Thứ hai, 6/7/2020 | 16:31 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

EVFTA có hiệu lực Thành phố phía Đông Dịch viêm phổi cấp do virus nCoV Kết quả kinh doanh quý I/2020 Họp ĐHĐCĐ thường niên 2020
Thứ năm, 1/7/2010, 03:00 (GMT+7)

Giải mã bí ẩn trong hành vi của nhà đầu tư (Phần 1)

Thứ năm, 1/7/2010, 03:00 (GMT+7)

Tài chính hành vi: Lý trí hay không lý trí?

Phần lớn các học thuyết kinh tế đều dựa trên giả thuyết rằng con người là sinh vật có lý trí, và sở hữu đầy đủ những thông tin cần thiết để đưa ra quyết định đúng đắn trong quá trình đầu tư. Đây chính là điều kiện mấu chốt trong giả thuyết thị trường hiệu quả.

Thế nhưng, nhiều nghiên cứu cho thấy, không phải lúc nào nhà đầu tư cũng hành động một cách có lý trí, và do đó, thuyết tài chính hành vi, được phát triển nhằm nghiên cứu cảm xúc ảnh hưởng như thế nào tới quyết định của nhà đầu tư. Kết quả nghiên cứu thật sự đáng kinh ngạc.

Ảnh minh họa: Internet.

1. Số liệu

Năm 2001, Dalbar, một trung tâm nghiên cứu tài chính tư nhân ở Mỹ, đã đưa ra một báo cáo mang tên “ Phân tích lượng về hành vi của nhà đầu tư” trong đó chỉ ra phần lớn các nhà đầu tư không đạt được mức lợi nhuận trung bình của thị trường. Theo tài liệu này, trong 17 năm từ trước tháng 12 năm 2000, mức lợi nhuận trung bình từ cổ phiếu S&P 500 là 16.29%, trong khi đó một nhà đầu tư trung bình chỉ thu được khoảng 5.32% lợi nhuận, chênh 9% so với trung bình thị trường. Báo cáo trên đồng thời chỉ ra rằng, trung bình nhà đầu tư dài hạn chỉ thu được 6.08% lợi nhuận mỗi năm, trong khi đó chỉ số giá trái phiếu chính phủ dài hạn đã tăng 11.83%.

Các nhà nghiên cứu về thuyết Tài chính hành vi đã đưa ra một số giả thuyết giải thích nguyên nhân dẫn đến những chênh lệch trên.

2. Thuyết về sự hối hận

Giả thuyết về sự hối hận nghiên cứu diễn biến cảm xúc của con người khi bắt đầu ý thức được những sai lầm đã mắc phải.

Khi cân nhắc việc bán một cổ phiếu, về mặt tâm lý nhà đầu tư luôn bị chi phối bởi giá mua vào. Do đó, họ tránh bán ra như một cách để tránh phải hối tiếc vì đã đầu tư thất bại, cũng như tránh phải xấu hổ khi bị thua lỗ.

Thế nhưng, điều một nhà đầu tư nên thực sự hỏi mình khi bán một cổ phiếu chính là : “ Hậu quả nếu ta tiếp tục đầu tư này là gì? Nếu giả sử ta đã bán hết số cổ phiếu này, liệu ta còn tiếp tục đầu tư vào chúng nữa hay không?” Nếu câu trả lời là không, thì đừng ngần ngại bán số cổ phiếu trên. Nếu không, nhà đầu tư sẽ không chỉ hối tiếc vì đã mua một cổ phiếu mất giá, mà còn hối hận vì đã không sớm bán tháo chúng khi có cơ hội, dẫn đến một vòng tròn luẩn quẩn: càng không bán để tránh hối hận lại càng hối hận nhiều hơn.

Thuyết về sự hối hận cũng giải thích nguyên nhân dẫn đến tâm lý bầy đàn của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Một số nhà đầu tư tránh phải hối hận khi đầu tư bằng cách hành động dựa trên xu hướng của đám đông – chỉ mua cổ phiếu mà các nhà đầu tư khác cũng đang mua vào. Điều kỳ lạ là nhiều người cảm thấy ít xấu hổ hơn khi thua lỗ trong trường hợp này.

3. Thuyết về phân loại cảm tính

Trong tiềm thức, con người có xu hướng phân loại các sự kiện theo những thư mục riêng, và sự khác biệt giữa những thư mục này đôi khi còn ảnh hưởng đến quá trình quyết định nhiều hơn cả bản thân sự kiện.

 

Ảnh minh họa: Internet.

Ví dụ, nếu bạn đến rạp xem bộ phim yêu thích với giá 60.000 /vé, thế nhưng khi bạn đến nơi và được nhân viên quấy vé thông báo vì đây là giờ cao điểm nên giá vé được bán gấp đôi! Liệu bạn có trả thêm 60.000 nữa để mua chiếc vé trên không? Có 88% số người được hỏi cho biết họ sẽ trả thêm để mua vé. Thế nhưng trong một trường hợp khác, nếu bạn đã mua sẵn vé với giá 60.000 nhưng khi đến rạp rồi mới phát hiện ra mình đã để quên vé ở nhà. Lần này liệu bạn có đồng ý trả 60.000 để mua một chiếc vé mới không? Chỉ có 40% số người được hỏi sẽ làm như vậy.

Trong cả hai trường hợp, rõ ràng bạn đều mất thêm 60.000, thế nhưng do hai sự kiện được phân loại trong tiềm thức vào vào hai thư mục khác nhau dẫn đến những hành vi khác nhau.

Áp dụng phân loại cảm tính vào đầu tư giúp giải thích tại sao nhà đầu tư ngần ngại bán đi khoản đầu tư đã giúp họ kiếm lợi lớn trong quá khứ kể cả khi khoản đầu tư đó đã không con sinh lợi trong hiện tại. Trong thời kỳ kinh tế phát triển, người ta đã quen với những khoản lợi nhuận hấp dẫn, kể cả khi đó chỉ là lợi nhuận trên giấy. Do đó, khi thị trường điều chỉnh giảm, nhà đầu tư ngần ngại bán ra với mức lợi nhuận thấp hơn. Một cách vô thức họ đã xếp món đầu tư này vào thư mục dán mác lợi nhuận khổng lồ, dẫn đến tâm lý kìm hàng chờ giá lên.

4. Thuyết về mức độ chấp nhận rủi ro

Với cùng một mức lợi nhuận, phần lớn nhà đầu tư sẽ chọn những phi vụ đầu tư an toàn thay những phi vụ đầu tư mạo hiểm. Trên lý thuyết, ta chỉ chọn đầu tư mạo hiểm khi lợi nhuận tiềm năng của khoản đầu tư đó thực sự xứng đáng với những rủi ro tiềm ẩn.

Tuy nhiên, thuyết về mức độ chấp nhận rủi ro cho rằng mỗi người có một mức độ chấp nhận rủi ro riêng, và mức độ này lại phụ thuộc vào thái độ của nhà đầu tư với lợi nhuận tiềm năng. Một số người lo lắng vì những khoản thua lỗ tiềm ẩn thậm chí còn nhiều hơn niềm vui họ có được từ một khoản lãi tương đương. Thế nên, một nhà tư vấn tài chính có thể không được khách hàng cảm ơn rối rít khi khách hàng lãi 500 triệu, nhưng có thể sẽ bị mắng tơi bời vì một khoản tiền lỗ tương đương. Đúng như ông bà vẫn thường nói: “Con cá mất là con cá to”, dù giá trị thật của chúng không khác gì nhau.

Đó là lý do tại sao, nhà đầu tư không chịu bán ra những cổ phiếu đang mất giá: Họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tránh lỗ hơn là kiếm lời. Với tâm lý trên, nhà đầu tư có xu hướng kìm hàng, kể cả khi cổ phiếu đang lỗ với hi vọng giá sẽ tăng trở lại. Con bạc đang thua cũng có tâm lý trên, càng thua họ càng đặt cược càng lớn để hi vọng kiếm lại được số tiền đã mất.

Như vậy, bất chấp lý trí thúc giục con người không nên đầu tư khi lợi nhuận không xứng đáng với mức độ rủi ro tiềm ẩn, ta đánh giá những thứ ta đang sở hữu cao hơn giá trị thật, và do đó, sẵn sàng chấp nhận một mức độ rủi ro cao hơn cho chúng.

NDH

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo