Thứ sáu, 17/9/2021 | 01:58 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Kết quả kinh doanh quý II/2021 Nhìn lại kinh tế 6 tháng đầu năm 2021 Lạm phát - mối lo mới của thị trường thế giới Đầu tư hạ tầng vùng ĐBSCL
Thứ tư, 19/5/2021, 09:01 (GMT+7)

Thế giới đột nhiên cạn kiệt mọi thứ

Thanh Long (Theo Bloomberg) Thứ tư, 19/5/2021, 09:01 (GMT+7)

Một năm trước, khi đại dịch Covid-19 tàn phá hết quốc gia này đến quốc gia khác, khiến các nền kinh tế phải rùng mình vì sợ hãi, người tiêu dùng đổ xô mua đồ tích trữ trong nỗi hoảng sợ tột độ. Đến nay, khi mọi thứ đang trên đà phục hồi, các doanh nghiệp lại là bên đổ xô đi tích trữ hàng hóa một cách điên cuồng.

Từ các nhà sản xuất nệm, ôtô cho tới giấy bạc, doanh nghiệp này cũng đang mua nguyên vật liệu nhiều hơn mức họ cần trong bối cảnh nhu cầu hàng hóa đang phục hồi với tốc độ chóng mặt, từ đó xoa dịu nỗi sợ hãi về tình trạng cạn kiệt mọi thứ. “Cơn lốc” mua sắm này đang đẩy chuỗi cung ứng đến bờ vực của sự gián đoạn. Nguồn cung thiếu hụt, giao thông vận tải tắc nghẽn và giá cả tăng vọt đều đang sát mức cao nhất trong thời gian gần đây. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng nền kinh tế quá tải sẽ kích thích lạm phát “phi mã”.

the-gioi-can-kiet-moi-thu-3-5800-1621363

Thế giới đang cạn kiệt nguồn cung mọi thứ. Ảnh: Bloomberg

Đồng, quặng sắt và thép. Ngô, cà phê, lúa mì và đậu tương. Gỗ xẻ, chất bán dẫn, nhựa và bìa cứng để đóng gói. Thế giới dường như đang cạn kiệt tất cả.

“Bạn nói đến vật liệu gì thì chúng ta cũng đang thiếu vật liệu đó”, Tom Linebarger, chủ tịch và CEO của nhà sản xuất động cơ và máy phát điện Cummins Inc., nói.

Trong khi đó, khách hàng lại cố mua cho được mọi thứ có thể mua vì họ thấy nhu cầu đang rất lớn. Họ nghĩ tình trạng này sẽ kéo dài sang năm sau”, theo bà Jennifer Rumsey, chủ tịch của công ty Columbus.

Sự khác biệt giữa cuộc khủng hoảng của năm 2021 với những đợt gián đoạn nguồn cung trong quá khứ là mức độ tuyệt đối và thực tế chưa có dấu hiệu kết thúc.

Dù lớn hay nhỏ thì rất ít doanh nghiệp có thể thoát khỏi cuộc khủng hoảng này.

Công ty xe tải lớn nhất châu Âu, Girteka Logistics, cho biết họ đã rất chật vật trong việc tìm đủ xe chạy đáp ứng nhu cầu. Công ty nước giải khát Monster Beverage sở hữu sản phẩm bia Corona tại Mỹ cũng đang phải đối mặt với tình trạng khan hiếm lon nhôm. Tại Hong Kong, MOMAX Technology phải trì hoãn dây chuyền sản xuất sản phẩm mới do thiếu hụt chất bán dẫn.

Tình hình càng trở nên trầm trọng khi thế giới hứng chịu một loạt thiên tai, sự kiện bất ngờ, làm rung chuyển cả thị trường hàng hóa trong vài tháng gần đây. Vụ tàu Ever Given mắc cạn trên kênh đào Suez làm trì trệ hoạt động vận tải toàn cầu hồi tháng 3. Hạn hán tàn phá mùa vụ nông sản ở khắp nơi. Đợt lạnh sâu và mất điện trên diện rộng làm tê liệt hoạt động sản xuất năng lượng và hóa dầu khắp khu vực miền trung Mỹ hồi tháng 2. Cách đây chưa đầy hai tuần, tin tặc lại đánh sập hệ thống ống dẫn nhiên liệu lớn nhất nước Mỹ, Colonial Pipeline, khiến giá xăng vượt trên 3 USD/gallon lần đầu tiên kể từ năm 2014. Hiện nay, đợt bùng phát dịch Covid-19 lớn chưa từng thấy ở Ấn Độ cũng đang đe dọa tới hoạt động của các cảng biển lớn nhất quốc gia này.

Đối với bất kỳ ai đang nghĩ rằng tất cả sẽ kết thúc trong vài tháng nữa, hãy cùng xem một chỉ số kinh tế Mỹ được gọi là Logistics Managers’ Index. Chỉ số này được xây dựng dựa trên kết quả khảo sát hàng tháng đối với giám đốc bộ phận cung ứng tại các doanh nghiệp. Họ được yêu cầu đưa ra nhận định và dự báo về lượng hàng tồn kho, chi phí vận tải và lưu kho, 3 yếu tố quan trọng trong việc quản lý chuỗi cung ứng, vào thời điểm hiện tại và trong 12 tháng tới. Chỉ số này hiện ở mức cao thứ 2 kể từ năm 2016, cho thấy tình trạng thiếu hụt hàng hóa khó có khả năng phục hồi sau một năm kể từ bây giờ. Quá khứ đã chứng minh Logistics Managers’ Index là một chỉ số chính xác đến mức kinh ngạc khi khớp với thực tế khoảng 90%.

the-gioi-can-kiet-moi-thu-2-pn-9416-1248

Chi phí vận tải, lưu kho và tồn kho tại Mỹ đang sát mức kỷ lục. Ảnh: Bloomberg

Đối với Zac Rogers của Viện Kinh doanh thuộc Đại học bang Colorado, đây là một sự thay đổi kiểu mẫu. Trước đây, 3 yếu tố này đều được tối ưu hóa để giảm chi phí và tăng độ tin cậy. Còn ngày nay, với nhu cầu mua sắm thông qua thương mại điện tử tăng mạnh, các nhà kho bắt đầu chuyển từ vùng ngoại ô thành phố với giá đất rẻ đến các garage để xe cao cấp ở trung tâm thành phố hoặc các cửa hàng bách hóa còn trống. Như vậy, việc giao hàng sẽ nhanh hơn dù bất động sản, lao động và tiện ích đắt đỏ hơn. Từng bị xem là “của nợ” trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát, việc trữ nhiều hàng tồn kho lại đang trở nên phổ biến. Chi phí vận tải, dễ biến động hơn hai yếu tố còn lại, sẽ không tăng cho tới khi nhu cầu tăng.

“Về cơ bản, những gì mọi người nói với chúng tôi là sẽ rất khó để tăng nguồn cung đến mức đáp ứng vừa đủ cho nhu cầu. Vì vậy, chúng tôi dự đoán giá cả sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới”, ông Rogers nói.

Các chỉ số phổ biến hơn cũng bắt đầu cho thấy hộ gia đình và doanh nghiệp đang phải hứng chịu chi phí cao hơn. Chỉ số giá tiêu dùng của Mỹ, không bao gồm giá thực phẩm và nhiên liệu, trong tháng 4 tăng mạnh nhất kể từ năm 1982 so với tháng trước. Các nhà sản xuất tại Mỹ phải chịu mức tăng giá gấp đôi so với dự đoán của giới chuyên gia. Nếu doanh nghiệp không chuyển chi phí đó cho người tiêu dùng và tăng năng suất, biên lợi nhuận của họ sẽ bị “ăn mòn”.

Ngày càng có nhiều nhà quan sát thị trường cảnh báo rằng lạm phát chắc chắn sẽ tăng nhanh hơn. Mối đe dọa đó đủ lớn để có thể làm rung chuyển thủ đô của mọi quốc gia, ngân hàng trung ương, nhà máy và siêu thị trên khắp thế giới. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang phải đối mặt với những câu hỏi mới về thời gian tăng lãi suất để ngăn chặn lạm phát. Đồng thời, kế hoạch chi tiêu khổng lồ của Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng đang bị đảo lộn vì những rủi ro liên quan đến chính trị.

“Kết hợp tất cả yếu tố này lại với nhau và chúng tạo ra một môi trường thuận lợi để giá tiêu dùng tăng lên đáng kể, trong khi các cơ quan quản lý tiền tệ có rất ít đòn bẩy để sử dụng”, theo David Landau, giám đốc sản phẩm tại BluJay Solutions, nhà cung cấp phần mềm và dịch vụ logistics ở Anh.

Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách đã đưa ra một số lý do khiến họ dự đoán áp lực lạm phát sẽ không mất kiểm soát. Theo thống đốc Fed Lael Brainard các quan chức nên kiên trì để vượt qua giai đoạn tăng giá nhất thời này. Ông viện dẫn một trong những lý do để bình tĩnh là đợt tăng giá mạnh gần đây một phần do bị so sánh khập khiễng với đợt giảm mạnh của một năm trước, và nhiều doanh nghiệp phải dừng dây chuyền sản xuất do giá tăng mạnh trong nhiều năm qua giờ vẫn thận trọng. Hơn nữa, doanh số bán lẻ tại Mỹ giảm trong tháng 4 sau khi tăng mạnh trong tháng trước, và giá hàng hóa gần đây cũng rời đỉnh nhiều năm.

Gia đình của ông Dennis Wolkin điều hành một doanh nghiệp sản xuất nệm cũi suốt 3 thế hệ. Kinh tế tăng trưởng luôn là điều kiện tốt để tăng doanh số bán cũi trẻ em. Tuy nhiên, việc nhu cầu tăng lên cũng chẳng có ý nghĩa gì nếu họ không có vật liệu chính để sản xuất, là đệm mút. Thị trường đang giành giật nhau loại mút polyurethane mà Wolkin sử dụng, trong bối cảnh thiếu hụt nguồn cung một phần vì đợt lạnh sâu diễn ra trên khắp miền nam Mỹ hồi tháng 2 và các doanh nghiệp đặt hàng quá mức cũng như cố gắng tích trữ nhiều nhất có thể.

“Mọi thứ đã vượt kiểm soát, đặc biệt là trong tháng trước. Chúng tôi chưa bao giờ chứng kiến điều gì như vậy trước đây”, ông Wolkin, phó chủ tịch vận hành của Colgate Mattress, chia sẻ.

Mặc dù giá mút polyurethane tăng 50% so với trước đại dịch Covid-19, Wolkin vẫn mua gấp đôi số lượng ông cần. Ông cố gắng tìm nơi để chứa hàng thay vì từ chối đơn đặt hàng từ khách hàng mới. “Các công ty như chúng tôi đều đang mua quá mức có thể”.

the-gioi-can-kiet-moi-thu-4-pn-4509-4458

Chỉ số giá tiêu dùng của Mỹ, không bao gồm giá thực phẩm và nhiên liệu, trong tháng 4 tăng mạnh nhất kể từ năm 1982. Ảnh: Bloomberg.  

Thậm chí, các công ty đa quốc gia sở hữu hệ thống quản lý nguồn cung kỹ thuật số và có nguyên một đội ngũ giám sát cũng đang chật vật. CEO của hãng sản xuất đồ gia dụng Whirlpool, ông Marc Bitzer, nói với Bloomberg Television rằng chuỗi cung ứng của công ty trong tháng này đang bị đảo lộn khá nhiều và họ phải dần tăng giá bán. Thông thường, Whirlpool và các nhà sản xuất lớn khác sản xuất hàng hóa dựa trên số lượng đơn đặt hàng mới cũng như dự báo về doanh số. Bây giờ, họ chỉ dám sản xuất dựa trên nguồn nguyên vật liệu có sẵn.

“Đó là cách bạn phải điều hành công ty hiện nay. Tôi nghe có người nói rằng đây chỉ là tình trạng tạm thời nhưng chúng tôi thấy xu hướng tăng giá này sẽ kéo dài trong một thời gian dài”, ông Bitzer cho hay.

Sự căng thẳng về nguồn cung hàng hóa chủ yếu đến từ sản lượng nguyên vật liệu thô toàn cầu. Tình hình này có thể kéo dài vì năng suất sản xuất, cùng với vốn góp bổ sung và lao động, đều tăng chậm và đắt đỏ hơn. Giá gỗ xẻ, đồng, quặng sắt và thép đều tăng mạnh trong vài tháng gần đây do nguồn cung hạn chế trong bối cảnh nhu cầu lên cao tại Mỹ và Trung Quốc, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Giá dầu thô cũng trên đà tăng, cũng giống như giá các vật liệu công nghiệp, từ nhựa tới cao su và hóa chất. Một phần của sự tăng giá này đã được phản ánh trên các kệ hàng ở siêu thị. Reynolds Consumer Products, nhà sản xuất giấy bạc và túi đựng rác, dự kiến thực hiện một đợt tăng giá khác và đây sẽ là đợt tăng giá thứ 3 của công ty này chỉ riêng trong năm 2021.

the-gioi-can-kiet-moi-thu-5-4638-1621363

Vụ việc tin tặc đánh sập hệ thống ống dẫn nhiên liệu lớn nhất nước Mỹ, Colonial Pipeline, khiến giá xăng vượt trên 3 USD/gallon lần đầu tiên kể từ năm 2014. Ảnh: Bloomberg

Giá thực phẩm cũng tăng. Giá dầu cọ, loại dầu ăn được tiêu thụ nhiều nhất thế giới, tăng hơn 135% trong năm qua lên kỷ lục. Giá đậu tương vượt 16 USD/bushel lần đầu tiên kể từ năm 2012. Giá ngô tương lai chạm đỉnh 8 năm trong giá lúa mì tương lai lên cao nhất kể từ năm 2013.

Chỉ số giá lương thực của FAO tăng 11 tháng liên tiếp tính đến tháng 4 và đang ở mức cao nhất 7 năm. Giá thực phẩm đang trong đợt tăng dài nhất hơn 10 năm qua do những lo ngại liên quan tới thời tiết và làn sóng thu mua nông sản ở Trung Quốc.

Đầu tháng 5, chỉ số Bloomberg Commodity Spot Index cũng lên cao nhất kể từ năm 2011.

the-gioi-can-kiet-moi-thu-6-pn-1318-9959

Chỉ số Bloomberg Commodity Spot Index cũng lên cao nhất kể từ năm 2011 hồi đầu tháng 5. Ảnh: Bloomberg

Một lý do lớn dẫn đến tình trạng giá cả hàng hóa lên “ngất ngưởng” là kinh tế Mỹ đang phục hồi nhanh hơn hầu hết phần còn lại của thế giới. Bằng chứng là hàng chục tàu container đang neo ở ngoài bờ biển California, chờ dỡ hàng tại các cảng từ Oakland tới Los Angeles. Hầu hết hàng hóa đang tràn về Mỹ từ Trung Quốc, nơi ghi nhận giá sản xuất tháng 4 tăng mạnh nhất kể từ năm 2017. Áp lực về chi phí đầu vào buộc các nhà máy tại Trung Quốc phải chuyển cho các nhà bán lẻ và khác hàng ở nước ngoài.

Mặt khác, ở khắp các trung tâm sản xuất của thế giới tại khu vực Đông Á, tình trạng trì trệ trong sản xuất đặc biệt nghiêm trọng. Việc thiếu hụt chất bán dẫn lan rộng từ ngành ôtô sang các chuỗi cung ứng phức tạp hơn của ngành điện thoại thông minh.

John Cheng điều hành MOMAX, một nhà sản xuất đồ điện tử tiêu dùng, nơi sản xuất mọi thứ từ bộ sạc điện thoại thông minh không dây từ tính đến máy lọc không khí gia đình thông minh. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung đang gây khó cho ông trong quá trình phát triển các sản phẩm mới cũng như gia nhập thị trường mới, Cheng cho hay. Cụ thể, việc sản xuất pin dự phòng mới cho các sản phẩm của Apple, như iPhone, Airpods, iPad và đồng hồ Apple, đều bị trì hoãn vì thiếu chip. 

Khủng hoảng thiếu chất bán dẫn đang đe dọa lĩnh vực điện tử và có thể “bóp nghẹt” các nền kinh tế xuất khẩu lớn của châu Á, theo ông Vincent Tsui của công ty nghiên cứu Gavekal Research. “Đây không đơn giản là kết quả của sự gián đoạn tạm thời. Đó là vấn đề về cơ cấu và đang ảnh hưởng đến toàn bộ các ngành công nghiệp, chứ không riêng sản xuất ôtô”.

Cuộc khủng hoảng chip nghiêm trọng tới nỗi Hàn Quốc đang lên kế hoạch chi gần 450 tỷ USD để xây dựng cơ sở sản xuất chip lớn nhất thế giới trong thập kỷ tới.

Thế giới còn thiếu hụt một thứ tồn tại giữa nhà máy và người tiêu dùng, đó là tàu hàng, xe tải và tàu hỏa. Các tàu container đang hoạt động hết công suất, đẩy giá cước vận tải biển lên cao chưa từng thấy và gây tắc nghẽn tại các cảng. Nguồn cung các phương tiện vận tải thiếu tới mức các lô hàng của Columbia Sportswear Co. đã bị trì hoãn 3 tuần qua. Hãng bán lẻ này dự kiến dòng sản phẩm mùa thu của họ cũng sẽ cập cảng muộn.

Ban lãnh đạo của A.P. Moller-Maersk A/S, hãng tàu container lớn nhất thế giới, dự đoán giá cước vận tải đường biển sẽ giảm dần trong nửa sau của năm nay. Nhưng ngay cả như thế, họ cho rằng dịch vụ vận tải biển sẽ không thể siêu rẻ như thập kỷ trước. Công ty sẽ phải tăng công suất vận tải bằng cách đặt mua tàu mới nhưng một chiếc tàu mới có thể mất 2 – 3 năm để đóng.

Shanella Rajanayagam, chuyên gia phân tích thương mại tại HSBC, ước tính mức tăng của giá thuê container trong năm qua có thể đẩy giá sản xuất tại khu vực đồng tiền chung châu Âu tăng 2%.

the-gioi-can-kiet-moi-thu-7-pn-4942-4137

Chỉ số Baltic Dry Index, theo dõi giá của 3 loại tàu lớn nhất, lên mức cao nhất 11 năm qua. Ảnh: Bloomberg

Không chỉ tàu container, giá cước đường sắt và xe tải đều lên cao. Chỉ số Cass Freight Index, dùng để đo lường chi phí vận tải, đạt kỷ lục trong tháng 4. Giá giao ngay đối với dịch vụ vận tải bằng xe tải trong quý II có thể tăng 70% so với cùng kỳ năm ngoái và dự kiến tăng khoảng 30% trong cả năm nay, Todd Fowler, chuyên gia phân tích tại KeyBanc Capital Markets, dự đoán.

“Chúng tôi dự đoán giá vận tải sẽ tiếp tục tăng do tồn kho hàng hóa ít, nhu cầu theo mùa lên cao và hoạt động kinh tế cải thiện, trong khi công suất vận tải bị hạn chế do những trở ngại về sản xuất xe tải và nguồn cung tài xế”, ông Fowler nói.

Một ví dụ điển hình là công ty đóng gói hàng hóa DS Smith Plc. Thách thức của DS Smith đến từ nhiều phía. Trong đại dịch Covid-19, khách hàng đổ xô mua hàng trực tuyến, dẫn đến nhu cầu về thùng gói hàng ePack và các vật liệu vận chuyển khác tăng 700%. Tiếp theo, chi phí cung ứng cũng gấp đôi lên 200 euro/tấn (243 USD/tấn) đối với sợi tái chế được dùng để sản xuất vật liệu đóng gói.

“Đây rõ ràng là mức chi phí cao ‘ngất ngưởng’ đối với một công ty mua 4 – 5 triệu tấn sợi đã qua sử dụng mỗi năm. Thương mại điện tử đã, đang và sẽ phát triển mạnh”, theo Miles Roberts, giám đốc điều hành DS Smith, cho hay. Ông cho rằng việc mua sắm trực tuyến trong thời kỳ phong tỏa vì dịch Covid-19 không phải là một xu hướng tạm thời.

Còn tại Colgate Mattress, ông Wolkin từng có thể đặt mua mút vào thứ Hai và có hàng vào thứ Năm hàng tuần. Nhưng hiện nay, các nhà cung cấp của ông không thể hứa hẹn điều gì. Rõ ràng, ông không thể chịu được chi phí đầu vào tăng mà vẫn duy trì được chất lượng sản phẩm.

“Đây rõ ràng là một vấn đề dài hạn và lạm phát đang tới gần”, Wolkin nói.

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo