Thứ hai, 21/9/2020 | 19:49 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

BĐS khu công nghiệp 20 năm thị trường chứng khoán Việt Nam 25 năm Việt - Mỹ Kết quả kinh doanh quý II/2020 EVFTA có hiệu lực
Chủ nhật, 13/9/2020, 11:00 (GMT+7)

Bitcoin ở châu Phi

Đỗ Hiền (Theo Reuters) Chủ nhật, 13/9/2020, 11:00 (GMT+7)

Cửa hàng của Abolaji Odunjo nằm trên một khu phố sầm uất của thủ đô Lagos, Nigeria. Tại đây có đầy đủ các loại phụ kiện cũng như thiết bị cầm tay nhập khẩu từ Trung Quốc và UAE. Anh Odunjo cho biết các nhà cung cấp Trung Quốc yêu cầu anh thanh toán bằng tiền điện tử vì nhanh chóng và tiện lợi hơn nhiều so với những cách truyền thống.

Sự thay đổi này cũng góp phần khiến lợi nhuận kinh doanh của Odunjo tăng lên bởi anh không cần phải sử dụng nội tệ naira để mua USD hay trả phí cho các công ty chuyển tiền. Đây cũng là một ví dụ cho thấy làm thế nào Bitcoin – đồng tiền ảo lớn nhất thế giới – đang được ứng dụng trong thực tế ở "Lục địa Đen" châu Phi, điều đồng tiền này đã không làm được tại rất nhiều nơi khác trên thế giới.

“Bitcoin không chỉ giúp công việc kinh doanh của tôi ổn định trước sự mất giá của tiền tệ mà còn cho phép phát triển hơn nữa”, anh Odunjo chia sẻ trong cửa hàng nhỏ với mặt tiền rộng gần 3 m. “Bạn không cần trả phí, không cần phải mua USD”.

Anh Odunjo chỉ là một trong rất nhiều người tham gia vào làn sóng Bitcoin đang lặng lẽ bùng nổ tại châu Phi. Theo dữ liệu độc quyền của Reuters cũng như các cuộc phỏng vấn của hãng tin với khoảng 20 người sử dụng Bitcoin và đại diện 5 sàn giao dịch điện tử, những giao dịch được thực hiện tại Lục địa Đen chủ yếu là các khoản thanh toán của doanh nghiệp nhỏ và tiền gửi về quê nhà của lao động nhập cư.

Dữ liệu từ công ty nghiên cứu blockchain Chainalysis của Mỹ cho thấy các khoản giao dịch tiền điện tử hàng tháng có giá trị dưới 10.000 USD đến và đi từ châu Phi - thường được thực hiện bởi các cá nhân và doanh nghiệp nhỏ - tăng hơn 55% so với cùng kỳ năm trước, lên tới 316 triệu USD trong tháng 6. Số giao dịch hàng tháng cũng tăng gần 50%, lên tới 600.700 giao dịch. Hầu hết các hoạt động được thực hiện tại Nigeria – nền kinh tế lớn nhất châu lục, kế tiếp là Nam Phi và Kenya.

Thực tế này đã cho thấy có sự thay đổi đáng kể với đồng bitcoin. Ra đời cách đây hơn 1 thập kỷ như một công cụ thanh toán, song cho tới nay, đồng tiền ảo này vẫn chủ yếu được các nhà giao dịch tài chính sử dụng vì mục đích đầu cơ hơn là thương mại.

Vậy tại sao việc sử dụng đồng Bitcoin trong thanh toán lại bùng nổ ở châu Phi mà không phải nơi nào khác trên thế giới?

Có nhiều yếu tố giải thích cho câu hỏi này. Thứ nhất, đây là khu vực có dân số trẻ, hiểu biết về công nghệ và do đó nhanh chóng thích ứng với việc sử dụng tiền ảo. Thứ hai, đồng nội tệ yếu khiến việc mua USD – đồng tiền chính của các giao dịch thương mại toàn cầu – trở nên khó khăn. Và cuối cùng, bộ máy quan liêu làm các hoạt động chuyển tiền trở nên phức tạp.

Những người dùng Bitcoin nhận trả lời phỏng vấn của Reuters cho hay tiền ảo giúp công việc kinh doanh của họ thuận lợi hơn và có lợi nhuận lớn hơn. Còn với các lao động đang làm việc ở nước ngoài như châu Âu hay Bắc Mỹ, nhờ sử dụng tiền ảo, họ sẽ có lợi hơn khi không phải mất phí chuyển tiền về quê nhà.

download65-7056-1599903254.jpg

Một máy rút Bitcoin ở Lagos, Nigeria. Ảnh: Reuters.

Rủi ro tiềm ẩn

Bitcoin cũng như các loại tiền điện tử khác không được kiểm soát tại nhiều quốc gia trên thế giới và tính hợp pháp vẫn chưa rõ ràng. Điều này có nghĩa không có một mạng lưới đảm bảo an toàn nào cho người sử dụng, và nếu bị mất tiền, khả năng truy đòi là rất thấp.

Không những thế, việc chuyển đổi từ đồng nội tệ sang tiền ảo và ngược lại phụ thuộc nhiều vào các nhà môi giới không chính thức. Giá cả biến động và việc mua bán lại là một quá trình phức tạp đòi hỏi phải có kiến thức, hiểu biết về công nghệ.

Năm 2018, ngân hàng trung ương Nigeria cảnh báo tiền điện tử không phải là tài sản hợp pháp và các nhà đầu tư sẽ không được bảo vệ khi thực hiện giao dịch bằng loại tiền này.

Đến Thượng Hải với tiền điện tử

Cửa hàng của anh Odunjo, cùng với hàng loạt cửa hàng bên cạnh, nằm dọc theo hành lang khá tối của khối nhà bên trong khu chợ được gọi bằng cái tên Làng máy tính. Cửa hàng có lượng khách khá ổn định.

Mỗi tháng, anh Odunjo thực hiện 2 tới 3 giao dịch với nhà cung cấp ở Thượng Hải và Hàng Châu, mỗi giao dịch trị giá 0,5 - 0,7 Bitcoin (tương đương 5.800 - 8.300 USD). Chainalysis nhận thấy Đông Á là một trong những đối tác hàng đầu trong giao dịch Bitcoin với châu Phi.

Những giao dịch của anh Odunjo là một mô hình thu nhỏ của xu hướng lớn hơn đang diễn ra ở cả Nigeria nói riêng và toàn bộ châu Phi nói chung.

Tại Nigeria, tổng giá trị các khoản giao dịch tiền điện tử nhỏ trong tháng 6 đạt gần 56 triệu USD, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm ngoái. Số lượng giao dịch cũng tăng hơn 55% lên 120.000 giao dịch.

Tuy nhiên, việc xác định tiền điện tử được sử dụng ở địa điểm cụ thể nào lại không hề dễ dàng. Các đồng tiền kỹ thuật số hỗ trợ việc chuyển khoản ẩn danh, và mặc dù các giao dịch có thể được lần ra nhờ công nghệ blockchain, song danh tính và nơi ở của người dùng lại khó có thể tìm ra.

Chainalysis, công ty theo dõi dòng tiền điện tử cho các công ty tài chính và cơ quan thực thi pháp luật Mỹ, đã thu thập dữ liệu bằng cách phân tích lưu lượng truy cập web và các mô hình giao dịch, mặc dù các vị trí có thể bị che giấu bởi mạng riêng ảo. Công ty này đã tách các khoản chuyển khoản có giá trị dưới 10.000 USD từ các khoản giao dịch có giá trị lớn, vốn phổ biến trong giới giao dịch chuyên nghiệp.

Tại Nigeria, tổng giá trị các khoản giao dịch tiền điện tử nhỏ trong tháng 6 đạt gần 56 triệu USD. Ảnh: Reuters.

Tại Nigeria, tổng giá trị các khoản giao dịch tiền điện tử nhỏ trong tháng 6 đạt gần 56 triệu USD. Ảnh: Reuters.

Naira đi xuống, Bitcoin đi lên

Vốn phụ thuộc mạnh vào dầu mỏ, nền kinh tế Nigeria đã bị chấn động mạnh bởi đòn đánh kép Covid-19 và giá dầu thế giới sụt giảm. Từ đầu năm tới nay, ngân hàng trung ương Nigeria đã hai lần phá giá đồng nội tệ. Kết quả là những người kinh doanh hàng nhập khẩu như anh Odunjo phải mất nhiều tiền hơn để mua đồng USD ngày một khan hiếm.

Các cuộc phỏng vấn của Reuters cho thấy naira mất giá thúc đẩy ngày càng nhiều người dân Nigeria hướng đến Bitcoin khi tìm cách mua hàng từ nước ngoài mà không phải sử dụng đồng USD.

Sylvester Kalu, người điều hành một xưởng sản xuất bột giặt tại Uyo, miền đông Nigeria, đang dùng Bitcoin để mua nguyên liệu từ Istanbul và Thâm Quyến.

“Mọi thứ đều gắn với dầu mỏ. Khi giá dầu xuống thấp, thị trường ngoại hối trở thành nơi đáng sợ”, Kalu nói. “Điều này trở thành một vấn đề rất lớn".

Người đàn ông 30 tuổi này cho biết thêm tổng giá trị các khoản giao dịch bằng Bitcoin của anh vào khoảng 2 Bitcoin (tương đương 20.000 USD) mỗi lần. “Tôi không cần phải ra ngân hàng, không cần phải nhờ tới các cò mồi hay đi cửa sau để mua USD nữa”.

Trong khi đó, Timi Ajiboye, người điều hành sàn giao dịch BuyCoins tại Lagos, cho hay sau khi đồng naira bị phá giá hồi tháng 3, giá trị các khoản giao dịch tiền điện tử hàng tháng trên sàn BuyCoins tăng hơn 75% lên tới 21 triệu USD trong tháng 6.

Các sàn giao dịch tiền ảo khắp châu Phi cũng chứng kiến sự bùng nổ tương tự.

Yellow Card, sàn điện tử đang hoạt động tại 5 quốc gia châu Phi cho hay, khối lượng giao dịch tiền ảo hàng tháng tăng gấp 5 lần trong năm 2020. Chỉ tính riêng trong tháng 8, con số này đạt tới 25 triệu USD. Một động lực lớn góp phần vào sự gia tăng này là dòng kiều hối của các lao động đang làm việc tại nước ngoài.

Trong khi đó, sàn giao dịch Luno cho biết tổng khối lượng giao dịch hàng tháng tại tất cả các thị trường thành phần ở Nam Phi và Nigeria tăng 50% trong năm nay lên hơn 536 triệu USD trong tháng 8.

Một ngành kinh doanh mạo hiểm

Với một số lao động đang làm việc tại nước ngoài, ở châu lục khác hay các quốc gia châu Phi khác, việc gửi tiền về quê hương bằng Bitcoin có thể nhanh hơn và rẻ hơn nhiều.

Ví dụ, một công nhân người Nigeria đang làm việc ở London muốn gửi 100 bảng Anh (tương đương 132 USD) bằng tiền mặt thông qua các công ty chuyển tiền truyền thống sẽ phải trả mức phí khoảng 5%. Mức phí sẽ thấp hơn một chút nếu số tiền gửi lớn hơn hoặc sử dụng thẻ ghi nợ, tuy nhiên tỷ giá hối đoái đề xuất thường thấp hơn vài điểm phần trăm so với tỷ giá thị trường.

Trong khi đó, chi phí giao dịch bằng Bitcoin, tuy tùy thuộc vào sàn giao dịch hay nhà môi giới, nhưng thường sẽ chỉ chiếm từ 2% tới 2,5% cho khoản tiền gửi 100 bảng Anh nêu trên.

Tuy nhiên, cả các sàn giao dịch và các nhà môi giới trên thị trường phi tập trung (OTC) đều mang không ít rủi ro, từ khả năng người dùng bị lừa đảo đến bị chiếm đoạt tiền.

Và Bitcoin, dù tiện lợi cho các giao dịch chuyển tiền, vẫn chưa được sử dụng nhiều trong giao dịch thực tế, ví dụ như các cửa hàng hay chủ cho thuê nhà hiếm khi chấp nhận đồng tiền ảo này. Điều này có nghĩa gia đình hay bạn bè của người gửi tiền sẽ phải chuyển đổi Bitcoin sang các loại tiền tệ truyền thống, thường là lại phải qua một nhà môi giới. Và điều này, tiếp tục lại làm nảy sinh nhiều rủi ro.

Dẫu vậy, những người sử dụng tiền ảo cho biết nhiều nhà môi giới OTC – những người được biết đến và tin tưởng nhờ vào lời đánh giá truyền miệng – vẫn khá đáng tin. Thứ nhất là do thị trường này đang ngày càng cạnh tranh. Thứ hai là họ sẽ không muốn làm điều gì ảnh hưởng tới uy tín kinh doanh.

Và với một lượng lớn người dùng đang ngày càng gia tăng, lợi ích tiềm năng còn lớn hơn cả cạm bẫy có thể gặp phải.

“Mọi người rất nhanh thích nghi với bất cứ công nghệ nào giúp cuộc sống của họ trở nên dễ dàng hơn”, Frankline Kihiu, một nhà môi giới tiền điện tử tại thủ đô Nairobi của Kenya cho hay. “Ở hầu hết các nước châu Phi, Bitcoin hoàn toàn có thể vượt qua rất nhiều hạn chế của các chính phủ”.

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo