Thứ sáu, 14/8/2020 | 06:17 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

20 năm thị trường chứng khoán Việt Nam 25 năm Việt - Mỹ Kết quả kinh doanh quý II/2020 EVFTA có hiệu lực Thành phố phía Đông
Thứ hai, 20/7/2020, 19:00 (GMT+7)

Hiểu về thị trường chứng khoán trong đại dịch

Hoàng Hà (Theo Project Syndicate) Thứ hai, 20/7/2020, 19:00 (GMT+7)

Robert J. Shiller là giáo sư kinh tế Đại học Yale, đồng sáng lập của chỉ số Case-Shiller đo giá nhà tại Mỹ. Ông từng nhận giải Nobel Kinh tế năm 2013 và là tác giả của một số cuốn sách. Dưới đây là bài viết “Hiểu về thị trường chứng khoán trong đại dịch" của ông đăng trên Project Syndicate.

Diễn biến của thị trường chứng khoán, đặc biệt là tại Mỹ, trong đại dịch Covid-19 dường như bất chấp mọi logic. Với sự sụt giảm mạnh mẽ của lực cầu, kéo theo đó là đầu tư và việc làm, điều gì có thể khiến giá cổ phiếu tăng?.

Các yếu tố cơ bản và dự đoán kinh tế càng trở tồi tệ, hệ quả với thị trường chứng khoán Mỹ lại càng khó hiểu, cho đến khi người ta xem xét hướng giải thích dựa trên tâm lý đám đông, độ lan tỏa của quan điểm và động lực từ cách đưa tin về đại dịch. Xét cho cùng, chuyển động của thị trường chứng khoán phần lớn được thúc đẩy bởi đánh giá của nhà đầu tư này về phản ứng của nhà đầu tư khác với tin tức, không phải là với bản thân tin tức đó.

Nguyên nhân là hầu hết mọi người không có cách nào đánh giá tầm ảnh hưởng của tin kinh tế hoặc khoa học. Đặc biệt là khi các phương tiện truyền tin có độ tin cậy thấp, người ta có xu hướng phản ứng dựa trên cách người khác phản ứng. Theo lý thuyết thông thường, quá trình đánh giá này cần thời gian, đó là lý do tại sao thị trường chứng khoán không phản ứng đột ngột hoặc hoàn toàn đối với một tin nhất định. Tin tức sẽ tạo xu hướng mới trên thị trường, nhưng cũng đủ mơ hồ để hầu hết dòng tiền thông minh khó có thể hưởng lợi từ nó.

Đương nhiên, thật khó để biết điều gì thúc đẩy thị trường chứng khoán, nhưng ít nhất chúng ta có thể phỏng đoán sự thật dựa trên các thông tin sẵn có.

Diễn biến của thị trường chứng khoán, đặc biệt là tại Mỹ, trong đại dịch Covid-19 dường như bất chấp mọi logic. Ảnh: Getty Images.

Diễn biến của thị trường chứng khoán, đặc biệt là tại Mỹ, trong đại dịch Covid-19 dường như bất chấp mọi logic. Ảnh: Getty Images.

Câu đố thị trường chứng khoán Mỹ bao gồm 3 giai đoạn tách biệt: từ ngày 30/1 đến 19/2, đầu cuộc khủng hoảng Covid-19, S&P 500 tăng 3%; tiếp đó là giảm 34% cho đến ngày 23/3; và tăng vọt 42% từ ngày hôm đó cho đến hiện tại. Mỗi giai đoạn lại cho thấy mối liên hệ phức tạp với tin tức. Những phản ứng chậm chạp của thị trường đều thông qua một màng lọc phản ứng và câu chuyện của nhà đầu tư.   

Giai đoạn đầu bắt đầu khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố Covid-19 là “tình trạng y tế cộng đồng  khẩn cấp gây quan ngại quốc tế” vào ngày 30/1. 20 ngày sau đó, S&P 500 tăng 3% lập đỉnh lịch sử vào ngày 19/2. Tại sao các nhà đầu tư lại định giá cổ phiếu ở mức cao nhất ngay sau khi có thông báo về khả năng xảy ra thảm kịch toàn cầu? Lãi suất không giảm trong giai đoạn này. Tại sao thị trường chứng khoán không “dự đoán” trước cuộc suy thoái sắp tới bằng việc giảm điểm trước khi suy thoái bắt đầu?

Có giả thuyết cho rằng đại dịch vốn không phải là một sự kiện thường xuất hiện. Đầu tháng 2, hầu hết các nhà đầu tư đều không tin rằng các nhà đầu tư khác và người tiêu dùng sẽ chú ý đến virus corona, cho đến khi họ chứng kiến các phản ứng mạnh hơn với tin tức và giá cả thị trường. Sự thiếu kinh nghiệm trong quá khứ, kể từ đại dịch cúm 1918 -1920, đồng nghĩa với việc không hề có bất kỳ phân tích thống kê nào về tác động đến thị trường từ một sự kiện tương tự.

Việc Trung Quốc bắt đầu phong tỏa vào cuối tháng 1 thu hút ít sự quan tâm của truyền thông quốc tế. Căn bệnh gây ra bởi virus corona mới thậm chí còn không có tên cho đến ngày 11/2, khi WHO đặt tên là Covid-19.

Trong nhiều tuần trước ngày 19/2, sự chú ý của công chúng tập trung vào các vấn đề dài hạn như sự nóng lên toàn cầu, đình trệ kinh tế kéo dài, các khoản nợ quá định mức đang dần biến mất. Phiên tòa luận tội Tổng thống Donald Trump, kết thúc vào ngày 5/2, vẫn là câu chuyện chính của Mỹ. Nhiều chính trị gia cho rằng việc nâng cảnh báo về một thảm họa khổng lồ giả định mới xuất hiện sẽ phản tác dụng.

Giai đoạn 2 bắt đầu khi S&P 500 giảm 34% từ ngày 19/2 đến 23/3, mức sụt giảm tương tự với sự sụp đổ của thị trường chứng khoán năm 1929. Tính đến ngày 19/2, chỉ có ít trường hợp tử vong vì Covid-19 ngoài Trung Quốc được báo cáo. Điều làm thay đổi ý nghĩ của nhà đầu tư trong khoảng thời gian này không chỉ là một câu chuyện, mà là tổng hợp nhiều câu chuyện liên quan.

Một vài tin tức khá vô nghĩa được đăng tải. Vào ngày 17/2, chuyện Hong Kong hết giấy vệ sinh lần đầu được nhắc đến, và được lan tỏa mạnh mẽ như một trò đùa. Đương nhiên, tin tức về sự lây lan của dịch bệnh cũng được quốc tế biết đến nhiều hơn. WHO công bố đại dịch vào ngày 11/3. Các tìm kiếm trên internet về “đại dịch” lên đến đỉnh điểm vào khoảng ngày 8 – 14/3 và tìm kiếm về “virus corona” nhiều nhất trong tuần từ 15 đến 21/3.

Dường như trong giai đoạn 2, người ta chỉ cố tìm hiểu những điều cơ bản về sự kiện lạ lùng này. Hầu hết mọi người đều không thể hiểu rõ ngay lập tức, bao gồm cả những người có thể tạo tác động lên giá thị trường.

Khi thị trường chứng khoán bắt đầu suy thoái, các tin tức liên quan đến sự khó khăn và gián đoạn kinh doanh vì phong tỏa trở nên sống động hơn. Ví dụ, một số người tại vùng phong tỏa của Trung Quốc được cho là đã phải tìm bắt cá để ăn. Tại Italia, xuất hiện câu chuyện về nhân viên y tế các bệnh viện quá tải buộc phải lựa chọn bệnh nhân để cứu chữa. Câu chuyện về Đại Khủng hoảng những năm 1930  được nhắc lại.

Bắt đầu giai đoạn 3, khi thị trường S&P 500 bắt đầu chu trình tăng 40%, được đánh dấu bởi một vài tin tích cực về tài khóa và chính sách tiền tệ. Ngày 23/3, lãi suất được hạ xuống về cận 0, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ công bố chương trình tích cực để thiết lập các cơ sở tính dụng sáng tạo. 4 ngày sau, Trump ký Đạo luật Hỗ trợ, Cứu trợ và An ninh kinh tế (CARES) trị giá 2.000 tỷ USD, hứa hẹn kích thích tài khóa mạnh mẽ.

Cả hai biện pháp trên tại Mỹ, và các hành động tương tự ở các quốc gia khác, được mô tả như tổng hợp những động thái ngăn chặn Đại Suy thoái 2008 -2009, kéo theo sau là mức tăng trưởng từ từ nhưng khổng lồ của giá chứng khoán. Tính đến ngày 19/2, S&P 500 tăng gấp 5 lần từ đáy ngày 9/3/2009. Hầu hết mọi người không hiểu kế hoạch của Fed hay CARES có gì, nhưng nhà đầu tư thì biết về một ví dụ gần đây khi những biện pháp trên đem lại hiệu quả rõ rệt.

Những câu chuyện về sự sụp đổ, quy mô nhỏ hơn nhưng vẫn đáng kể, và sự hồi phục mạnh mẽ của thị trường chứng khoán từ năm 2018 được nhắc lại rộng rãi. Các câu chuyện về nỗi nuối tiếc khi không mua đúng đáy vào thời điểm đó, hay vào 2009, đã để lại ấn tượng rằng thị trường đã rơi đủ vào năm 2020. Vào thời điểm này, FOMO (hội chứng sợ bỏ lỡ) xuất hiện, củng cố niềm tin của các nhà đầu tư rằng thị trường đã an toàn để trở lại.

Trong cả 3 giai đoạn trên của thị trường chứng khoán Covid-19, tác động của tin tức chính thống hiện lên rõ ràng. Nhưng biến động giá không nhất thiết là sự phản ứng nhanh chóng, hợp lý. Thực tế là hoàn toàn ngược lại.

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo