Thứ năm, 5/12/2019 | 22:19 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Condotel nhìn từ vụ Cocobay Đà Nẵng 'vỡ trận' Món Huế đóng cửa Kết quả kinh doanh quý III/2019 Cú lao dốc của FTM Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung
Chủ nhật, 3/3/2019, 20:04 (GMT+7)

Người đàn ông giàu nhất châu Phi và dự án 17 tỷ USD lưu danh muôn thuở

Nguyễn Như Tâm Chủ nhật, 3/3/2019, 20:04 (GMT+7)

Khi có thể thấy từ phía trái máy bay hiện ra hàng loạt ống xả, silo và lò nung cũng là lúc nhà máy xi măng Dangote Cement Plc’s Obajana xuất hiện. Đây hiện là nhà máy lớn nhất ở châu Phi, sản xuất ra lượng xi măng đủ chất đầy 1.000 xe tải mỗi ngày. Với dây chuyền sản xuất thứ 5 đang được thi công, nơi đây sẽ trở thành một trong những nhà máy lớn nhất thế giới .

Nhà máy xi măng này cùng 2 “người anh em” ở Nigeria từ lâu đã là “mỏ vàng” của Aliko Dangote, người sở hữu khối tài sản lớn nhất châu Phi. Nhưng tương lai của Dangote – và, theo lời ông, nền kinh tế của cả châu lục này – nằm cả ở phía nam bờ biển Nigeria.

Hơn 60 km phía đông Lagos, trên hơn 2.700 hecta của mảnh đất từng là đầm lầy bao quanh bởi đầm phá và Đại Tây Dương, các nhà thầu đang hoàn thiện những khâu cuối cùng của một nhà máy phân bón trị giá 5 tỷ USD. Cạnh đó, dự án nhà máy lọc dầu 12 tỷ USD cũng đang được triển khai.

Nếu mọi thứ theo đúng kế hoạch, khu phức hợp này sẽ giúp vị doanh nhân 61 tuổi người Nigeria được lưu danh như nhà công nghiệp hàng đầu châu Phi, tăng doanh thu hàng năm của Dangote Industries từ 4 tỷ USD lên 30 tỷ USD, chiếm khoảng 8% tổng sản phẩm quốc nội của Nigeria.

Các chuyên gia ngành dầu khí như CITAC đã đặt câu hỏi về tiến độ của dự án, đưa ra những thách thức về hậu cần và tài chính. Nhưng Dangote khẳng định nhà máy lọc dầu tương lai lớn nhất châu Phi đang theo đúng tiến độ.

“Đến năm 2020 tôi cuối cùng cũng có thể phân phối dầu”, ông nói trong cuộc phỏng vấn tháng 1 tại nhà riêng ở Lagos.

ÔngAliko Dangote. Ảnh: Bloomberg.

Dù sở hữu trữ lượng dầu thứ 10 thế giới, Nigeria chỉ có 4 nhà máy lọc dầu của nhà nước hiện đã lỗi thời và vận hành không hiệu quả, khiến nước này gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu. Dangote cho biết nhà máy khổng lồ của ông có thể chấm dứt sự phụ thuộc và tăng sản lượng điện tại quốc gia phải sống chung với tình trạng mất điện này.

“Nền kinh tế Nigeria sẽ được thay đổi hoàn toàn”.

Nhà máy phân bón, được Dangote cho biết sẽ đi vào hoạt động trong vài tháng tới, có khả năng sản xuất ra 2,8 triệu tấn ure mỗi năm.

“Đây có thể là nhà máy với công suất hoạt động lớn nhất trước giờ”, Alistair Wallace, người đứng đầu nhóm nghiêm cứu phân bón tại Argus Media, London, nói. Nigeria có giá khí đốt tự nhiên thấp nhất thế giới, đồng nghĩa với việc phân bón của Dangote sẽ thu về lợi nhuận ngay cả trong thị trường xuất khẩu cạnh tranh. “Nhà máy sẽ tạo ra đồng tiền mạnh và mang về USD. Một tương lai tốt đẹp cho chính quyền và cả Dangote”.

Sinh ra trong một gia đình thương nhân Hồi giáo giàu có ở miền bắc, Dangote bắt đầu sự nghiệp bán xi măng khi mới 21 tuổi. Ông chuyển sang sản xuất vật liệu xây dựng vào năm 1990, thuyết phục người dân tại quê hương – quốc gia đông dân thứ 7 trên thế giới – rằng ông đáp ứng được lực cầu với các mặt hàng chủ lực.

Nhà máy của Dangote sau đó tiếp tục sản xuất đường, bột mỳ và muối. Quá trình hội nhập theo chiều dọc đã cho ra đời các doanh nghiệp khác, gồm sản xuất dầu, quản lý tài sản, đóng gói và vận hành cảng.

4 công ty được niêm yết của Dangote Industry chiếm khoảng 1/3 giá trị sàn giao dịch chứng khoán Nigeria. Trong khi năm trước cổ phiếu của Dangote Cement giảm 26% trong bối cảnh bán tháo ở các thị trường mới nổi, nhà máy phân bón đã giúp tăng giá trị tài sản ròng của Dangote lên 17 tỷ USD, theo Bloomberg Billionaires Index. (Không có giá trị nào được quy cho nhà máy lọc dầu trong phân tích của Bloomberg do nhà máy này vẫn đang được xây dựng).

Nhà máy sản xuất phân bón đang được xây dựng. Ảnh: Bloomberg.

Bằng cách nào đó, thành công của Dangote gợi nhớ đến những “ông trùm” thời hoàng kim như Andrew Carnegie và Cornelius Vanderbilt, những người nắm giữ khối tài sản khổng lồ nhờ đế chế công nghiệp của họ. Trong khi sự xuất hiện của những ông lớn thế hệ mới, như Jeff Bezos của Amazon hay Mark Zuckergerg của Facebook, khơi dậy vấn đề bất bình đẳng thu nhập ở Mỹ và nhiều nơi khác, giá trị tài sản của Dangote là không thể so sánh với người dân Nigeria, khi hơn 1 nửa dân số sống trong đói nghèo.

Đã có những chỉ trích nhắm vào việc ông để nhiều tài sản ở nước ngoài, cho rằng ông là "kẻ độc quyền tinh ranh" lợi dụng các mối quan hệ chính trị để đảm bảo lợi thế trước đối thủ khác. Công ty xi măng thống lĩnh thị trường của ông đã ép người tiêu dùng địa phương trả mức giá cao gấp 3 lần mức trung bình của thế giới, trong khi giảm giá ở các thị trường lân cận để cạnh tranh với đối thủ.

Báo cáo của Ngân hàng Thế giới năm 2016 cho thấy giá xi măng trung bình ở châu Phi là 9,57 USD cho 1 bao 50kg, so với 3,38 USD toàn cầu. Công ty xi măng của Dangote cũng bị cáo buộc lợi dụng chương trình xúc tiến đầu tư của chính phủ để được giảm phần lớn thuế.

Dangote bỏ qua những lời chỉ trích này, khẳng định thị trường là cách tốt nhất để thu hẹp khoảng cách kẻ giàu – người nghèo. “Trong vòng 30 năm Trung Quốc đã đưa 500 triệu dân thoát khỏi cảnh đói nghèo”, ông nói.

Nhã nhặn và lịch sự, ông mời các vị khách tham dự buổi họp và phục vụ bữa trưa tại phòng hội nghị. Nhưng vị giám đốc đáng kính này cũng là một nhà quản lý cứng rắn.

“Từ ‘không thể’ không có trong từ điển của ông ấy”, Giuseppe Surace, giám đốc điều hành dự án nhà máy lọc dầu nói trong chuyến tham quan 4 giờ đồng hồ trên chiếc xe Toyota Land Cruiser. “Ông ấy rất cứng rắn theo cách riêng”.

Nền kinh tế 376 tỷ USD của Nigeria có thể coi là lớn nhất châu Phi, nhưng thách thức đặt ra cho hoạt động các công ty cũng không hề nhỏ. Ngân hàng Thế giới cho quốc gia này số điểm thấp là 53, xét trên mức độ thuận lợi cho kinh doanh (Kenya được 70 điểm và Nam Phi là 66).

Bên cạnh hàng loạt rào cản trong thủ tục và thiếu vắng biện pháp bảo vệ nhà đầu tư, quốc gia này còn được đánh giá là tham nhũng hơn các nước láng giềng. Cơ sở hạ tầng yếu kém, hoạt động hậu cần khó khăn và rủi ro chính trị tại Nigeria là lý do CITAC cho rằng kế hoạch đi vào hoạt động năm 2020 của nhà máy lọc dầu là điều bất khả thi.

Ngay cả những khoản đầu tư được cho là thông minh cũng thất bại tại đây. 5 năm sau khi cam kết đầu tư 5 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng cùng với Dangote, Blackstone Group LP hiện trong quá trình rút khỏi một công ty con ở châu Phi, Black Rhino Group, vì không tìm được cơ hội thuận lợi, một nguồn thạo tin cho biết.

KKR & Co. cũng đã giải tán đội thỏa thuận châu Phi vào năm 2017.

Về phần mình, Dangote đã có nhiều thập kỷ kinh nghiệm với các cạm bẫy thương lượng ở châu Phi. Tuy nhiên dù xét trên tiêu chuẩn lục địa, dự án nhà máy lọc dầu vẫn là một thách thức đáng kể. Dangote Industries đã mua lô đất trị giá 100 triệu USD vào cuối năm 2013, nhưng cuối cùng phải mất gần ba năm với nhiều xe tải chở cát để có thể xây dựng trên vùng đất đầm lầy. Công ty cũng đã xây dựng một cầu tàu, mở rộng và gia cố các con đường để chứa các lô hàng cần cẩu và thiết bị khác.

Đế chế hiện có của Dangote đem lại cho ông nhiều lợi thế. Nhà máy lọc dầu là một khách hàng lớn của Dangote Cement, và xe tải của ông tràn ngập các con đường xung quanh những mỏ đá lân cận. Thời điểm bắt đầu dự án cũng được coi là thuận lợi may mắn.

Dự án được triển khai trong thời kỳ suy thoái, giúp ông có lợi thế thương lượng với các nhà thầu xây dựng. Thêm vào đó là vị trí nằm trong khu vực thương mại tự do giúp khu phức hợp cách ly với bối cảnh chính trị Nigeria, cấp dưới của Dangote cho biết.

“Chúng tôi biệt lập như một hòn đảo”, Surace, một người Italia trước đây làm việc tại công ty dịch vụ dầu khí Saipem, nói.

Quang cảnh dưới gầm cầu ở gần nơi đặt trụ sở của tập đoàn Dangote. Ảnh: Bloomberg.

Nụ cười xuất hiện trên gương mặt người dân Nigeria khi nghe tên Dangote, và ca sĩ người Nigeria Teni cũng mới ra một bài hát nhắc tới sự giàu có của ông. Tiếng tăm này khiến bất kỳ chính trị gia nào cũng phải ghen tị.

Đây là tác động từ cuộc tổng tuyển cử ngày 23/2 ở Nigeria, bị phá hỏng bởi sự chậm trễ, trục trặc kỹ thuật và 39 người chết vì bạo lực, khi Tổng thống Muhammadu Buhari đánh bại đối thủ chính Atiku Abubakar. Dangote, người từ lâu đã không tham gia trò chơi chính trị và lảng tránh các câu hỏi về cuộc bầu cử trong suốt chiến dịch, cho biết ông không hứng thú với việc điều hành đất nước.

“Nếu tôi rời bỏ việc kinh doanh để tham gia chính trị, không ai có thể tiếp quản Dangote Group và chấp nhận rủi ro như tôi đã làm, vì tôi là ông chủ”, ông nói. “Công việc thực sự của tôi là chứng kiến sự thay đổi mình sẽ mang tới cho Nigeria và châu Phi, đồng thời chấp nhận loại rủi ro này”.

Trong khi Dangote giới hạn các hoạt động kinh doanh tại châu Phi đến tận bây giờ, ông hy vọng sẽ mở rộng ra ngoài lục địa này sau khi doanh thu đạt 30 tỷ USD. Theo ông, “chỉ riêng châu Phi thì không đủ sức chứa cho một khoản đầu tư như vậy”.

Rất nhiều dấu hiệu cho thấy tài sản của ông còn tiếp tục tăng. Giám đốc điều hành Zouera Youssoufou cho biết quỹ đầu tư của ông đã chi 100 triệu USD mỗi năm cho các dự án như bệnh viện và suy dinh dưỡng. Trong văn phòng của Dangote là những bức ảnh chụp ông với Bill Gates và Barack Obama, và ông cho biết mình đang trong quá trình thành lập văn phòng gia đình tại London và New York.

David Rubenstein của Carlyle Group đang giúp xây dựng chúng, và đơn vị này sẽ đầu tư song song với công ty tư nhân, Dangote nói. Rubenstein, người tổ chức một chương trình truyền hình trên Bloomberg Television, từ chối bình luận về vấn đề này.

“Mọi thứ gần như đã sẵn sàng trên giấy tờ”, Dangote nói.

Ông thậm chí còn có thể mua hẳn một đội bóng chuyên nghiệp, như cách các tỷ phú thể hiện tên tuổi của họ. Là một người hâm mộ của Arsenal, Dangote nói ông chuẩn bị chấp nhận cái giá hàng tỷ USD của đội bóng Anh một khi nhà máy lọc dầu hoàn thành.

“Tôi sẽ theo đuổi Arsenal tới cùng”, ông nói. Tuy nhiên hiện giờ mối quan tâm chính của ông nằm ở dự án khổng lồ đang dần thành hình trên bờ biển Đại Tây Dương.

Ảnh: Bloomberg.

Quá nửa đêm tại ngôi nhà ở Lagos, Dangote vẫn ngồi trước bàn ăn, cạnh bát cá hầm chưa đụng tới và chiếc máy tính Casio. Ông nhìn vào các tài khoản trước mặt với mái tóc ngắn đã hoa râm, hoàn toàn tập trung cao độ. Vài giây, rồi vài phút trôi qua trong im lặng. Cuối cùng sau khi đã hài lòng, ông ngỏ ý kết thúc cuộc trò chuyện, trả lời thêm một vài câu hỏi trước khi tiễn khách và chuẩn bị nghỉ ngơi.

Trong lúc đợi xe, các vị khách vẫn thấy Dangote, người đàn ông 17 tỷ USD, bước lên cầu thang, trở lại với các cuộc điện thoại và tiếp tục làm việc.

Minh Ngọc/Theo Bloomberg

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo