Thứ sáu, 20/5/2022 | 14:16 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Ngày ấy - Bây giờ Bí mật đồng tiền Căng thẳng Nga - Ukraine ĐHĐCĐ 2022 Kết quả kinh doanh quý I/2022
Thứ hai, 22/11/2021, 07:32 (GMT+7)

Vosco - Thời hoàng kim có quay trở lại?

Thảo Anh Thứ hai, 22/11/2021, 07:32 (GMT+7)
Vosco - Thời hoàng kim có quay trở lại?

Vosco - Thời hoàng kim có quay trở lại? Ảnh: N.M

Hoài niệm về thời vang bóng

Những năm cuối 80, đầu 90 của thế kỷ trước, người Hải Phòng nói riêng và người dân miền Bắc nói chung luôn nhắc đến khái niệm "đi tàu Vosco" với một niềm ngưỡng vọng. Kinh tế ở giai đoạn đầu mở cửa, hàng hóa khan hiếm, con đường khả dĩ nhất để tiếp cận với những món đồ "tân thời", giá trị cao của nước ngoài là thông qua các thủy thủ tàu viễn dương, mà đi đầu là những thuyền viên tại Công ty Vận tải biển Việt Nam (Vosco).

Không chỉ biến Chợ Sắt của Hải Phòng trở thành trung tâm buôn bán đồ cũ nước ngoài sầm uất bậc nhất của cả nước, mức thu nhập cao (có khi gấp 10 lần lương của kỹ sư, cán bộ Nhà nước lúc bấy giờ) của các "Vosco" cũng cho thấy mức độ phát đạt của doanh nghiệp, vốn được coi là "anh cả" của ngành vận tải biển Việt Nam. 

Những ngày tháng huy hoàng ấy kết thúc vào khoảng giữa những năm 90, khi quá trình mở cửa được thực hiện trên mọi lĩnh vực, hàng hóa bắt đầu dồi dào, trong khi vận tải biển ghi nhận sự cạnh tranh khốc liệt từ khối tư nhân và nước ngoài. Thu nhập dần giảm sút, không theo kịp đà phát triển của xã hội khiến hào quang của nghề viễn dưỡng lùi lại phía sau. 

Thời kỳ hoàng kim của “anh cả” Vosco từ đó trở thành hoài niệm, kết quả kinh doanh “nửa chìm nửa nổi” trước ảnh hưởng của khủng hoảng nền kinh tế, tình trạng cung vượt cầu, giá cước vận tải giảm mạnh kéo theo giá trị đội tàu, vốn ngày càng có tuổi, đi xuống.

Quá trình đi vào 'vùng biển lỗ'

Vosco thành lập từ năm 1970 trên cơ sở thống nhất tổ chức vận tải của 3 đội tàu Giải Phóng, Tự Lực và Quyết Thắng. Công ty bắt đầu chuyển đổi sang mô hình cổ phần từ năm 2008. Đến nay, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC, UPCoM: MVN) vẫn là cổ đông lớn nhất với 51% cổ phần, tương đương 714 tỷ đồng.

Theo báo cáo tài chính, doanh nghiệp có vốn góp Nhà nước này thua lỗ triền miên cả thập niên qua, đáng kể nhất là đà suy yếu từ quý IV/2008 do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, dẫn đến nhu cầu vận chuyển hàng hóa giảm nhanh chưa từng thấy. Giá cước vận tải, bắt đầu là giá cước vận chuyển hàng rời, giảm mạnh. 

Năm 2009, chỉ số BDI (chỉ số cước vận tải hàng khô như quặng sắt, than, xi măng, ngũ cốc…) “rơi tự do” khi giảm hơn 90% từ mức đỉnh 12.000 điểm tháng 6/2008. Thời điểm này, hầu hết các tàu hàng rời ở tất cả các khu vực đều phải nằm chờ hàng. Giá cước vận tải container cũng giảm 30-50% tùy tuyến. Giá cước tàu chở dầu cũng giảm do nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu của thế giới giảm trước chính sách thắt chặt chi phí của các nước trong thời gian khủng hoảng, đặc biệt là của các nước tiêu thụ nhiên liệu ở mức cao như Mỹ, Trung Quốc, châu Âu… 

Chỉ số BDI thậm chí chạm đáy 290 điểm vào đầu năm 2016. Trong khi chỉ số này phải khoảng 2.500 - 3.000 điểm thì mới hòa vốn, theo chia sẻ của ông Bùi Việt Hoài - nguyên Chủ tịch Vosco. 

“Cước thuê định hạn tàu loại tàu hàng khô có trọng tải từ 40.000 tấn đến trên 100.000 tấn lúc đó giảm tới 90%. Có thời điểm, chỉ trong một tuần, giá cho thuê định hạn tàu hàng rời trọng tải 74.000 DWT từ 40.000 USD/ngày đã giảm xuống còn 19.000 USD/ngày. Thời giá cước vận tải biển ở đỉnh cao, giá cho thuê định hạn một tàu loại này lên tới 70.000 USD/ngày”, ông Hoài dẫn chứng với Báo Giao thông.

Diễn biến chỉ số BDI từ 2008 đến 2016. Ảnh: Tradingview

Diễn biến chỉ số BDI từ 2008 đến 2016. Ảnh: Tradingview

Khối lượng thương mại giảm, song ngành vận tải biển lại có số lượng tàu vượt quá nhu cầu. Hầu hết các công ty vận tải có xu hướng giảm giá dịch vụ để cạnh tranh lẫn nhau. Cuộc cạnh tranh gay gắt đã khiến giá vận chuyển ở mức thấp, gây khó khăn cho các hãng tàu biển khi hoạt động chỉ để trang trải chi phí vận hành tàu.

Tại thời điểm đó, hầu hết các công ty vận tải có xu hướng giảm giá dịch vụ để cạnh tranh lẫn nhau, thông qua giảm giá trên mỗi tấn hàng hoặc container. Điều này đồng nghĩa với việc hầu hết các công ty đều cố gắng có được đội tàu lớn nhất và hiệu quả nhất có thể.

Vosco cũng không ngoại lệ khi liên tục vay nợ ngân hàng lớn để đóng mới và mua tàu biển. Giá tàu cuối năm 2007 đầu 2008 đã đạt mức cao chưa từng có, đặc biệt tàu hàng rời. Báo cáo của Chứng khoán Bảo Việt cho biết vào cuối năm 2008, Vosco đầu tư 524 tỷ đồng để mua thêm 2 tàu container, nâng tổng sở hữu đội tàu lên 29 chiếc. Trong đó, 22 tàu hàng khô có tuổi trung bình 16, độ tuổi bình quân của 5 tàu dầu và 2 tàu container lần lượt là 9,8 và 10,5.

Đội tàu khai thác thường xuyên tại một số khu vực như Đông Nam Á, Đông Bắc Á, Tây Phi, Úc, Nam Mỹ... Riêng 2 tàu container Fortune Freighter (561 teu) và Fortune Navigator (560 teu) hoạt động vận tải nội địa chuyên tuyến Hải Phòng - TP HCM - Hải Phòng. 

so-tau13-9307-1637288991.png

Số lượng và tổng trọng tải đội tàu của Vosco qua các năm.

Tuy nhiên từ năm 2008, giá tàu biển giảm mạnh khiến hãng tàu bị lỗ khoản đầu tư. Khó càng thêm khó khi Vosco vẫn phải chịu chi phí khấu hao và lãi vay cao, song lại rất khó bán do giá tàu thấp. 

Sau khi đạt lợi nhuận đột biến hơn 368 tỷ đồng trong năm đầu tiên cổ phần hóa, kết quả kinh doanh của Vosco liên tục sụt giảm, thậm chí chìm trong vòng xoáy thua lỗ nhiều năm liên tiếp. Giai đoạn 2009-2016, doanh nghiệp vận tải biển lỗ ròng hơn 600 tỷ đồng. 

Riêng năm 2016, lợi nhuận công ty âm khoảng 350 tỷ đồng. Cuối năm này, Vosco vẫn sở hữu đội tàu lớn gồm 21 chiếc (15 tàu hàng khô và hàng rời chuyên dụng, 2 tàu dầu, 4 tàu container). Đơn vị tái cơ cấu đội tàu hàng khô thông qua bán tàu tuổi đời cao và mua tàu mới đóng, theo đó tuổi trung bình đội này giảm xuống 13,5. Ngược lại, tuổi bình quân của đội tàu dầu và container tăng lên thành 14 và 19.

Tất cả tàu container được dùng để chạy chuyến Hải Phòng và TP HCM, trong khi thị trường nội địa bất ổn do nhiều hãng đưa tàu chạy quốc tế về tuyến nội địa trước tình hình khó khăn của hoạt động quốc tế. Việc này càng khiến nguồn cung tàu thêm lớn so với nhu cầu vận chuyển, tạo ra sự cạnh tranh giảm giá cước và gây ùn tắc cầu bến.

"Chẳng biển lặng nào tạo nên thuỷ thủ tài ba"

Để tránh việc hủy niêm yết cổ phiếu nếu lỗ 3 năm liên tiếp, Vosco thực hiện nhiều giải pháp từ thanh lý tàu già, kém hiệu quả và thuê thêm tàu bên ngoài; đến tái cơ cấu tài chính; cũng như tái cơ cấu tổ chức trong năm 2017. Đây cũng là những giải pháp được đơn vị áp dụng những năm sau đó. 

Sau 3 năm, doanh nghiệp bán 7 tàu khô để giảm sở hữu về 14 chiếc (gồm 10 tàu hàng khô, 2 tàu dầu, 2 tàu container) tại cuối 2019. Do ngân hàng không còn cho vay để đầu tư phát triển và trẻ hóa đội tàu, Vosco thuê định hạn dài ngày 2-4 tàu khô… để đội tàu khai thác thường xuyên 17-19 chiếc. 

Công ty cũng tái cơ cấu nguồn nhân lực, lượng người lao động tại văn phòng giảm 15% so với trước tái cơ cấu còn 175 người. Nợ vay tài chính cũng giảm hơn 1.000 tỷ đồng so với thời điểm 31/12/2016, xuống mức 1.450 tỷ đồng. Với những giải pháp tái cơ cấu, lợi nhuận giai đoạn 2017-2019 chuyển lỗ thành lãi, song mức lợi nhuận “khiêm tốn” khoảng chục tỷ đồng. 

no-vay44-5903-1637288991.png
 

Đến 2020, Vosco tiếp tục “nặng gánh” khi đại dịch Covid-19 ập đến. Đơn vị cho biết nhiều thời điểm mức cước vận chuyển xuống rất thấp, hàng hóa khan hiếm, nhiều tàu không thể vào cảng làm hàng hoặc thay thuyền viên. 

Cụ thể, chỉ số BDI rơi mạnh 80% xuống dưới 400 vào giữa năm ngoái – vùng giá thấp nhất 5 năm. Lượng hàng hóa giao thương cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng nửa đầu năm. Thị trường container nội địa cũng gặp nhiều khó khăn ngay từ đầu năm. Thị trường tàu dầu lại suy giảm mạnh nửa cuối năm khi cước vận chuyển quanh khu vực Đông Nam Á giảm gần 30% so với bình quân tháng 6, cước tuyến Bắc Á đi Singapore cũng giảm về mức thấp kỷ lục trong vài chục năm gần đây.

Ngoài những yếu tố khách quan trên, năng lực đội tàu của công ty cũng giảm mạnh về cả số lượng và chất lượng sau thời gian dài không thu xếp được nguồn vốn để đầu tư hoặc thuê thêm tàu. Đến cuối năm ngoái, Vosco còn sở hữu 8 chiếc tàu khô với tuổi trung bình 15 sau khi bán tiếp 2 tàu. Doanh nghiệp vẫn duy trì vận hành 2 tàu dầu và 2 tàu container với độ tuổi bình quân lần lượt 18 và 23.

Công ty ghi nhận mức lợi nhuận trước thuế âm 187 tỷ đồng năm ngoái, trong khi mục tiêu lãi gần 31 tỷ đồng. Doanh nghiệp vận tải biển tiếp tục lỗ hơn 19,5 tỷ trong quý đầu năm nay, song đã cải thiện so với khoản lỗ 86,5 tỷ đồng cùng kỳ. Sau 5 quý lỗ liên tiếp, lợi nhuận lũy kế tại cuối tháng 3 ở mức âm 921 tỷ đồng.

Tưởng chừng dịch Covid-19 sẽ càng chèn ép khả năng sinh lời, nhưng công ty bất ngờ thoát lỗ trong hai quý II và III với lợi nhuận lần lượt 241 tỷ và 185 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng, đơn vị ghi nhận doanh thu 964 tỷ đồng, đi ngang cùng kỳ; lãi sau thuế đạt 409 tỷ đồng, cùng kỳ lỗ 139 tỷ đồng. Đây là mức lợi nhuận cao nhất sau gần 13 năm của Vosco. Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối còn âm 513 tỷ đồng tại ngày 30/9. 

Kết quả kinh doanh được hỗ trợ từ sự cải thiện về sản lượng hàng hóa thông qua các cảng container của Việt Nam. SSI Research cho biết nguyên nhân đến từ sự phục hồi mạnh mẽ của các đối tác thương mại lớn của Việt Nam như Mỹ, châu Âu và Trung Quốc. Giá cước vận tải container tại thị trường nội địa cũng cao hơn khoảng 20% so với quý II/2020.

Công ty cũng cho biết hoạt động kinh doanh của đội tàu ổn định và hiệu quả hơn so với cùng kỳ. Từ nửa cuối quý I, Vosco đã ký được hợp đồng với mức cước tương đối cao cho một số tàu hàng khô. Trên thị trường, chỉ số BDI cũng liên tục bứt phá lên vùng đỉnh gần nhất quanh 5.600 điểm tại cuối quý III, gấp khoảng 4 lần đầu năm. Theo báo cáo của Vosco, chỉ số BDI tăng mạnh nhờ nền sản xuất Trung Quốc phục hồi nhanh dẫn đến nhu cầu vận chuyển các nguyên liệu thô từ Ấn Độ, Indonesia… về quốc gia này tăng cao.

Tuy nhiên, chỉ số BDI hiện đang quay đầu đảo chiều từ vùng đỉnh thiết lập đầu tháng 10. Kết quả kinh doanh quý cuối năm cũng như những năm sau có bị ảnh hưởng hay không còn phụ thuộc vào các hợp đồng cho thuê tàu của Vosco, cũng như những định hướng tương lai từ phía ban lãnh đạo nhằm duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận.

Diễn biến chỉ số BDI từ 2008 đến 2016. Ảnh: Tradingview

Diễn biến chỉ số BDI từ 2016 đến nay. Ảnh: Tradingview

Lợi nhuận hai quý gần đây cũng tăng trưởng mạnh nhờ bán hơn 8,7 triệu cổ phần Ngân hàng Hàng hải (MSB). Đồng thời Vosco cũng hoàn thành việc bán tàu dầu Đại Nam. 

Từ nay đến 2025, công ty dự kiến thanh lý nốt tàu dầu Đại Minh, tàu hàng rời Neptune Star và đầu tư 4 tàu thế hệ ecoship để tận dụng thế mạnh của công ty và cơ hội tốt của thị trường trong thời gian tới. Quý III vừa qua, Vosco đã thuê tàu dầu Đại An trong thời hạn 3 năm và chuẩn bị nhận bàn giao tàu dầu Đại Phú cũng được thuê theo hình thức thuê tàu trần. 

Có thể thấy, doanh nghiệp đang từng bước được trẻ hóa, hiện đại hóa đội tàu. Song cơ cấu đội tàu của Vosco chủ yếu là tàu hàng khô, tương tự nhiều hãng trong nước. Theo chia sẻ của Cục Hàng hải Việt Nam, đây là cơ cấu chưa hợp lý khi xu hướng vận tải hàng hóa trên thế giới theo hướng container hóa thì đội tàu này tại nội địa lại quá ít. Vosco có thể tận dụng sự “ấm” lên của thị trường để làm mới đội tàu hay không còn dựa vào kế hoạch của hãng cho những năm tới.  

Ngoài tái cơ cấu đội tàu, Vosco cơ cấu xong khoản nợ tại Vietcombank từ cuối năm ngoái và đã hoàn thành nghĩa vụ trả nợ với Ngân hàng Bảo Việt trong năm nay. Cuối quý III, hệ số nợ/vốn chủ sở hữu là 99%, cải thiện so với tỷ lệ 4 lần tại năm 2016.

kqkd65-1406-1637288991.png
 

Về cổ phiếu VOS, lên sàn từ năm 2010 với giá tham chiếu 18.000 đồng. Song thua lỗ triền miên đã đẩy giá cổ phiếu VOS xuống mức giá quanh 2.000 đồng từ năm 2016 và nhiều lần bị hạn chế thời gian giao dịch. Trong thông báo mới nhất từ Sở giao dịch Chứng khoán TP HCM (HoSE) vào tháng 8, cổ phiếu VOS được giao dịch toàn thời gian trở lại dưới dạng chứng khoán bị kiểm soát. 

Nhờ diễn biến tích cực từ thị trường vận tải biển nói chung và kết quả kinh doanh của Vosco nói riêng trong năm nay, cổ phiếu VOS liên tục bứt phá với nhiều phiên tăng trần liên tiếp. Hiện thị giá dao động quanh mức cao nhất 25.000 đồng/cp, tăng hơn 10 lần so với đầu năm. Tuy nhiên, giá mã này đang đảo chiều, giảm về 22.150 đồng kết phiên 18/11.

Diễn biến giá VOS từ đầu năm. Ảnh: Tradingview

Diễn biến giá VOS từ đầu năm. Ảnh: Tradingview

 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo