Thứ ba, 26/10/2021 | 19:26 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Kết quả kinh doanh quý III/2021 Một thập kỷ của ngành ngân hàng Cuộc khủng hoảng thanh khoản tại Evergrande Lạm phát - mối lo mới của thị trường thế giới
Chủ nhật, 26/9/2021, 13:00 (GMT+7)

Evergrande và dấu chấm hết cho mô hình 'xây, xây, xây' của Trung Quốc (PII)

Trọng Đại (Theo FT) Chủ nhật, 26/9/2021, 13:00 (GMT+7)

Đi quá giới hạn 

Những rủi ro từ vụ việc của Evergrande sẽ phủ bóng lên thị trường tài chính cả trong và ngoài Trung Quốc, đặc biệt là thị trường trái phiếu USD. Thị trường bất động sản đang ngày một suy yếu có thể sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới nhiều lĩnh vực khác trong nền kinh tế Trung Quốc, và rất có thể kéo giảm tốc độ tăng trưởng GDP của quốc gia này trong vài năm tới. 

Tác động từ cuộc khủng hoảng Evergrande là tương đối rõ rệt. Giá cổ phiếu của công ty đã lao dốc không phanh, kéo tụt giá trị vốn hóa của công ty từ 41 tỷ USD trong năm 2020 xuống chỉ còn 3,7 tỷ USD. Và những lo ngại xung quanh khả năng sụp đổ của tập đoàn châm ngòi xu hướng bán tháo tại nhiều thị trường trong tuần này.

Khoảng 80.000 người tại Trung Quốc, những người đang nắm giữ các sản phẩm quản lý tài sản của Evergrande, có giá trị lên tới gần 6 tỷ USD, đang nóng lòng chờ đợi liệu Evergrande có thực hiện nghĩa vụ thanh toán cho họ hay không. Các nhà đầu tư trái phiếu nước ngoài cũng đang phải đối mặt với nguy cơ không được thanh toán, khi một trái phiếu sắp đến hạn trả lãi nhưng lại đang được giao dịch với giá trị thấp hơn 30% so với mệnh giá. 

A housing complex built by Evergrande in Huai’an, eastern Jiangsu province © AFP/Getty Images

Một khu nhà ở do Evergrande xây dựng ở thành phố Hoài An, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: AFP/Getty Images.

Những tác động dài hạn hơn lại bắt nguồn từ sự suy yếu của thị trường bất động sản Trung Quốc. Rõ ràng lĩnh vực bất động sản tại quốc gia này đang lao dốc. Doanh số bất động sản tại 52 thành phố lớn giảm 16% trong nửa đầu tháng 9, so với cùng kỳ năm trước đó. Trong tháng 8, chỉ số này cũng đã giảm tới 20%, theo dữ liệu được công bố chính thức. 

Một hệ lụy khác đối với nền kinh tế chính trị Trung Quốc đó chính là đà lao dốc doanh thu bất động sản của chính quyền các địa phương, đã giảm tới 90% so với cùng kỳ năm 2020, theo dữ liệu chính thức của chính phủ.

Doanh thu từ bất động sản chiếm tới hơn 30% nguồn thu của chính quyền các địa phương, thường được sử dụng để chi trả các khoản vốn gốc và lãi suất của khối nợ lên tới 8.400 tỷ USD, được huy động thông qua các công cụ tài chính chuyên biệt. Các công cụ tài chính này đóng vai trò như một động lực tăng trưởng đối với nền kinh tế, giúp chính quyền có thể huy động vốn, được sử dụng để đầu tư các dự án cơ sở hạ tầng lớn, thông qua việc phát hành trái phiếu. 

“Chúng tôi dự báo nguồn thu này thậm chí sẽ còn giảm mạnh hơn”, theo chuyên gia Lu đến từ Nomura. 

Khả năng huy động vốn đang ngày một hạn chế của chính quyền các địa phương để đầu tư cho cơ sở hạ tầng hoàn toàn có thể ảnh hưởng lớn tới tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc. Đầu tư tài sản cố định, trong năm ngoái đạt mốc 8.000 tỷ USD, góp phần tạo nên 43% GDP của quốc gia này. 

Sự tiêu cực đã lan tỏa tới thị trường trái phiếu USD, nơi khối lượng trái phiếu trị giá 221 tỷ USD phát hành bởi hàng trăm nhà phát triển bất động sản Trung Quốc đang được giao dịch. Một lượng lớn trái phiếu trên thị trường đang được định giá với triển vọng khó thanh toán.

“16% thị trường đang được giao dịch với mức lợi suất trái phiếu trên 30%, và 11 thị trường đang được giao dịch với mức lợi suất trên 50%”, Wright cho biết.  Mức lợi suất trên 50% cho thấy khả năng đơn vị phát hành mất khả năng thanh toán là rất lớn.

Sau cùng, số phận của những trái phiếu đó sẽ phụ thuộc vào Bắc Kinh. Chính quyền Trung Quốc sở hữu gần như toàn bộ các định chế tài chính lớn tại quốc gia này, điều đó đồng nghĩa với việc nếu như Bắc Kinh yêu cầu họ phải cứu trợ Evergrande hoặc nhiều công ty phát triển bất động sản khác vốn đang gặp khó khăn, họ sẽ chấp hành mệnh lệnh. 

Tại một vài thị trường nước ngoài, nhiều người liên tưởng vụ việc của Evergrande tới “khoảnh khắc Lehman”, khi nhớ về những xáo động theo sau sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư Lehman Brothers 13 năm về trước. Nhưng với sức ảnh hưởng của Bắc Kinh và những lợi ích riêng, sự tương đồng đó khó có thể xảy ra. 

“Trừ khi các nhà lập pháp Trung Quốc vấp phải những sai lầm nghiêm trọng trong quá trình xử lý cuộc khủng hoảng này, một cuộc khủng hoảng mang tính hệ thống trên thị trường tài chính sẽ rất khó xảy ra”, theo He Wei, một chuyên gia phân tích tới từ công ty Gavekal. 

Trên thực tế, nguyên nhân chính dẫn đến cuộc khủng hoảng của Evergrande và đà xuống dốc của thị trường bất động sản Trung Quốc lại chính là Bắc Kinh. Chiến dịch “3 lằn ranh đỏ” mà chính quyền ông Tập công bố hồi năm ngoái quy định các nhà phát triển bất động sản phải kiểm soát các khoản nợ ở một mức độ hợp lý. 

Đặc biệt, theo quy định này, tỷ lệ các khoản nợ tài sản phải ở dưới ngưỡng 70%, tỷ lệ nợ ròng trên vốn chủ sở hữu phải ở dưới ngưỡng 100%, và tỷ lệ tiền mặt trên nợ ngắn hạn phải đạt ít nhất 100%. Tính đến tháng 6, Evergrande không thể đáp ứng đủ cả 3 yêu cầu trên và do đó, bị nghiêm cấm tổ chức các hoạt động huy động vốn, nguồn cơn cho cuộc khủng hoảng hiện tại. 

https-d6c748xw2pzm8-cloudfront-4529-5601

Diễn biến giá cổ phiếu Evergrande. Đơn vị: HKD.

'Thịnh vượng chung'

Nếu như Bắc Kinh đúng là nguyên nhân gây ra cuộc khủng hoảng tại Evergrande, họ hoàn toàn có thể chấm dứt đà lao dốc của thị trường ở thời điểm hiện tại thông qua việc giảm bớt sự can thiệp vào thị trường bất động sản. 

Nhưng những động lực cơ cấu quan trọng trong nền kinh tế đã thuyết phục các nhà hoạch định chính sách của Bắc Kinh rằng bất động sản không còn là một đầu tàu tăng trưởng tin cậy đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững, các chuyên gia phân tích cho biết. Điều này không đơn thuần chỉ xuất phát từ phát biểu của ông Tập năm 2017 rằng “nhà là để ở, không phải để đầu cơ”. 

Một lý do khác chính là nhu cầu thị trường đã thay đổi hoàn toàn kể từ khu Bắc Kinh tiến hành một loạt các cải cách thị trường tự do vào những năm cuối của thập niên 1990, qua đó hình thành nên làn sóng bùng nổ bất động sản lớn nhất trong lịch sử loài người. 

Dân số Trung Quốc hiện có dấu hiệu chững lại. Trong năm 2020, chỉ 12 triệu trẻ sơ sinh ra đời tại quốc gia 1,4 tỷ dân, giảm hơn 2 triệu so với 14,5 triệu em vào năm trước đó. Xu hướng này sẽ càng trở nên nghiêm trọng hơn vào thập kỷ tới khi mà số lượng phụ nữ trong độ tuổi sinh nở (từ 22 đến 35 tuổi) sẽ giảm mạnh hơn 30%. 

Một vài chuyên gia dự báo số lượng trẻ em sơ sinh có thể giảm xuống dưới 10 triệu bé/năm, khiến cho tổng dân số Trung Quốc có xu hướng giảm xuống và ảnh hưởng tới nhu cầu bất động sản. 

Houze Song, chuyên gia phân tích tại MacroPolom, có trụ sở tại thành phố Chicago, cho biết xu hướng này sẽ gây ra hiện tượng “thành phố teo nhỏ”. Sau khoảng 3 thập kỷ, vô số người đã rời bỏ khu vực nông thôn đế đến các thành phố lớn. Cuộc di dân lớn nhất lịch sử loài người này hiện đang giảm dần về quy mô. 

Dân số tại 3/4 các thành phố của Trung Quốc đang có xu hướng giảm dần, theo Song. “Trong một thập kỷ tới, và ngay cả khi người dân duy trì việc di cư tới các vùng đô thị phát triển, lúc đó vẫn có hơn 600 triệu người trung quốc sẽ sống trong các 'thành phố teo nhỏ'". 

Security personnel form a human chain outside Evergrande’s headquarters in Shenzhen, where people gathered this month to demand repayment of loans and financial products © David Kirton/Reuters

Nhân viên an ninh thiết lập rào chắn bên ngoài trụ sở Evergrande ở thành phố Thâm Quyến, nơi người dân Trung Quốc tập trung để đòi công ty thanh toán các khoản nợ và sản phẩm tài chính. Ảnh: Reuters.

Trung Quốc đang phải đối mặt với một quá trình thay đổi đầy rủi ro. Quốc gia này đang bắt đầu chuyển đổi mô hình phát triển từ phụ thuộc lớn vào thị trường bất động sản sang các lĩnh vực khác như công nghệ cao, sản xuất và ứng dụng công nghệ xanh, theo các chuyên gia phân tích. 

Và một lần nữa, xu hướng này phần nào bắt nguồn từ định hướng từ các lãnh đạo Trung Quốc. Một danh sách bao gồm 8 mục tiêu ưu tiên được công bố ngay sau hội nghị chiến lược phát triển kinh tế được tổ chức cuối năm 2020. Hội nghị này không chỉ lên án hành vi đầu cơ bất động sản mà còn khuyến khích các sáng chế công nghệ và đề cao mục tiêu cắt giảm phát thải khí carbon. 

Quá trình chuyển đổi này sẽ kéo dài trong nhiều năm, theo các chuyên gia phân tích. Nhưng những lời kêu gọi từ ông Tập về sự cấp thiết Trung Quốc cần theo đuổi mục tiêu “thịnh vượng chung” trong thời gian gần đây cho thấy ông và chính phủ hoàn toàn nghiêm túc với quá trình đổi mới này. Khuynh hướng "nhảy cóc" giá trị của thị trường bất động sản tại các khu vực “nóng” trong khi “lơ là” các khu vực kém hấp dẫn hơn chính là nguyên dân dẫn tới đà nới rộng tình trạng bất bình đẳng giàu - nghèo. 

Nhiều người dân Trung Quốc đang phải hứng chịu ảnh hưởng từ đà đi xuống của thị trường bất động sản. Xu, 36 tuổi, sống tại khu vực trung tâm thành phố Tín Dương, đang là kế toán trong một nhà máy. Mẹ của chị đã mua một sản phẩm đầu tư lãi suất cao của Evergrande nhằm có thêm thu nhập chi trả tiền thuốc cho căn bệnh ung thư giai đoạn cuối. 

Nhưng lãi suất 7,5% từ khoản đầu tư, gần 30.000 USD, của bà vẫn chưa biết đến ngày nào mới có thể nhận được. Thay vào đó, Evergrande cũng từ chối thanh toán vì công ty này muốn dành tiền để chi trả cho các khoản nợ lớn hơn. 

“Cha mẹ của tôi đã đầu tư tất cả những gì họ có vào Evergrande”, Xu chia sẻ. “Đây không còn đơn thuần là một vấn đề kinh tế nữa”, cô bổ sung. “Nó là một vấn đề xã hội rất lớn. Sẽ có những hệ quả nghiêm trọng nếu như vụ việc này không được giải quyết một cách đúng đắn”. 

“Nếu như tình hình sức khỏe của mẹ tôi xấu đi vì điều này. Tôi sẽ đứng lên đấu tranh với Evergrande mỗi ngày”, cô nói. 

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo