Chủ nhật, 1/9/2019, 14:00 (GMT+7)

'Cây gậy' thuế của ông Trump có đưa việc làm trở lại Mỹ?

Tổng thống Donald Trump từng cam kết áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc sẽ giúp đưa việc làm trở lại Mỹ. Trên thực tế, điểm đến mới của các công ty đang rời Trung Quốc lại không phải Mỹ, mà là những quốc gia như Campuchia, Mexico, Bangladesh.

Khi Nikki Haley, người sau này trở thành thống đốc bang South California, tham dự lễ khai trương nhà máy lắp ráp xe đạp của của Kent International năm 2014, công ty này công bố một kế hoạch đầy tham vọng: mở rộng nhà máy trong vài năm tới với mục tiêu có thể tự sản xuất các dòng xe đạp ngay trên đất Mỹ.

Đó là thời điểm 2 năm trước khi Tổng thống đương nhiệm Donald Trump bắt đầu đưa ra những lời hứa sẽ mang về nhiều việc làm hơn cho người dân Mỹ thông qua áp thuế nhập khẩu cao lên hàng hóa có xuất xứ Trung Quốc trong suốt quá trình tranh cử năm 2016.

Theo ông Trump, thuế cao khiến các công ty cắt giảm quy mô, thậm chí đóng của các cơ sở sản xuất tại quốc gia đông dân nhất thế giới.

Thế nhưng, 5 năm sau chuyến thăm của Haley, mức thuế quá cao mà Tổng thống Trump đánh vào hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc lại là nguyên nhân chính khiến Kent International không thể nào hiện thực hóa được kế hoạch trước đó của công ty.

CEO kiêm chủ tịch Kent International, Arnold Kamler, ước tính 30% sản lượng hàng năm của công ty sẽ đến từ Campuchia, khi nhà máy tại quốc gia này đi vào sản xuất. Ảnh: Politico.

Nhiều công ty đang tìm cách rời khỏi Trung Quốc nhưng đích đến của họ không phải là Mỹ - không giống như những gì ông Trump từng hứa. Các quốc gia có chi phí nhân công rẻ hơn tại khu vực Đông Nam Á mới là bên được hưởng lợi nhiều nhất, trong bối cảnh chiến tranh thương mại đã khiến mức thuế nhập khẩu các hàng hóa từ Trung Quốc tăng cao.

Trên thực tế, các quyết định của Tổng thống Trump đã khuyến khích Kent International tiếp tục tin tưởng vào đối tác liên doanh tại Trung Quốc - Shanghai General Sports - trong quá trình sản xuất xe đạp của hãng. Về phần mình, Shanghai General Sports cũng lên kế hoạch xây dựng nhà máy mới tại Campuchia. Dự kiến vào cuối năm nay, nhà máy với diện tích gần 4.000 m2 này sẽ hoàn thành.

Một khi nhà máy đi vào hoạt động, Chủ tịch kiêm CEO của Kent International, Arnold Kamler, ước tính 30% trong tổng số 3 triệu xe đạp công ty sản xuất mỗi năm sẽ có xuất xứ Campuchia.

Hàng rào thuế quan đã “đe dọa” tham vọng của Kent International khi công ty muốn tạo nhiều công ăn việc làm hơn cho người dân Mỹ. Sản phẩm ống thép công ty thường sử dụng trong các dây chuyên hàn hiện chỉ có thể được mua từ các nhà cung cấp nước ngoài vì giá chào bán của họ tương đối “dễ chịu”.

Việc Tổng thống Trump đánh thuế lên mặt hàng thép và nhôm nhập khẩu, cũng như những lời đe dọa sẽ tăng thuế đánh vào các nguyên liệu dùng trong quá trình sản xuất xe đạp, đồng nghĩa với việc mục tiêu tạo thêm nhiều việc làm hơn cho người dân Mỹ vẫn chưa thể thực hiện.

Những diễn biến gần đây không mang nhiều tính tích cực khi tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế lớn nhất thế giới chỉ ước đạt 2,1% trong năm nay. Mức tăng trưởng 3% mà Tổng thống Trump cam kết trong năm 2018 được điều chỉnh chỉ còn 2,5%. Số lượng việc làm mới trong lĩnh vực sản xuất cũng không mấy khả quan. Trong báo cáo việc làm gần đây, số lượng người thất nghiệp gia tăng với tốc độ bình quân 8.000 người/tháng chỉ tính trong năm 2019. Điều này trái ngược hoàn toàn với mức tăng 22.000 việc làm mới/tháng trong lĩnh vực này vào năm 2018.

Theo tính toán, tăng thuế lên toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc có thể đem lại hơn 1 triệu việc làm mới cho người dân Mỹ trong khoảng thời gian 5 năm, theo Liên minh vì nước Mỹ thịnh vượng, tổ chức ủng hộ các chính sách thuế của Tổng thống Trump.

Tổng thống Donald Trump cho rằng chiến lược của ông khi phát động chiến tranh thương mại với Trung Quốc sẽ tạo thêm nhiều việc làm cho người dân Mỹ trong dài hạn. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, thực tế là các quốc gia với chi phí nhân công thấp mới là bên hưởng lợi.

“Đích đến của phần lớn cơ hội việc làm mới là những quốc gia khác”, theo Jeff Ferry, nhà kinh tế trưởng của liên minh, người ủng hộ quan điểm các công ty rời bỏ Trung Quốc sẽ có lợi cho Mỹ.

Các khảo sát của tổ chức trên cho thấy số lượng công ty quay lại Mỹ chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong năm đầu tiên hàng rào thuế quan được dựng lên, với lợi ích mang lại chỉ tương đương 0,2% tổng số hơn 500 tỷ USD giá trị hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc.

Chúng ta sẽ phải chờ đến năm thứ 5, con số đó mới tăng lên tương đương 13% tổng giá trị hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trong năm ngoái, theo Ferry.

Về phần mình, Tổng thống Trump khẳng định rằng chiến lược của ông khi phát động chiến tranh thương mại với Trung Quốc sẽ tạo thêm nhiều việc làm cho người dân Mỹ trong dài hạn và cũng đã có nhiều tín hiệu từ các công ty Mỹ rằng họ đã, đang và sẽ “hồi hương”.

“Thuế quan là công cụ đàm phán hiệu quả, nguồn thu ngân sách dồi dào và quan trọng nhất, đây là bước đi hoàn hảo nhằm thuyết phục các công ty trở về Mỹ. Chúng ta mong muốn 'đòi lại' những công ty từng rời bỏ Mỹ”, ông Trump chia sẻ trên Twitter cá nhân tháng 7.

Stanley Black & Decker cho biết công ty sẽ chuyển dây chuyền sản xuất các dụng cụ thủ công, sau khi mua lại của Sears, từ Trung Quốc về bang Texas và tạo ra khoảng 500 việc làm mới tại đây.

Công ty chuyên sản xuất đồ nội thất cao cấp Restoration Hardware cũng tiết lộ trong báo cáo mới đây rằng hàng rào thuế quan khiến công ty sẽ cân nhắc chuyển một số khâu sản xuất về Mỹ.

Bộ Thương mại Mỹ cũng công bố một báo cáo trong năm nay về thực trạng tái đầu tư của các công ty tại Mỹ, qua đó nhấn mạnh kinh nghiệm của 5 doanh nghiệp đã thực hiện chuyển hoạt động sản xuất về quê hương.

Báo cáo chỉ rõ “những bằng chứng về việc hàng trăm công ty đã hồi hương là hoàn toàn có thật”, nhưng thừa nhận hàng rào thuế quan là “thách thức” cho các công ty có mong muốn chuyển hoạt động sản xuất về lại Mỹ - với hơn nửa số công ty đề cập đến những ảnh hưởng tiêu cực của hàng rào thuế quan lên quyết định đầu tư của họ.

Quality Electrodynamics, công ty thiết kế và sản xuất các bộ phận dùng trong thiết bị y tế, trụ sở bang Ohio, “khuyến nghị chính phủ Mỹ có thể kích thích các công ty quay trở lại hoặc mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh bằng cách xem xét lại thuế đánh vào linh kiện nhập khẩu từ Trung Quốc để tránh gây ra tác động không tốt cho doanh nghiệp Mỹ".

Những bên liên quan đang làm việc để tìm ra cách khuyến khích công ty Mỹ hồi hương cho biết hàng rào thuế quan là “chướng ngại vật” trong quá trình ra quyết định để chọn địa điểm mới cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của các công ty.

Nhiều công ty đang cân nhắc chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc do ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Ảnh: SCMP.

Harry Moser, chủ tịch của Reshoring Initiative, cho biết ông đồng ý với những mục tiêu của chính sách thuế quan được Tổng thống Trump áp dụng. Tuy nhiên, chính sách trên cũng có những “tác động tiêu cực nhất định” lên số lượng việc làm mới trong trường hợp các công ty tìm địa điểm thay thế ngoài Mỹ.

Theo khảo sát của Reshoring Initiative, 2018 là một năm đầy thành công nhưng kết quả đó có phần suy giảm trong năm 2019.

“Rõ ràng là Tổng thống Trump mong muốn việc làm sẽ quay trở lại Mỹ với những chính sách thuế nhập khẩu đã ban hành hơn là tạo khó khăn cho giới doanh nghiệp”, Moser cho biết. “Sự bất ổn gây ra bởi cuộc chiến thuế quan đang ảnh hưởng nghiệm trọng đến ý định hồi hương cũng như dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Mỹ”.

Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer gần đây thừa nhận hàng rào thuế quan đang giúp thu hút nhiều hơn những hoạt động đầu tư sản xuất tại Mỹ và nhiều quốc gia khác.

“Hàng rào thuế quan có thể mang lại nhiều tác động, trong đó bao gồm cả sự thay đổi trong chuỗi cung ứng”, ông viết trong văn bản trả lời các câu hỏi từ Quốc hội Mỹ về vấn đề thuế có mang lại lợi ích cho các nhà sản xuất tại các quốc gia khác hay không?.

“Tôi theo dõi sát sao các báo cáo về tình hình các công ty sản xuất quay trở lại Mỹ từ Trung Quốc hoặc dịch chuyển đến một quốc gia thứ 3”.

Sebastien Breteau, CEO của Qima, một công ty kiểm toán chuỗi cung ứng có trụ sở tại Hong Kong, cho biết những dữ liệu công ty thu thập được cho thấy không phải Mỹ hoặc Trung Quốc là các bên thắng cuộc trong chiến tranh thương mại.

Qima, hiện có hơn 6.000 khách hàng trên toàn cầu, chứng kiến mức giảm tới 13% trong các yêu cầu kiểm tra các doanh nghiệp Trung Quốc từ các công ty Mỹ. Trong khi đó, các kiểm tra thực hiện theo yêu cầu của khách hàng Mỹ lại tăng 21% tại Việt Nam, 25% tại Indonesia, 15% tại Campuchia và mức tăng kỷ lục 119% tại Mexico, trong 6 tháng đầu năm 2019.

“Rõ ràng là bên thắng trong cuộc chiến thương mại không phải là Mỹ, cũng không phải Trung Quốc”, theo Breateau. Những bên thắng sẽ là “Việt Nam, Indonesia, Campuchia. Khả năng cao nhất là Mexico và Bangladesh”.

Dữ liệu cung cấp bởi Qima được củng cố thêm tính chính xác bởi một báo cáo gần đây công bố bởi công ty tư vấn AT Kearney. Công ty này chỉ ra rằng lượng hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia châu Á có chị phí thấp đã vượt qua tổng sản lượng đầu ra của ngành sản xuất tại Mỹ.

Một báo công bố bởi công ty đầu tư China International Capital Corporation trong tháng 7 ước tính rằng trong số 8 ngành công nghiệp phụ trợ của Trung Quốc, hai lần tăng thuế của Mỹ đã khiến 1,5 triệu người mất việc làm. Nhóm thực hiện báo cáo cho biết nếu nhìn chung trên toàn lĩnh vực sản xuất, “con số này có thể được coi là ở mức thấp”.

Tuy nhiên, điều đó cũng cho thấy sẽ có những việc làm mới quay trở lại Mỹ.

George Whittier, CEO của Morey - sản xuất đồ điện tử có trụ sở tại Chicago, bang Illinois - cho biết công ty của ông vẫn khá phụ thuộc vào những linh kiện nhập khẩu để có thể sản xuất ra các thiết bị định vị GPS cũng như hệ thống điều khiển trên phương tiện giao thông.

Phần lớn linh kiện được nhập khẩu từ Trung Quốc và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hàng rào thuế quan. Tuy nhiên, các thành phẩm ngược lại, dẫn đến việc các công ty chú trọng nhiều hơn đến đàm phán giá với khách hàng hiện tại hơn là tập trung mở rộng sản xuất, tạo ra thêm việc làm.

Whittier cũng đặt câu hỏi liệu lực lượng lao động Mỹ có đáp ứng được sự tăng trưởng việc làm trong ngành sản xuất hay không, khi ông không thể lấp đầy 15 vị trí còn thiếu trong công ty dù đã tăng mức lương đề xuất đến hai lần.

“Có một sự bùng nổ việc làm mới trong ngành sản xuất sau khi các công ty quay trở lại Mỹ từ Trung Quốc. Tôi nói thật. Tôi không biết lực lượng lao động đón đầu làn sóng đó sẽ đến từ đâu?”, ông cho biết.

Kamler, CEO Kent International, cho biết những thảo luận trước đó với chính quyền Tổng thống Trump không đạt được sự thống nhất vì quan điểm chỉ những hàng hóa được sản xuất “từ đầu đến cuối” tại Mỹ mới được coi là hàng nội địa Mỹ “chuẩn”. Ông bổ sung rằng những trao đổi gần đây với Bộ Thương mại Mỹ có vẻ như đã “dễ chịu” hơn rất nhiều.

Kamler thành lập liên minh bao gồm 12 công ty sản xuất xe đạp tại Mỹ với mục tiêu xây dựng một chuỗi cung ứng trọn vẹn tại Mỹ. Nếu như liên minh này chứng minh được họ có thể lắp ráp toàn bộ xe đạp tại Mỹ, họ có cơ hội được “nhập khẩu các linh kiện cần thiết trong vòng 5 năm mà không cần đóng bất kỳ một khoản thuế nhập khẩu nào”, Kamler cho biết.

Tuy nhiên, hàng rào thuế quan chỉ được gỡ bỏ khi họ chứng minh được rằng họ có thể tăng công suất lắp ráp xe đạp tại Mỹ từ mức 600.000 xe/năm lên 4 - 5 triệu xe/năm. Kamler cho biết ngành công nghiệp cuối cùng sẽ phải tìm ra “lối thoát” lâu dài khỏi tác động của hàng rào thuế quan thông qua những thay đổi về các quy định pháp luật, điều mà ông cho biết đang ở trong giai đoạn đầu tiên.

“Những thứ như thế sẽ không xảy ra trong một sớm một chiều. Đó là vấn đề mang tính dài hạn và là khát vọng của tôi, một phần của di sản tôi muốn truyền lại cho những người đi sau, rằng tôi có thể giúp hồi phục lại lĩnh vực sản xuất xe đạp của Mỹ”, ông cho biết.

Mexico là một trong những quốc gia có thể hưởng lợi nhiều từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Ảnh: Bloomberg.

Đối với những công ty khác, lời đe dọa từ việc bị ăn cắp quyền sở hữu trí tuệ mới là lý do chính khiến họ quay trở về Mỹ.

MGA Entertainment, công ty tư nhân sản xuất đồ chơi lớn nhất trên thế giới, đã chuyển hoạt động sản xuất dòng sản phẩm búp bê LOL Surprise! Dolls, dưới tên thương hiệu Little Tikes, về nhà máy sẵn có tại Hudson, bang Ohio, với mục đích giảm thiểu số sản phẩm bị làm giả được bán đến tay khách hàng.

“Vấn đề lớn nhất chúng tôi gặp phải tại Trung Quốc là tình trạng ăn cắp quyền sở hữu trí tuệ. Có đến hơn 200 nhà máy tại Trung Quốc nhái dòng sản phẩm LOL Surprise! của chúng tôi nhưng hầu như họ không phải chịu trách nhiệm gì”, CEO Issac Larian cho biết.

“Những sản phẩm làm giả hoàn toàn không an toàn cho trẻ em”.

Ông cũng cho biết MGA trước đó đã kiểm chứng hiệu quả thông qua việc di dời hoạt động sản xuất của một loại sản phẩm về Mỹ và cho ra kết quả khá khả quan. Giờ đây, công ty đang lên kế hoạch cho nhiều sản phẩm hơn, bởi lượng đồ chơi sản xuất tại Trung Quốc bị liệt vào danh sách chịu thuế 10% có hiệu lực vào ngày 15/12.

“Điều đó sẽ chắc chắn ảnh hưởng đến tình hình sản xuất kinh doanh của chúng tôi vì doanh thu có thể sụt giảm và chúng tôi đang cân nhắc xem xét một số địa điểm” để có thể chuyển hoạt động sản xuất ra khỏi Trung Quốc", ông cho biết. Ông cũng bổ sung thêm rằng “việc ở lại đến thời điểm hiện tại đã là quá muộn”.

Môt nhà sản xuất đồ chơi khác, Unit Bricks, cũng đang thử nghiệm việc chuyển hoạt động sản xuất về Mỹ thông qua việc tìm hiểu về chi phí các nguyên liệu nhựa phục vụ cho sản xuất cũng như đóng gói. Tuy nhiên, công ty này đã đưa ra quyết định rằng đây chưa là thời điểm phù hợp để thực hiện vì tỷ suất lợi nhuận từ việc bán hàng là quá thấp, không thể đủ đắp được cho phi phí dịch chuyển hoạt động sản xuất.

“Tất cả là vì lợi nhuận”, theo Timothy Stuart, chủ sở hữu của công ty. “Vấn đề ở đây là chi phí nhân công quá đắt tại Mỹ”.

“Tất cả nguyên liệu phục vụ hoạt động sản xuất của chúng tôi đều ở Trung Quốc: nhựa, gỗ, và bao bì. Ngành công nghiệp này là ngành thâm hụt lao động, đo đó chúng tôi không thể đáp ứng được chi phí dành cho lao động tại Mỹ”.

Với việc những lời đe dọa về một hàng rào thuế quan mới có thể sẽ có hiệu lực vào tháng 12 tới, Stuart cho biết rằng công ty của ông có thể “chịu đựng” mức thuế 10%, nhưng nếu mức thuế tăng lên 25% thì sao?

“Chúng tôi sẽ không còn lựa chọn nào khác” ngoài việc phải rời khỏi Trung Quốc.

“Thành thật mà nói, tôi vẫn hy vọng rằng Mỹ sẽ không áp thuế 10%, nhưng chúng tôi đã chuẩn bị cho việc này và đã thông báo tới khách hàng. Họ đã tăng số lượng đơn đặt hàng”.

Nếu như tình hình diễn biến xấu đi, Mỹ và Ba Lan sẽ là những lựa chọn tốt, ông cho biết. Nhưng với chi phí lao động cao, “Mỹ có thể là phương án cuối cùng mà chúng tôi tìm đến”.

Trọng Đại (Theo SCMP)

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo