Vui lòng chờ trong giây lát

Thiếu hụt lao động khai tử văn hóa làm việc cứng nhắc ở Nhật

(NDH) Khi còn làm trong lĩnh vực bán lẻ tại ngân hàng, Chihiro Narazaki luôn bị gạt ra khỏi những nhiệm vụ tốt nhất được ưu tiên dành cho nhân viên lớn tuổi. Nỗ lực của cô không được công nhận và cô thường xuyên phải ở lại muộn chỉ để làm công việc giấy tờ bình thường.

Cô gái 29 tuổi biết rồi chuyện này sẽ đi về đâu: cha cô, người làm trong ngành bán lẻ dược phẩm, cũng trải qua cuộc sống tương tự, mà cô gọi là “vòng luẩn quẩn”.

Với quyết tâm thay đổi số phận, cô tìm một công việc mới, bán phần mềm cho Cybozu Inc. Cô cho biết giờ đây cô có mục tiêu riêng, tiếng nói được coi trọng hơn, và sự xuất hiện của cô không còn là bắt buộc.

“Đôi khi tôi làm việc tại nhà, đi thăm khách hàng, và rồi trở về nhà làm thêm nhiều việc khác”, Narazaki, người giờ đây đã đăng ký tập yoga nói. “Chúng tôi tự do hơn nhiều”.

“Tại nơi làm việc cũ của tôi, bạn làm gì phụ thuộc vào việc bạn bao nhiêu tuổi”, cô nói thêm. “Thật đáng tiếc vì mọi người không thể sử dụng và phát triển kỹ năng của họ”.

Ảnh: Reuters.

Với tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp trong vòng 26 năm, các công ty Nhật đang đối mặt với cạnh tranh gắt gao trong thu hút nhân tài. Nhưng thế hệ trẻ gia nhập thị trường lao động thường bất mãn với tất cả các yếu tố từng khiến văn hóa doanh nghiệp Nhật nổi tiếng toàn cầu: làm việc nhiều giờ, kỷ luật trên – dưới khắt khe và khen thưởng dựa trên thâm niên và lòng trung thành.

Sự mâu thuẫn thế hệ này đang định hình lại văn hóa công sở nổi tiếng tại Nhật Bản.

Nhiều công ty giờ đây yêu cầu nhân viên phải quan tâm tới khách hàng hơn là cấp trên, tự xác lập mục tiêu thay vì chờ lệnh và cho phép họ làm việc tại nhà, hạn chế làm thêm giờ và khuyến khích đi du lịch.

Các chuyên gia nguồn nhân lực cho biết sự chuyển dịch này chưa tạo ra xu hướng tại Nhật Bản. Nhưng nó đang trở nên ngày càng phổ biến và thậm chí đã tác động tới tăng trưởng kinh tế và năng suất lao động.

Các cải cách công bố vào tháng 4 có thể đẩy nhanh tiến độ này. Công ty giờ đây có thể bị phạt nếu không giới hạn thời gian làm việc và tạo điều kiện thuận lợi cho nhân viên đi nghỉ dưỡng.

“Các công ty đã tạo ra một hệ thống đánh giá nhân viện dựa trên giờ làm việc, và đó là cách để thăng tiến trong môi trường công sở”, Yoshie Komuro, giám đốc Work-Life Balance Inc, cố vấn chính phủ trong cải cách lao động cho biết.

“Giờ đây câu hỏi là làm sao bạn có thể đạt kết quả với nguồn lực hạn chế tại Nhật Bản”.

Thủ tướng Shinzo Abe đã từng bước cải cách luật lao động từ khi nhậm chức năm 2012, giúp những bà mẹ nội trợ dễ dàng tìm việc bán thời gian hơn và thu hẹp khoảng cách giữa công nhân hợp đồng và làm việc toàn thời gian.

Kể từ đó, giờ làm việc trung bình đã giảm với tốc độ nhanh nhất trong nhóm 7 nền kinh tế công nghiệp, vượt mức trung bình trong nhóm thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Nhật Bản cũng là nước dẫn đầu nhóm G7 về tăng năng suất lao động trong giai đoạn này.

Thay đổi văn hóa

Với Cybozu, điều này đồng nghĩa với tốc độ tăng trưởng doanh thu đạt 2 con số.

Nhân viên lớn tuổi cho biết công ty họ từng mang tiếng xấu vì vắt kiệt sức lao động của nhân viên. Đã từng có thời 28% nhân viên xin nghỉ trong một năm vì làm việc quá tải.

Giờ đây tỷ lệ nghỉ việc là 5%, và công ty đã ngừng đăng thông báo tuyển dụng lên trang web của bên thứ 3.

“Lúc đầu tôi rất lo lắng vì cho rằng thế hệ của mình sẽ không thể thích ứng được. Giờ tôi rất vui mừng”, Takahashi Matsukawa, 46 tuổi, cố vấn nguồn nhân lực tại Cybozu cho biết.

Trong thời kỳ bùng nổ kinh tế cuối những năm 1980 – đầu những năm 1990 tại Nhật Bản, khi các nước phương Tây phải đối mặt với tình trạng lao động cố định bất ổn, các công ty Nhật Bản đã giành được lợi thế về công nghệ, cũng như sự tận tâm và kỷ luật của những công nhân lành nghề.

Nền văn hóa này yêu cầu nỗ lực tối đa cho bất kỳ nhiệm vụ nào, không kể lớn nhỏ, và tuyệt đối tuân lệnh. Nhưng trong vài trường hợp điều này phát triển thành xu hướng làm hài lòng lãnh đạo hơn là khách hàng.

Ảnh: Reuters.

Hiroaki Izumi, quản lý phụ trách bộ phận kiểm soát tuân thủ tại Bảo hiểm nhân thọ Sumimoto, nhớ lại việc tổ chức các cuộc họp không cần thiết và làm các bản tóm tắt công phu từ mỗi chi nhánh trên toàn quốc.

Điều này chiếm phần lớn thời gian cho các công việc đơn giản mà có ích khác, như thiết kế tờ rơi hướng dẫn cho khách hàng và cải thiện bảo vệ quyền riêng tư của họ, ông nói.

Trước đây vị quản lý 50 tuổi thường phải rời công ty lúc 21h - 22h. Giờ đây ông hiếm khi nào ở lại muộn hơn 18h, và đã dùng thời gian rảnh trong 3 năm vừa qua để hoàn thành tấm bằng tiến sĩ luật. Nhìn chung, tỷ lệ làm thêm giờ ở Sumimoto đã giảm 5% kể từ năm 2016.

“Chúng tôi thực hiện cải cách vì lo ngại nguy cơ khủng hoảng xảy ra”, Motohisa Kawamura, phó tổng giám đốc bộ phận kế hoạch nhân sự Sumimoto cho biết.

“Chúng tôi cần giảm bớt công việc không cần thiết và tập trung vào mảng kinh doanh chính. Chúng tôi cần đảm bảo các nhân viên có thời gian học tập kỹ năng mới và phát triển bản thân”.

Người làm công ăn lương

Trong thời kỳ phát triển kinh tế, hình ảnh những nhân viên kiệt sức rời khỏi cao ốc văn phòng vào tối muộn đã trở thành niềm tự hào dân tộc, phản ánh đạo đức làm việc mạnh mẽ và khắc nghiệt.

Nhưng sau 2 thập kỷ tăng trưởng kinh tế chững lại và nhiều báo cáo về tình trạng tự tử và đau tim tại nơi làm việc, đây đã trở thành biểu tượng của một hệ thống thâm niên lỗi thời đang kìm hãm Nhật Bản.

Kaito Fukuda, 20 tuổi, không muốn trở thành một người làm công ăn lương.

“Tôi đã tham gia phỏng vấn và có thể khẳng định rằng các công ty cảm thấy cần cạnh tranh để thuê các nhân viên trẻ bằng cách quảng cáo văn hóa làm việc hấp dẫn”, anh nói bên ngoài nhà ga Shibuya sau khi rời một hội thảo nghề nghiệp cho sinh viên mới tốt nghiệp.

“Đương nhiên tôi muốn có tiền, nhưng tôi cũng muốn được tận hưởng các kỳ nghỉ”, anh nói. “Nếu công việc không hấp dẫn, tôi sẽ không ở lại lâu”.

Thiếu hụt lao động khai tử văn hóa làm việc cứng nhắc ở Nhật Thiếu hụt lao động khai tử văn hóa làm việc cứng nhắc ở Nhật
10 2625 56 reviews

(NDH) Khi còn làm trong lĩnh vực bán lẻ tại ngân hàng, Chihiro Narazaki luôn bị gạt ra khỏi những nhiệm vụ tốt nhất được ưu tiên dành cho nhân viên lớn tuổi. Nỗ lực của cô không được công nhận và cô thường xuyên phải ở lại muộn chỉ để làm công việc giấy tờ bình thường.

 

Lối sống

Top