Thứ bảy, 21/9/2019 | 10:05 GMT+7

Contact

Điện thoại:
(+84) 243 9412852

Email:
info@ndh.vn

Người Đồng Hành là Chuyên trang Thông tin Tài chính của Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số theo Giấy phép số 197/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 19/04/2016. Ghi rõ nguồn “Người Đồng Hành” khi phát hành lại thông tin từ cổng thông tin này.

Cổ phần hóa 93 doanh nghiệp Nhà nước Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung Bức tranh bất động sản cao cấp Chứng quyền có bảo đảm
Thứ tư, 8/12/2010, 23:38 (GMT+7)

Nhận diện thủ thuật tạo doanh thu ảo

Thứ tư, 8/12/2010, 23:38 (GMT+7)

Theo đó, DVD bị cáo buộc đã có thời kỳ tạo doanh thu ảo bằng cách kinh doanh lòng vòng. Đây không phải là trường hợp duy nhất.

Dựa vào các kẽ hở của chuẩn mực kế toán, một số nhà quản trị doanh nghiệp vẫn "đánh bóng" các chỉ số tài chính nhằm phục vụ cho mục đích phát hành hay thoái vốn…

Chuyển giá

Thạc sỹ Lê Đạt Chí

Trưởng bộ môn Đầu tư tài chính, Đại học Kinh tế TP. HCM

"Doanh thu ảo của một công ty có thể tạo ra bằng cách ghi nhận giá trị các hợp đồng tương lai về thời điểm hiện tại. Khi doanh thu tăng lên, nhưng các khoản phải thu cũng tăng theo hay dòng tiền từ hoạt động kinh doanh lại giảm, thì có thể có vấn đề, NĐT hãy thận trọng. Dòng tiền ít khi nói dối".

X là công ty đang niêm yết trên HOSE, lĩnh vực kinh doanh chính là phân phối khí đốt thiên nhiên. Tháng 7 vừa qua, Công ty tiến hành triệu tập đại hội cổ đông bất thường thông qua kế hoạch tăng vốn từ 80 tỷ đồng lên 160 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong lĩnh vực kinh doanh chính, tỷ suất lợi nhuận biên của Công ty khá thấp, chỉ từ 1 - 2%. Lợi nhuận không cao, kế hoạch phát hành của X khó thành công. Để tăng sức hấp dẫn cho phương án tăng vốn, trong đại hội cổ đông, Công ty X xin điều chỉnh chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế tăng 133%. Con số ấn tượng này được phù phép từ việc "chuyển giao" lợi nhuận từ các công ty bên ngoài vào.

Cụ thể, X sẽ mua một dự án bất động sản của Công ty A và bán lại ngay cho Công ty B - cả hai thực chất đều là các công ty bất động sản đang thuộc quyền kiểm soát của lãnh đạo Công ty X. Qua thủ thuật chuyển giá, lợi nhuận của X đã tăng lên đáng kể (xem Bảng 1). Đây là bài toán kinh doanh khôn ngoan. Nếu "để lại" lợi nhuận tại các công ty A và B thì 1 đồng lợi nhuận vẫn chỉ là 1 đồng. Tuy nhiên, nếu rót vào Công ty Cổ phần X, thì người chủ doanh nghiệp có thể sinh lời gấp 5 lần (giả định giá bán cổ phần X trên thị trường với mức P/E là 5).

Bằng hình thức chuyển giá này, một doanh nghiệp có thể lập ra một số công ty bên ngoài phụ trách việc mua nguyên liệu và phân phối sản phẩm. Ở vị trí trung gian, doanh nghiệp này sẽ mua được nguyên vật liệu giá thấp và bán được sản phẩm giá cao hơn so với thực tế thị trường. Vị thế này giúp doanh nghiệp có thể tạo ra con số lợi nhuận… tùy biến, đẩy thua lỗ về cho các công ty kia.

Một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động tại Việt Nam lại làm theo cách ngược lại: mua nguyên vật liệu giá cao và bán sản phẩm giá thấp để chuyển lợi nhuận về cho tập đoàn mẹ bên chính quốc, gây thua lỗ cho công ty con hoạt động tại Việt Nam, nhằm tránh không phải đóng thuế.

Trở lại trường hợp của Công ty X. Nếu các công ty A, X, B cùng thuộc một chủ sở hữu và có quan hệ kinh doanh mật thiết thì X có thể chủ động "xào nấu" sổ sách tạo ra lợi nhuận ảo bằng cách ghi nhận doanh thu thông qua việc ghi tăng các khoản phải thu của khách hàng A. Đồng thời, X giảm chi phí đầu vào bằng cách tăng khoản trả trước cho nhà cung cấp B (thực tế hàng đã bán nhưng chưa hạch toán giá gốc vào chi phí). Các nghiệp vụ ảo này dẫn đến nghịch lý: dù trên sổ sách X có lợi nhuận lớn, nhưng có thể dòng tiền vẫn bị âm!

Bảng 1: Kết quả của nghệ thuật “chuyển giá”

 

Chỉ tiêu

Công ty A

Công ty X

Công ty B

Thực tế

Doanh thu

35 tỷ

44tỷ

50 tỷ

Giá vốn

30 tỷ

35 tỷ

44 tỷ

LN gộp

5 tỷ

9 tỷ

6 tỷ

“Chuyển giá”

Doanh thu

30 tỷ

50 tỷ

50 tỷ

Giá vốn

30 tỷ

30 tỷ

50 tỷ

LN gộp

0

20 tỷ

0


Thay đổi phương pháp ghi nhận

Thay đổi chính sách bán hàng sẽ giúp doanh nghiệp tăng doanh thu nhanh chóng trong một thời gian ngắn. Chẳng hạn, doanh nghiệp đang có chính sách bán hàng trả chậm là 15 ngày, sắp hết năm tài chính, để hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch doanh thu, doanh nghiệp cho phép người mua thanh toán chậm tới 30 ngày. Được trả chậm, các bạn hàng sẵn lòng đón nhận ưu đãi này, nhập hàng số lượng lớn. Kết quả, doanh thu của doanh nghiệp tăng vọt. Tuy nhiên, hệ quả là số dư nợ phải thu tăng lên và doanh nghiệp có thể gặp rủi ro với nợ khó đòi.

Có thể thấy điều không bình thường này tại một doanh nghiệp đầu tư và thương mại niêm yết trên HNX: vào quý II/2010, doanh thu của Công ty tăng vọt, nhưng đi kèm là các khoản phải thu ngắn hạn cũng tăng theo (xem Bảng 2).

Với các mặt hàng khan hiếm hay thiết yếu, doanh nghiệp có thể tác động một cách khéo léo như thông báo sẽ tăng giá bán trong tương lai gần. Kết quả, khách hàng sẽ tích trữ sản phẩm với mục đích đầu cơ, doanh số công ty tăng. Thực chất, phần doanh số và lợi nhuận tăng thêm trong kỳ tài chính này chỉ là phần doanh số và lợi nhuận của kỳ sau chuyển sang, nhằm phục vụ cho các mục đích ngắn hạn nào đó.

Bảng 2: Chấp nhận bán chịu để tăng doanh thu

 

Quý II/2010

Quý I/2010

Quý IV/2009

Doanh thu

177,112 tỷ

70,564 tỷ

82,493 tỷ

Khoản phải thu ngắn hạn

118,533 tỷ

77,744 tỷ

57,157 tỷ


Ước tính kế toán

Đối với các doanh nghiệp xây dựng, có lẽ phải mất nhiều năm thì một công trình mới hoàn thành. Vào các kỳ lập báo cáo tài chính, doanh nghiệp đó thực hiện uớc tiến độ hoàn thành công việc để ghi nhận doanh thu và lợi nhuận.

Dù việc ước tính này luôn dựa trên các cơ sở hợp lý (như biên bản nghiệm thu công trình), nhưng vẫn mang tính chủ quan, có thể điều chỉnh.

Giả sử, một công trình xây lắp có giá trị 100 tỷ đồng, bằng việc phóng đại hay chủ động làm giảm con số phần trăm ước hoàn thành công trình, doanh thu của doanh nghiệp có thể thay đổi đáng kể so với thực tế (xem Bảng 3).

Qua việc điều chỉnh này, doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp tăng lên hay giảm đi là do các khoản mục tương đương từ kỳ sau chuyển về hiện tại và ngược lại.

Bảng 3: Uớc tỷ lệ hoàn thành để ghi nhận doanh thu

 

Thực tế

% hoàn thành

Doanh thu ghi nhận

Thực tế

50%

50 tỷ

Phóng đại

70%

70 tỷ

Làm giảm

30%

30 tỷ


 

Đăng nhập bằng

Hoặc nhập

Thông báo

Thông báo

Hãy chọn 1 mục trước khi biểu quyết

Thông báo