Thứ bảy, 23/5/2020, 10:34 (GMT+7)

Ánh sáng sau đại dịch: Tương lai của nghệ thuật thị giác

Khủng hoảng Covid-19 sẽ cách mạng hoá giới nghệ thuật và thay đổi cách chúng ta thưởng thức, theo nhận định của Financial Times.

Con người đã sống trong thời kỳ thế giới nghệ thuật thị giác bùng nổ trong nửa thế kỷ qua. Các lĩnh vực công cộng, tư nhân và thương mại tràn ngập với những ý tưởng sáng tạo, tham vọng hơn bao giờ hết. Nghệ thuật chưa bao giờ thoát khỏi tư tưởng tinh hoa truyền thống để trở nên dễ tiếp cận với đại chúng đến vậy.

Điều này có lẽ khiến sự sụp đổ nghệ thuật "đau" hơn rất nhiều. Giới nghệ thuật, từ bảo tàng quốc gia cho đến nhóm nghệ sĩ đường phố đã "thất nghiệp" bởi lệnh phong toả Covid-19. Vậy lĩnh vực có hàng trăm nghìn lao động và doanh thu hàng tỷ đôla mỗi năm sẽ "bình thường hoá" trở lại ra sao? Chúng ta có hướng giải quyết mới nào, nếu không tìm được chúng trong cộng đồng sáng tạo?

Do sự thành công và phức tạp của thế giới nghệ thuật, ngày nay ít có ai tuân theo khuôn mẫu "hoạ sĩ cô độc" trong studio (dù đó là điều ta thường biết). Phần lớn, giới nghệ sĩ dựa vào của các khoản tài trợ, học bổng, trang web bán tranh thương mại, các lĩnh vực công cộng và khoản từ thiện tư nhân.

Tác phẩm "Black Dog" của  Rachel Howard trên trang instagram Artist support pledge (Hoạ sĩ vì hoạ sĩ)
'In and Through' bởi nhà sáng lập Hoạ sĩ vì hoạ sĩ, Matthew Burrows, cũng được rao bán trên tài khoản Instagram.

Tất nhiên còn các hình thức mỹ thuật số. Giờ đây các chương trình hỗ trợ sáng tạo đang nở rộ trên các nền tảng. Ví dụ cho việc này là "phao cứu sinh" cho cho lớp nghệ sĩ mới - Cam kết Hoạ sĩ vì hoạ sĩ, do Mathew Burrows thành lập. Cam kết có cách thức hoạt động như sau: Nghệ sĩ bán tác phẩm trên instagram với giá 200 - 500 USD; ngay khi họ bán được 5 tác phẩm, người ấy sẽ mua một tác phẩm từ một nghệ sĩ khác. Và tương tự. Mọi người có cơ hội mua tranh với giá phải chăng, hoạ sĩ cũng có thêm thu nhập.

Tinh thần đoàn kết ấy (điều không thường thấy trong giới nghệ thuật thị giác), đang lan toả tới mọi cấp độ. Trong các chương trình viện trợ, phòng tranh nổi tiếng David Zwirner đã trưng bày tác phẩm của các gallery nhỏ hơn trên trang web của mình nhằm hỗ trợ phòng tranh nhỏ lẻ làm ăn thất bát trong mùa dịch.

Vài tuần qua ta không thấy giới nghệ thuật có những phát kiến mới lạ. Nghệ thuật, hay cũng như các khía cạnh khác của cuộc sống, sẽ thay đổi nhanh chóng và"tái cơ cấu" do tác động sâu sắc của Covid-19.

Triển lãm tranh là một ví dụ. Trước đây, triển lãm nghệ thuật thế giới đã để lại dấu ấn carbon nặng nề lên môi trường nhưng khi mọi thứ đều được đăng tải trực tuyến, liệu các trung tâm triển lãm sẽ giữ nguyên trạng thái này chứ? Phòng tranh đã trở nên vô cùng tinh xảo, thậm chí có thể được coi là là trải nghiệm khi họ kết hợp công nghệ, ứng dụng mới nhằm "hút" khách. Chẳng hạn như Vortic XR - ứng dụng thực tế ảo mở rộng (Extended Reality) cho phép mọi người tương tác với tác phẩm nghệ thuật - thậm chí chiêm ngưỡng chúng trên tường nhà của bạn.

Nghệ thuật thị giác đang trở thành thương trường lớn và ít nhiều có thể quay về trạng thái ban đầu. Tương lai các ngành nghề khác còn tỏ ra đáng quan ngại hơn nhiều.

Tổ chức nghệ thuật đang phát triển tham vọng lớn, như mở rộng, xây dựng và hơn thế nữa. Giờ họ đang đối mặt với nợ nần, mất mát khủng khiếp. Nếu không có sự can thiệp từ chính phủ, các nước châu Âu và giới tài chính tư nhân Mỹ, nhiều tổ chức có thể không sống sót qua mùa dịch, mặc cho các chương trình triển lãm trực tuyến táo bạo. 

Thực trạng làm dấy lên câu hỏi về sự tồn tại của các tổ chức này. Ta cần bảo tàng để làm gì? Có phải chúng trước tiên là kho tàng của những cổ vật quý giá, quan trọng nhất trên thế giới không? Nếu thật vậy, du khách có cần thiết phải đến tận nơi để chiêm ngưỡng hay không? Hay cổ vật đều đã "lỗi thời" - ta nên thưởng thức nghệ thuật như một trải nghiệm?

Nhân loại vẫn còn nhiều thời gian để suy ngẫm về điều này.

Jan Dalley

(Biên tập viên nghệ thuật tại Fianncial Times)

Lược dịch: Bảo Linh

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo