Thứ bảy, 4/4/2020, 12:12 (GMT+7)

Paul Krugman: Phủ nhận rủi ro từ virus corona cũng như phủ nhận biến đổi khí hậu

Nhà kinh tế đoạt giải Nobel Paul Krugman gần đây có bài bình luận đăng trên tờ New York Times so sánh tác hại của tư tưởng "không làm gì" trước những rủi ro của Covid-19 với thái độ tương tự dành cho biến đổi khí hậu. Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của tác giả. 

Hãy để tôi tóm tắt quan điểm của chính quyền Trump và truyền thông cánh hữu về coronavirus: đó là một trò lừa bịp, hoặc dù sao cũng không phải là vấn đề lớn. Mọi cố gắng can thiệp sẽ phá hủy kinh tế. Và đó là lỗi của Trung Quốc, đó là lý do tại sao chúng ta nên gọi nó là “virus Trung Quốc”.

Paul Robin Krugman (sinh năm 1953) là một nhà kinh tế học người Mỹ, Giáo sư của Đại học Princeton. Chuyên ngành chính của ông là kinh tế học vĩ mô quốc tế. Ông từng đoạt giải Nobel, là một đại biểu của trường phái kinh tế học Keynes mới và là nhà bình luận của tờ New York Times.

Khi các nhà dịch tễ học thực hiện mô hình hóa sự lây lan của virus trong tương lai, họ đã bị chỉ trích, tấn công liên tục, bị buộc tội là một phần của âm mưu sâu sắc của “chính quyền ngầm” chống lại Donald Trump, hoặc có thể là chống lại thị trường tự do.

Có phải tất cả những điều này mang lại cho bạn một cảm giác "déjà vu" (chưa hề thấy)? Chính là như vậy. Xét cho cùng, nó rất giống với phương châm của Trump và cánh hữu về biến đổi khí hậu. Đây là những gì ông Trump đã tweet vào năm 2012: “Khái niệm về sự nóng lên toàn cầu đã được tạo ra bởi người Trung Quốc để phục vụ cho mục đích của Trung Quốc, tạo bất lợi cho sản xuất của Mỹ". Tất cả mọi thứ đều phơi bày ra ở đó: nó là một trò lừa bịp, bất cứ phản ứng gì sẽ phá hủy nền kinh tế và hãy cùng nhau đổ trách nhiệm cho Trung Quốc.

Và các nhà dịch tễ học giật mình hoảng hốt khi thấy những nỗ lực khoa học tốt nhất của họ bị tố cáo là gian lận với động cơ chính trị đáng lẽ nên đoán trước được. Điều tương tự, chính xác đã xảy ra với các nhà khoa học khí hậu, những người đã phải đối mặt với sự tấn công liên miên trong nhiều thập kỷ.

Vì vậy, phản ứng của cánh hữu đối với Covid-19 gần như giống hệt với phản ứng của họ với biến đổi khí hậu, mặc dù trong khoảng thời gian ngắn hơn nhiều. Nhưng những gì nằm đằng sau sự phủ nhận này?

Gần đây tôi đã xuất bản một cuốn sách về sự phổ biến của những ý tưởng “thây ma” - “zombie” trong hệ thống chính trị. Những ý tưởng này đã được chứng minh là sai với bằng vô số các bằng chứng đáng tin cậy và nên bị dập tắt đi, không ai để ý đến nữa. Nhưng bằng cách nào đó chúng vẫn cứ loanh quanh luẩn quẩn, xâm chiếm vào bộ não của con người. “Zombie” phổ biến nhất trong chính trường Mỹ là sự khăng khăng khẳng định rằng cắt giảm thuế đối với những người giàu có tạo ra phép màu kinh tế, nhưng thực tế là trả thêm tiền để họ càng trở nên giàu có hơn. Nhưng “zombie” gây hậu quả to lớn nhất là mối đe doạ hiện hữu, là sự chối bỏ thực tế về biến đổi khí hậu.

Và Covid-19 đã tập hợp lại tất cả các “zombie” thông thường.

Nhưng chính xác tại sao cánh tả lại xem xét và xử lý một đại dịch giống như nghiên cứu và giải quyết cắt giảm thuế và biến đổi khí hậu?

Sức mạnh tác động thường khiến các ý tưởng “zombie” lảng vảng đâu đó chính là lợi ích tài chính cá nhân trần trụi. Những lợi ích của việc cắt giảm thuế được trả ít nhiều trực tiếp cho các tỷ phú, những người được hưởng lợi từ những cắt giảm này. Phủ nhận khí hậu là một ngành công nghiệp được hỗ trợ gần như hoàn toàn bởi lợi ích từ nhiên liệu hóa thạch. Như Upton Sinclair đã nói, “rất khó để có một người hiểu điều gì đó khi mức lương của anh ta phụ thuộc vào việc anh ta không hiểu nó”.

Tuy nhiên, thực tế ít rõ ràng hơn trong việc ai là những người trục lợi được từ việc giảm thiểu những nguy hiểm của đại dịch. Cùng với nhiều thứ khác nữa, quy mô thời gian bị nén chặt rất nhiều so với biến đổi khí hậu: hậu quả của sự nóng lên toàn cầu sẽ mất nhiều thập kỷ để giải quyết, mang lại nhiều lợi ích cho các bên khai thác nhiên liệu hóa thạch (họ sẽ ôm một đống tiền và chạy mất), nhưng chúng ta đã thấy hậu quả thảm khốc của việc phủ nhận virus chỉ sau vài tuần.

Đúng vậy, có thể có một số tỷ phú tưởng tượng rằng việc phủ nhận cuộc khủng hoảng sẽ mang lại lợi ích tài chính cho họ. Ngay trước khi Trump thực hiện lời kêu gọi kinh hoàng về việc tái khởi động mọi thứ vào lễ Phục sinh, ông đã có một cuộc trao đổi với một nhóm các nhà quản lý tài chính, những người có thể đã nói với ông rằng chấm dứt sự cách ly xã hội sẽ tốt cho thị trường. Điều đó thật điên rồ, nhưng bạn đừng bao giờ đánh giá thấp sự tham lam của những người này. Hãy nhớ rằng, Steve Schwarzman của Blackstone, một trong những người tham gia cuộc trao đổi, đã từng so sánh các đề xuất về việc thu hẹp lỗ hổng thuế với cuộc xâm lược của Hitler vào Ba Lan.

Ngoài ra, các tỷ phú đã hưởng lợi rất nhiều khi Trump cắt giảm thuế, và có thể sợ rằng thiệt hại kinh tế từ coronavirus sẽ mang lại thất bại cho ông ta, và những người như họ sẽ bị tăng thuế.

Nhưng tôi nghi ngờ rằng phản ứng thảm hoạ của Mỹ đối với Covid-19 chỉ được hình thành một phần nhỏ bởi lợi ích trực tiếp của các nhân, mà phần lớn do chính sách về đại dịch liên quan đến tinh thần phổ biến chung của các ý tưởng “zombie” trong tư tưởng cánh hữu.

Đầu tiên, khi bạn có một phong trào chính trị gần như hoàn toàn được xây dựng xung quanh các khẳng định rằng, nếu bất kỳ chuyên gia nào cũng có thể nói với bạn là sai, thì bạn phải nuôi dưỡng thái độ coi thường các ý kiến tinh thông, trong mọi trường hợp. Khi bạn loại bỏ những người tin vào bằng chứng về tác động của việc cắt giảm thuế và ảnh hưởng của khí thải nhà kính, bạn đã có thể loại bỏ những người tin vào bằng chứng về việc lây nhiễm bệnh. Điều này cũng giúp giải thích vai trò chủ chốt, thiết yếu của những người bảo thủ tôn giáo, phản khoa học đối với chủ nghĩa bảo thủ hiện đại.

Thứ hai, những người bảo thủ luôn giữ một niềm tin thực sự: cụ thể là, có một loại hiệu ứng hào quang xung quanh các chính sách thành công của chính phủ. Nếu sự can thiệp của cộng đồng có thể có hiệu quả trong một lĩnh vực, chính trị gia sẽ lo sợ - có lẽ là mối lo sợ đúng đắn - rằng các cử tri có thể ủng hộ với một thái độ tích cực và thoải mái hơn về sự can thiệp của chính quyền trong các lĩnh vực khác. Về nguyên tắc, các biện pháp y tế công cộng cần thiết để hạn chế sự lây lan của coronavirus không có nhiều ý nghĩa hiệu quả kéo theo đối với tương lai của các chương trình xã hội như Trợ cấp y tế. Thực tế thì lại ngược lại.

Do đó, cánh hữu thường phản đối sự can thiệp của chính phủ ngay cả khi rõ ràng cần thiết phục vụ lợi ích công cộng và không liên quan gì đến việc phân phối lại thu nhập, đơn giản vì họ không muốn cử tri thấy chính phủ làm bất thứ tứ gì tốt.

Điểm mấu chốt là, cũng như rất nhiều điều với Trump, sự khủng khiếp của người đàn ông trong Nhà Trắng không phải là toàn bộ câu chuyện đằng sau chính sách kinh hoàng. Vâng, ông ta thờ ơ, thiếu khả năng, thù hận và hoàn toàn thiếu sự đồng cảm. Nhưng những thất bại của ông đối với chính sách đại dịch xuất phát từ nguồn gốc bản chất của những phong trào mà ông hô hào, cũng như sự thiếu hụt của cá nhân ông ta.

Paul Krugman

(theo New York Times - Chu Quang dịch)

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo