Malik Samarawickrama, Bộ trưởng Chiến lược phát triển và Thương mại quốc tế, cho biết những động thái đó “không phải là trở ngại” mà là nỗ lực nhằm mở rộng các nguồn tài trợ của Sri Lanka.

“Các nước tài trợ cho cơ sở hạ tầng chỉ ở châu Ấ, vì vậy, chúng tôi muốn khai thác tất cả nguồn lực này”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh “tránh phụ thuộc vào một quốc gia riêng lẻ”.

Tuy nhiên, vẫn có nhiều ý kiến cho rằng Trung Quốc đã “dụ” Sri Lanka vào “bẫy nợ”. Các khoản vay phát triển cơ sở hạ tầng của Trung Quốc cho Sri Lanka trị giá 9,2 tỷ USD.

“Những lời chỉ trích là điều không thể tránh khỏi, tuy nhiên, chúng đều vô nghĩa”, Luo Chong, lãnh đạo bộ phận chính trị đại sứ quán Trung Quốc tại thủ đô Colombo nói. Luo Chong cho rằng Trung Quốc đang bị hiểu lầm và “các khoản vay cho cơ sở hạ tầng được tài trợ bởi Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc chỉ có lãi suất 2%”.

Tuy nhiên, các nguồn thạo tin cho biết lãi suất các khoản vay cho các dự án cơ sở hạ tầng bằng với mức lãi suất LIBOR, là 6%.

Sri Lanka và các nước láng giềng Nam Á vừa muốn giữ khoảng cách với Trung Quốc, vừa muốn được tài trợ phát triển, cũng như các lợi ích khác từ sáng kiến Vành đai và Con đường.

Theo dịch vụ tư vấn đầu tư Moody, tại châu Á, những dự án thuộc chương trình Vành đai và Con đường ngày càng nhiều lên, vượt xa nguồn tài trợ cho châu Phi. Trong số 115 quốc gia được tài trợ bởi chương trình này, châu Á chiếm tới 39% giá trị hợp đồng từ tháng 1/2014 đến tháng 6/2018, cao hơn con số 30% của châu Phi.

Giá trị hợp đồng của chương trình Vành đai và Con đường tại châu Á, châu Phi và các khu vực khác từ năm 2005 đến năm 2018. Ảnh: Nikkei.

Những lợi ích của sáng kiến Vành đai và Con đường không hề nhỏ, các nhà phân tích châu Á nhấn mạnh.

Chính phủ và các doanh nghiệp phương Tây, những người có xu hướng đo sự thành công của các dự án sau 5 năm, lên tiếng chỉ trích sáng kiến của Trung Quốc. Tuy nhiên, Yan Hairong, một học giả chuyên về chương trình Vành đai và Con đường tại Đại học Bách khoa Hong Kong cho biết, đối với những dự án lớn, nhiều rủi ro, chúng ta nên xem xét lợi tức dự án sau “một hoặc hai thập kỷ, thay vì 3 đến 5 năm”.

“Các công ty Trung Quốc có thể nghĩ tới những điều khoản với thời hạn dài hơn bởi họ không muốn bị áp lực từ việc tối đa hóa giá trị cổ đông”, ông nói tiếp.

Đại sứ Trung Quốc tại Sri Lanka, Luo bày tỏ quan điểm tương tự. “Các dự án này được lên kế hoạch với tầm nhìn lâu dài, qua nhiều thập kỷ”, ông nói.

Nhiều người hoài nghi cho rằng, bên cạnh lợi nhuận tài chính, Trung Quốc còn tham vọng cả lợi ích chính trị từ các dự án cơ sở hạ tầng. Ngân hàng Thế giới đã “ghi sổ” hai nhà thầu Trung Quốc do hoạt động kinh doanh không minh bạch. Điều này củng cố mối nghi ngại của nhiều người về mục đích thực sự phía sau các dự án do Trung Quốc tài trợ.

Những sai lầm của các doanh nghiệp Trung Quốc tạo điều kiện cho những người chống tham nhũng gây áp lực lên chính phủ các quốc gia như Maldives, buộc chính quyền phải minh bạch hơn đối với các dự án do Trung Quốc tài trợ.

Tuy nhiên, các nhà phân tích tại Pakistan cho rằng sự phản đối các dự án Trung Quốc còn lớn hơn nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng tại các nước đang phát triển. Theo giới phân tích, sáng kiến Hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan cần thay đổi theo 3 hướng sau: tạo năng lượng, tạo việc làm, đầu tư nước ngoài. Còn đối với các quốc gia liên kết với chương trình Vành đai và Con đường, thách thức lớn nhất là giảm thiểu những mặt hạn chế của dự án.

Châu Anh/ Theo Nikkei

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo