Thứ sáu, 15/11/2019 | 17:16 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Món Huế đóng cửa Kết quả kinh doanh quý III/2019 Cú lao dốc của FTM Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Chứng quyền có bảo đảm
Thứ năm, 13/12/2012, 16:42 (GMT+7)

Hai nửa của hạt điều

Thứ năm, 13/12/2012, 16:42 (GMT+7)

Liên tục giữ vị trí đứng đầu thế giới về xuất khẩu (XK) hạt điều với lượng XK ngày càng tăng: 11 tháng năm 2012 đạt 203.000 tấn, tăng 26,4% về lượng. Tuy nhiên, có một nghịch lý là càng XK nhiều thì ngành điều càng nhập khẩu (NK) điều thô nhiều hơn vì tại nhiều địa phương, "phong trào" chặt điều trồng cây khác diễn ra ngày càng rầm rộ. Ngành điều luôn rơi vào tình cảnh "đói" nguyên liệu.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), khối lượng nhân điều XK 11 tháng qua ước đạt 203.000 tấn, kim ngạch 1,365 tỷ USD, tăng 26,4% về lượng và 2% về giá trị so với cùng kỳ năm 2011. Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí là nước XK hạt điều nhân lớn nhất thế giới.

"Làm" ít, "ăn" nhiều

Giá hạt điều XK bình quân 10 tháng đạt 6.721 USD/tấn, giảm 19% so với cùng kỳ năm trước. Tất cả các thị trường tiêu thụ lớn đều có sự tăng trưởng khá mạnh về lượng. Các thị trường tiêu thụ hạt điều lớn của Việt Nam vẫn là Hoa Kỳ (chiếm tỷ trọng giá trị 27,92%), Trung Quốc (17,9%), Hà Lan (11,8%).

Mặc dù ngành chế biến và XK điều liên tục tăng mạnh về khối lượng sản phẩm tiêu thụ, nhưng nghề trồng điều trong nước ngày càng "teo tóp". Tổng diện tích trồng điều đã giảm mạnh trong những năm qua, năm 2012 chỉ còn 315.249 ha, trong khi năm 2011 là 355.050ha. Năng suất điều cũng giảm, bình quân chỉ còn 8,4 tạ/ha (năm 2011 là 9,1 tạ/ha), sản lượng điều thu hoạch toàn niên vụ 2012 chỉ đạt 264.810 tấn (năm 2011 là 301.730 tấn). Việt Nam đang từ vị trí thứ ba về diện tích và sản lượng điều thu hoạch trước đây rơi xuống vị trí thứ tư trong năm nay.

Bình Phước là thủ phủ của cây điều nhưng những năm gần đây, nông dân trồng 1ha điều thu lợi chỉ khoảng 40 triệu đồng/năm, trong khi cùng một diện tích trồng 1ha cao su hoặc tiêu có thể thu lợi 80 - 100 triệu đồng. Vì vậy mà nông dân chặt điều, chuyển sang trồng cao su và tiêu, khiến nguyên liệu ngày càng khan.

Bình Phước có trên 230 doanh nghiệp (DN) chế biến hạt điều, cần khoảng 600.000 tấn nguyên liệu điều thô, nhưng sản lượng toàn tỉnh chỉ có khả năng cung cấp khoảng 200.000 tấn. DN buộc phải thu mua từ các tỉnh khác nhưng cũng không đủ, nên buộc phải NK nguyên liệu.

Xưa nay, bất cứ sản phẩm nào nguyên liệu bị "đói" thì thường "sốt" giá, nhưng với ngành điều chỉ là "đói" nguyên liệu trong nước, còn nguyên liệu NK với giá rẻ thì vẫn có, vì diện tích và sản lượng điều ở các nước châu Phi ngày càng tăng.

Người trồng điều ngán ngẩm vì thời tiết thất thường, nhiều vùng có năng suất thấp như Bình Định chỉ đạt bình quân trên 4 tạ/ha - thấp hơn rất nhiều so với năng suất bình quân cả nước (gần 9 tạ/ha). Hiện nay, diện tích trồng điều trên địa bàn tỉnh chỉ còn khoảng 15.000ha, giảm trên 1.000ha so với năm 2010. Cả tỉnh hiện có 5 DN chế biến hạt điều và một số cơ sở nhỏ, với tổng công suất trên 10.000 tấn/năm. Với diện tích trồng điều hiện có trên địa bàn, tối đa mỗi năm chỉ thu hoạch được 5.600 tấn, chỉ đủ để các nhà máy hoạt động chừng 50% công suất.

Theo Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), nhiều năm qua, điều thô trong nước chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu, còn lại các DN phải nhập điều thô cho chế biến XK. Con số này được dự báo sẽ ngày càng tăng khi nguồn cung trong nước suy giảm. Từ năm 2007 đến nay, trung bình mỗi năm Việt Nam NK khoảng 200.000 tấn điều thô từ nước ngoài để phục vụ công nghiệp chế biến trong nước. Trong đó, lượng điều thô nhập từ Tây Phi và Đông Phi chiếm đến 80% sản lượng. Trong 11 tháng qua, NK nguyên liệu hạt điều thô lên tới 302.000 tấn, chi phí 343 triệu USD. Lấy kim ngạch XK trừ đi kim ngạch NK và chi phí mua 265.000 tấn điều thô thu hoạch trong nước, thì giá trị gia tăng của ngành chế biến điều chỉ đạt khoảng 800 triệu USD trong năm nay.

Ông Nguyễn Đức Thanh - Phó Chủ tịch VINACAS kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Chế biến Nông sản thực phẩm XK Tân An, cho biết mỗi năm, DN này phải nhập hơn 10.000 tấn điều thô từ Tây Phi, tương đương 45% nguồn nguyên liệu mà DN cần. Theo ông Thanh: "Nông dân của ta hời hợt với cây điều vì giá điều nội địa rất thấp, thu không đủ bù chi, chỉ khoảng 1.400 - 1.500 USD/tấn nhưng vẫn không cạnh tranh được với giá điều thô châu Phi nhập về chỉ khoảng 1.000 - 1.100 USD/tấn. Do đó, DN NK, chế biến rồi xuất đi có lợi hơn sử dụng nguyên liệu nội địa.

Tuy nhiên, theo một chuyên gia trong ngành, chất lượng điều Việt Nam, nhất là điều Bình Phước, thuộc vào loại tốt nhất thế giới. Điều thô NK có giá rẻ nhưng chất lượng kém hơn, độ béo, độ giòn không bằng. Nếu các DN XK vẫn mải mê nhập điều từ châu Phi thì thương hiệu điều Việt Nam sẽ bị suy giảm do chất lượng không đảm bảo.

Mặt khác, nhiều DN đã nhận "quả đắng" vì điều NK. Vào thời điểm cuối năm 2011, tưởng nhu cầu thế giới tăng cao, nhiều DN nhập ồ ạt điều thô với lượng lớn lúc giá cao. Thế nhưng lại không dùng được hết, phải chuyển qua năm 2012, nhưng nhu cầu điều chế biến lại giảm mạnh. Mất chi phí bảo quản, chất lượng điều thô giảm theo thời gian trữ, DN bán tháo thì lỗ nặng.

Gắn kết DN - nông dân

Lý giải nguyên nhân nông dân chặt phá vườn điều, nhiều chuyên gia cho rằng trước hết là ngành điều chưa có quy hoạch, dân thì mạnh ai nấy trồng, lúc giá cao thì đổ xô trồng, giá thấp lại đua nhau chặt phá. Thứ hai là một số DN điều vẫn thích hoạt động theo kiểu ăn xổi, không chăm lo vùng nguyên liệu đầu vào, hầu như chẳng có DN nào đầu tư cho nông dân để phát triển vùng nguyên liệu. Nói cách khác, cũng như nhiều lĩnh vực nông sản khác, ngành điều chưa có sự gắn kết giữa nông dân và nhà DN, có rất ít hợp đồng bao tiêu sản phẩm được ký giữa DN và nông dân.

Nhiều ý kiến cho rằng để giải quyết bài toán nguyên liệu, các ngành chức năng cần đẩy mạnh phát triển vùng chuyên canh nguyên liệu; tuyển chọn, lai tạo và đưa vào sản xuất nhiều giống điều cho năng suất cao; cải tạo vườn điều cũ năng suất thấp bằng giống mới; xây dựng quy trình trồng và chăm sóc cây điều theo hướng thâm canh tăng năng suất, chất lượng...

Ông Thanh cho biết VINACAS đang lên một chương trình liên kết DN với người dân để giữ diện tích và sản lượng điều trong nước. Tuy nhiên, đây mới chỉ là ý tưởng, nên còn phải xây dựng và lấy ý kiến trước khi đưa vào thực tế. Ngoài ra, Hiệp hội đã xây dựng vùng chuyên canh điều 200.000ha tại Bình Phước và sẽ quy hoạch trồng điều ở các tỉnh Đồng Nai, Tây Nguyên, Bà Rịa-Vũng Tàu, Long An… Hiệp hội còn cung cấp cây giống cho Campuchia trồng để DN Việt Nam có thêm vùng nguyên liệu.

Theo Thu Hường - Thời báo kinh doanh

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo