Thứ sáu, 7/8/2020 | 22:14 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

20 năm thị trường chứng khoán Việt Nam 25 năm Việt - Mỹ Kết quả kinh doanh quý II/2020 EVFTA có hiệu lực Thành phố phía Đông
Thứ bảy, 27/6/2020, 17:00 (GMT+7)

Châu Á nguy cơ bỏ lỡ kinh tế 'xanh' thời hậu Covid-19

Hoàng Hà (Theo Nikkei Asian Review) Thứ bảy, 27/6/2020, 17:00 (GMT+7)

Có thể nói, nếu xét về đi đầu giải quyết các vấn đề biến đối khí hậu, thế giới sẽ có nhiều ứng cử viên thiên hướng về môi trường hơn Thủ tướng Thái Lan Prayuth Chan-ocha. Tuy nhiên, tại cuộc họp trực tuyến Liên Hợp Quốc khu vực tháng trước, nơi các lãnh đạo châu Á - Thái Bình Dương đưa ra thông điệp của mình, ông Prayuth khuyến khích các quốc gia thành viên “xây dựng nền tảng tốt hơn”, kêu gọi tái thiết lập nền kinh tế hướng tới môi trường và xã hội bền vững.

“Khủng hoảng Covid-19 tác động mạnh lên nền kinh tế quốc gia và toàn cầu”, ông Prayuth chia sẻ tại Ủy hội Kinh tế Xã hội châu Á - Thái Bình Dương Liên Hợp Quốc, hay còn gọi là ESCAP. “Covid-19 sẽ còn ảnh hưởng đến những nỗ lực nhằm đạt các mục tiêu phát triển bền vững, hay còn gọi là SDG, của chúng ta. Nhưng trong mọi cuộc khủng hoảng đều tồn tại cơ hội”.

Các chính phủ tại châu Á đang đưa ra những gói kích thích lớn chưa từng có cho sản xuất công nghiệp, tiêu dùng, việc làm và du lịch để lèo lái nền kinh tế vượt khủng hoảng. Hơn một thập kỷ trước, các khoản chi khổng lồ đó đã đưa thế giới ra khỏi khủng hoảng kinh tế toàn cầu thành công nhưng lại bỏ qua phân phối thu nhập, cải cách cơ cấu và bảo vệ môi trường.

Nhiều chuyên gia cảnh báo tránh lặp lại sai lầm trên và cho thấy sự khẩn cấp – cũng như lợi ích lâu dài – của việc đầu tư để phục hồi hành tinh.

“Nhận thức nhu cầu tạo ra việc làm ngay lập tức nhưng chúng ta cũng cần xem xét xem liệu các biện pháp giải quyết có tạo ra hệ lụy một tương lai nhiều carbon hay không”, bà Milag San Jose-Ballesteros, giám đốc khu vực Đông Á, Đông Nam Á và châu Đại Dương của Nhóm các thành phố đứng đầu về ứng phó biến đổi khí hậu C40, một tổ chức quốc tế của các chính quyền khu vực, cho biết.

Châu Á – Thái Bình Dương vốn đã chậm tiến độ SDG năm 2030 của Liên Hợp Quốc khi khủng hoảng Covid-19 ập đến. Mặc cho những tiến bộ trong giáo dục và năng lượng sạch giá phải chăng, báo cáo tạm thời của ESCAP vào tháng 3 cảnh báo khu vực sẽ phải đối mặt với suy thoái trong lĩnh vực tiêu dùng bền vững và hành động chống biến đổi khí hậu.

Một tòa nhà lắp pin năng lượng mặt trời ở Seoul, Hàn Quốc. Ảnh: AP.

Một tòa nhà lắp pin năng lượng mặt trời ở Seoul, Hàn Quốc. Ảnh: AP.

Sự giảm tốc gây ra bởi đại dịch Covid-19 có thể đem đến cơ hội vàng cho khu vực nhằm bắt kịp những mục tiêu môi trường và tạo nền tảng cho sự chuyển giao xanh.

Kaveh Zahedi, phó thư ký điều hành ESCAP cho biết “đây là sự khởi đầu cho nền kinh tế carbon thấp của khu vực”.

Đại dịch Covid-19 làm tê liệt du lịch, sản xuất và các hoạt động thải ra nhiều khí carbon khác, lượng khí thải toàn cầu được dự đoán giảm xuống 8% trong năm nay. Để tránh khí thải gia tăng khi kinh tế hồi phục, ESCAP khuyến nghị tận dụng giá năng lượng thấp hiện nay để loại bỏ trợ cấp nguyên liệu hóa thạch. Một khoản tiết kiệm như trên có thể chuyển sang dạng hỗ trợ kích thích kinh tế trong khu vực và tạo ra 14 triệu việc làm mới.

Nhưng mặc cho mọi khuyến khích đến từ các lãnh đạo như ông Prayuth, báo cáo cho thấy tiềm năng của chuyển đổi xanh của khu vực đang đi xuống.

Theo điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Bangkok, thậm chí 3 gói kích thích kinh tế trị giá 76,2 tỷ USD của Thái Lan cũng chưa thể mở đường cho chuyển đổi xanh. Đồng thời nhấn mạnh rằng quốc gia này “nên khai thác cơ hội đầu tư carbon thấp để khởi động lại nền kinh tế”.

Những nỗ lực tái tạo nền kinh tế khu vực sang mô hình xanh hơn không thể thực hiện nếu không có Trung Quốc, quốc gia sử dụng nhiều than nhất và thải ra môi trường nhiều CO2 nhất. Để hồi sinh kinh tế quốc gia, Bắc Kinh đẩy nhanh kế hoạch đầu tư 1.400 tỷ USD trong 7 lĩnh vực “hạ tầng mới”, bao gồm trạm đường sắt cao tốc và sạc điện phương tiện di chuyển. Đó sẽ là khởi đầu cho sự phục hồi của Trung Quốc như trong khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008, khi gói kích thích 566 tỷ USD được bơm vào hệ thống “cơ sở hạ tầng cũ” thải ra nhiều carbon như đường cao tốc, cầu và sân bay.

“Động thái trên tốt hơn phản ứng truyền thống của các nhà hoạch định chính sách nhưng cũng không hoàn toàn thân thiện môi trường”, Jorrit Gosens, chuyên gia nghiên cứu tại Trung tâm chính sách năng lượng và khí hậu của Đại học Quốc gia Australia, chia sẻ.

Dù Bắc Kinh tuyên bố kế hoạch chung, hành động cụ thể và cam kết đầu tư cho 7 lĩnh vực vẫn phụ thuộc vào chính quyền địa phương. Tuy nhiên, thông qua sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), Trung Quốc có ảnh hưởng lớn đến tiến trình xanh của khu vực. Vào tháng 4, liên minh các nhóm hoạt động vì môi trường đã đề nghị Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc tận dụng khoảng lặng của kinh tế mà virus corona đem lại để cân nhắc các dự án BRI có khả năng gây hại cho môi trường, như nhà máy nhiệt điện và đập.

Theo Gosens, châu Á và thế giới sẽ không thể nào đạt được mục tiêu nếu Trung Quốc không đạt được mục tiêu của họ hoặc Trung Quốc không quyết định dừng xây dựng nhiều dự án như nhà máy nhiệt điện.

“Kinh tế Trung Quốc đang bị tổn hại khá nhiều nên họ sẽ cân nhắc các khoản đầu tư nước ngoài có tỷ suất hoàn vốn thấp nhất”, ông nói thêm.

Nhưng việc cắt giảm dự án có thể sẽ không như những gì phe bảo vệ môi trường nghĩ đến. “Những thứ đó đều liên quan đến chính trị địa phương”, Gosens nói. “Trung Quốc không có quan điểm mạnh mẽ về những gì quốc gia khác chọn làm”.

Ngược lại, Hàn Quốc có vẻ như đang dẫn đầu cuộc chuyển giao môi trường, mặc cho sự thống trị của các ngành công nghiệp gây ô nhiễm cao như luyện thép, ôtô và lọc dầu.

Vào đầu tháng 6, chính phủ Hàn Quốc công bố ngân sách phân bổ 31.000 tỷ won (25 tỷ USD) cho “các thỏa thuận xanh mới” đầy tham vọng đến năm 2022. Mặc dù mục tiêu và thời gian cụ thể sẽ được công bố vào tháng 7, kế hoạch 3 năm bao gồm tái tu sửa, “xanh” hóa các cơ sở công cộng, tòa nhà, nhà ở và trụ sở sản xuất được kỳ vọng tạo ra 550.000 việc làm.

Tổng thống Moon Jae-in đề xuất kế hoạch này trước thềm cuộc bầu cử quốc hội hồi tháng 4, khi chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ cầm quyền mở đường cho các nghị sĩ thúc đẩy hành động vì khí hậu.

“Ban đầu, kế hoạch phục hồi của chính phủ chỉ tập trung vào chuyển đổi số, những các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia cho rằng chúng ta cần bổ sung một thỏa thuận xanh mới, bởi Covid-19 cũng liên quan đến các vấn đề khí hậu”, Yujin Lee, nhà nghiên cứu tại Viện chuyển đổi xanh của Hàn Quốc, cho biết. Các nhà khoa học cho rằng các hoạt động kinh tế xâm lấn vào khu vực động vật hoang dã làm tăng sự tiếp xúc giữa con người và động vật, đồng nghĩa gia tăng nguy cơ lan truyền các loại virus như SAR-CoV-2.

Bộ trưởng Môi trường Shinjiro Koizumi

Bộ trưởng Môi trường Nhật Bản Shinjiro Koizumi phát biểu tại hội nghị về biến đổi khí hậu COP25 năm ngoái do Chile và Tây Ban Nha đồng tổ chức. Ảnh: Jiji.

Có thể kể đến các biện pháp thầm lặng hơn như gói kích thích kinh tế của Nhật Bản, hiện đã tăng lên 2.100 tỷ USD tương đương 40% tổng sản phẩm quốc nội. Tổng cộng 8 tỷ yên (74 triệu USD) tiền trợ cấp sẽ được sử dụng để lắp đặt hệ thống thông gió tiết kiệm năng lượng tại những nơi công cộng như nhà hàng và khách sạn, xây dựng các nhà máy năng lượng tái tạo để các doanh nghiệp đưa trụ sở sản xuất nước ngoài về lại Nhật Bản. 3 tỷ yên được lên kế hoạch để bảo trì nhiều công viên quốc gia và các ngành, doanh nghiệp phụ thuộc, cho đến khi khách du lịch nước ngoài trở lại.

Nhiều nhóm lợi ích đang cạnh tranh để nhận được sự quan tâm từ chính phủ Nhật Bản. Bộ Môi trường đặt ra chính sách về khí hậu, nhưng Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp lại chịu trách nhiệm giám sát chiến lược năng lượng quốc gia. Sự không thống nhất của Nhật Bản về Thỏa thuận Paris và việc tiếp tục tài trợ cho những dự án nhiệt điện đã trở thành nỗi khó xử cho Bộ trưởng Môi trường Shinjiro Koizumi trong suốt các hội nghị quốc tế về thay đổi khí hậu.

"Chính phủ Nhật Bản đã tổ chức các buổi nói chuyện với các ngành như hàng không và du lịch, điều này tốt vì họ đều đã phải chịu tác động từ cuộc khủng hoảng", Kazue Suzuki, phát ngôn viên của Greenpeace Nhật Bản, cho biết. "Nhưng họ cũng cần lắng nghe tiếng nói của các tổ chức phi chính phủ giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu bởi vì đây là một cuộc khủng hoảng mà chúng ta không thể chờ đợi để có biện pháp xử lý".

Trong khi các chính phủ đang ưu tiên phục hồi kinh tế, Nhóm các thành phố dẫn đầu chống biến đổi khi hậu C40, bao gồm các nhà lãnh đạo của Seoul, Hong Kong và thành phố Quezon ở Philippines, đã ký cam kết "xây dựng một xã hội tốt hơn, bền vững hơn và công bằng hơn" thông qua kế hoạch phục hồi hậu Covid-19.

“Thường thì các thành phố có thể thay đổi khá nhanh” so với các chính phủ, Ballesteros của C40 cho biết về cách họ có thể thực hiện các chính sách. Thay đổi có thể đến từ những điều đơn giản như khuyến khích đạp xe và tạo làn đường chuyên dụng.

“Điều này tạo điều kiện cần thiết để giãn cách an toàn cũng như tập thể dục, và đương nhiên là giảm bớt ô nhiễm nữa”, Ballesteros nói. Những thói quen sau thời gian cách ly như làm việc tại nhà có thể trở thành lựa chọn thay thế lâu dài, giảm khí thải giao thông và chi phí vận hành cho công ty.

Khủng khoảng Covid-19 còn lâu mới kết thúc, chính phủ các quốc gia được kỳ vọng đưa ra nhiều biện pháp kích thích kinh tế hơn nữa. Và nhiều việc vẫn cần phải làm để giải quyết các vấn đề môi trường lâu dài.

Yuta Okazaki, giám đốc văn phòng điều phối chính sách tại Bộ Môi trường Nhật Bản, chỉa sẻ rằng có thể sẽ có nhiều sáng kiến phục hồi bền vững hơn trong ngân sách thường niên dự kiến năm 2021 vào cuối tháng 9. Bộ đang tham khảo ý kiến với các đối tác châu Âu về chính sách kích thích tăng trưởng xanh.

Ngay cả đối với Singapore, quốc gia có các biện pháp kích thích kinh tế tạo ra sự bảo vệ xã hội và doanh nghiệp, ESCAP vẫn khuyến nghị đưa ra những tiêu chí đầu tư bền vững hoặc chống chịu biến đổi khí hậu khi cho các tập đoàn vay vốn.

Một khi các thách thức trước mắt do đại dịch gây ra được giải quyết, giới chuyên gia hy vọng các chính phủ sẽ tập trung vào tái cấu trúc xanh.

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo