Vui lòng chờ trong giây lát

Apple bế tắc với bài toán Trung Quốc

(NDH) Ngay sau khi được thuê bởi nhà sáng lập Apple Steve Jobs vào năm 1998 để “chấn chỉnh” lại chuỗi cung ứng tại Mỹ, Tim Cook đã đưa ra một quyết định táo bạo. Chỉ trong vòng 2 năm ông cho đóng cửa các nhà máy Apple tại Mỹ và chuyển quy trình sản xuất sang Trung Quốc.

Quyết định này giúp cắt bớt chi phí và cung cấp tài nguyên cần thiết để Apple mang đến bước đột phá tiếp theo, iPod và iPhone, đồng thời tạo ra quy trình sản xuất cạnh tranh, có thể huy động hàng nghìn công nhân chỉ với một cuộc điện thoại.

Nhưng 8 năm sau khi Cook trở thành giám đốc điều hành, chiến lược này bắt đầu gây ra nhiều câu hỏi.

Không chỉ khiến Apple đối mặt với nhiều rủi ro trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, chuỗi cung ứng Apple dày công xây dựng 20 năm tại Trung Quốc đã tạo điều kiện phát triển cho đối thủ cạnh tranh lớn nhất của hãng này: Tập đoàn Huawei.

Thông tin trong tuần này cho biết đối thủ Trung Quốc gần như đã soán ngôi Apple để trở thành công ty sản xuất điện thoại thông minh lớn thứ 2 thế giới, và vẫn phát triển mạnh mẽ bất chấp đà giảm tốc chưa từng thấy của ngành.

Nhưng thất bại trong việc đa dạng hóa sản xuất bên ngoài Trung Quốc đã kìm chân Apple tại một quốc gia nơi tiền lương đang tăng lên, tăng trưởng chậm lại và Huawei có lợi thế.

Ảnh: Nikkei.

“Hệ thống chuỗi cung ứng khổng lồ và phức tạp tại Trung Quốc chính là chìa khóa thành công trong sản xuất iPhone, nhưng cũng khiến việc dịch chuyển sang nơi khác rất nan giải”, Jeff Pu, nhà cựu phân tích tại chứng khoán GF chi nhánh Hong Kong cho biết.

Apple không phải công ty duy nhất tìm đến Trung Quốc. Nhưng các tập đoàn khác, như Samsung, đã nhận thấy trước rủi ro của việc tập trung toàn bộ hệ thống sản xuất tại một nước. Mở rộng tới Trung Quốc từ những năm 1990, Samsung đã xây dựng hệ thống sản xuất ở Việt Nam vào năm 2008.

Pu cho rằng Cook “lựa chọn tối ưu hóa chuỗi cung ứng thay vì cảnh giác trước nguy cơ rủi ro”.

Từ khi đảm nhận vị trí cao nhất năm 2011, Cook đã thúc đẩy quá trình tiến sâu hơn vào Trung Quốc, theo phân thích của Nikkei Asian Review. Đồng thời sản xuất của Apple tại Mỹ cũng giảm dần.

Apple cho biết 200 nhà cung cấp hàng đầu của họ chiếm 98% tổng chi phí mua hàng. Theo dữ liệu mới nhất năm 2017, khoảng 75% các nhà cung cấp này có ít nhất một nhà máy sản xuất làm việc cho Apple tại Trung Quốc, và 22% có từ ba nhà máy trở lên.

Các nhà cung cấp của Apple có tổng cộng 356 cơ sở tại Trung Quốc gồm sản xuất bộ phận và lắp ráp sản phẩm, theo nghiên cứu của Nikkei. Con số này cao hơn 7% so với năm 2012.

Số lượng các cơ sở tại Mỹ được vận hành bởi các nhà cung cấp lớn nhất của Apple đã giảm 31% xuống chỉ còn 57 nhà máy trong giai đoạn 2012-2017. Chỉ có 6 bên có nhiều hơn 3 cơ sở tại Mỹ. Apple khẳng định đây vẫn là một đóng góp lớn cho nền kinh tế Mỹ, khi chi 60 tỷ USD vào năm ngoái với 9.000 nhà cung cấp linh kiện của Mỹ.

Trong những tháng tới, Apple sẽ công bố danh sách nhà cung cấp mới nhất trong năm 2018. Tuy nhiên nhiều khả năng phía Trung Quốc vẫn chiếm phần đông, theo các lãnh đạo ngành, bất chấp căng thẳng gia tăng giữa Washington và Bắc Kinh trong nửa cuối năm ngoái.

Có một số bằng chứng cho thấy Apple và các nhà cung cấp lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ bắt đầu nghiêm túc cân nhắc vấn đề đa dạng hóa. Phân tích của Nikkei cho thấy đã có sự gia tăng các cơ sở cung cấp của Apple tại Ấn Độ và Việt Nam, tuy nhiên vẫn chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ.

Trong khi đó, các bên lắp ráp iPhone lớn như Foxconn, được biết đến với tên chính thức là Hon Hai Precision Industry và Pegatron đang báo hiệu kế hoạch đa dạng hóa sản xuất khỏi Trung Quốc. Nhưng cho đến nay, các quy trình và hậu cần phức tạp mà Apple, đặc biệt là iPhone yêu cầu khiến việc dịch chuyển sản xuất trở nên khó khăn.

Số nhà cung ứng của Apple ở Mỹ và Trung Quốc.

Các chuyên gia trong ngành cho rằng sẽ là "nhiệm vụ bất khả thi" nếu muốn thay đổi chuỗi cung ứng phức tạp của Apple để kịp thời giảm thiểu tình trạng suy thoái hiện tại hoặc tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Doanh số của Apple đã giảm mạnh ở Trung Quốc khi người tiêu dùng phản đối động thái công kích của Mỹ tới “ông lớn” Huawei.

“Các nhà cung cấp không thể rời khỏi Trung Quốc một sớm một chiều…Thậm chí đến cả 10 năm nữa chúng tôi vẫn không hoàn thành được việc dịch chuyển”, CEO của Pegatron, S.J.Liao cho biết gần đây.

Thách thức nằm ở sự phức tạp trong sản xuất iPhone khi nhiều công đoạn vẫn phải làm thủ công, và cả trong mạng lưới thiết bị, hậu cần và năng lực đã được xây dựng quanh các nhà máy sản xuất của Apple.

Ngoài ra còn có những hỗ trợ hào phóng của chính phủ cho các công ty đối tác của Apple, giúp giữ chi phí thấp và biên lợi nhuận cao.

Một cuộc điều tra của New York Times năm 2016 đã chỉ ra cụ thể những lợi ích mà thành phố Trịnh Châu mang lại cho Foxconn và nhà máy iPhone mới của họ năm 2010, hiện chế tạo khoảng một nửa số iPhone trên thế giới. Các lợi ích bao gồm đào tạo và nhà ở cho công nhân, chi phí năng lượng rẻ hơn, giảm phí thuê lao động cũng như giảm thuế.

Giám đốc tài chính của Pegatron, Charles Lin cho biết công ty của ông đã không tìm thấy bất kỳ quốc gia nào có thể thay thế hoàn toàn Trung Quốc, bất chấp các nỗ lực đa dạng hóa sản xuất.

Vấn đề của Apple là các tiêu chuẩn cao của riêng họ đã tạo ra một chuỗi cung ứng cạnh tranh độc đáo mất nhiều năm để nhân rộng. "Apple là một khách hàng cực kỳ khó tính ... Nhiều nhà cung cấp đã vật lộn để đạt được năng suất yêu cầu và tạo hiệu quả kinh tế, và phần lớn họ đã tiêu tốn rất nhiều cho quá trình này... Điều này buộc các nhà cung cấp phải phát triển các khả năng mà có thể nói khá phi thường", Willy Shih, giáo sư quản lý tại Trường Kinh doanh Harvard, nói.

Nhưng những khả năng đó - được bồi đắp nhờ Apple và thúc đẩy bởi doanh số iPhone tăng nhanh trong thập kỷ qua - không chỉ dành riêng cho công ty này. Chúng cũng thúc đẩy sự phát triển của các công ty công nghệ tại của Trung Quốc và đặc biệt là đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Apple, Huawei.

Ảnh: AP.

Năm 2012, Huawei chỉ chiếm 4% thị trường điện thoại thông minh toàn cầu. Năm ngoái, con số này đã tăng lên 14,7%, trong khi Apple chứng kiến cổ phiếu của hãng giảm từ 25,1% xuống 14,9%.

Nếu không được tiếp xúc với hệ thống thị trường linh kiện, các công ty hậu cần và các thỏa thuận hải quan thuận lợi được tạo ra nhờ các nhà máy Trung Quốc của Apple, Huawei có thể đã phải chật vật để đạt tăng trưởng nhanh chóng như vậy, chuyên gia trong ngành cho biết.

Giờ đây, sự đầu tư không ngừng cho cải tiến và điện thoại thông minh chi phí thấp của Huawei đã làm suy yếu mô hình kinh doanh cao cấp làm nên thành công của Apple.

"Apple đã giúp phát triển cơ sở cung cấp tại Trung Quốc cho Huawei, Oppo, Vivo, Xiaomi và sự giúp đỡ này có lẽ đã giảm đi nếu quá trình đa dạng hóa bắt đầu từ sớm”, Shih nói.

Apple không chỉ tạo ra một loạt đối thủ mạnh từ Trung Quốc, mà còn giúp nước này nâng cấp ngành công nghiệp công nghệ.

Nghiên cứu của Nikkei cho thấy Mỹ vẫn kiểm soát các chất bán dẫn tiên tiến và vật liệu quan trọng được sử dụng trong các thiết bị của Apple. Nhưng các nhà máy Trung Quốc cung cấp hầu hết mọi thứ khác, như màn hình, vỏ kim loại, linh kiện âm thanh và pin. Trong các lĩnh vực đó, Trung Quốc đang nhanh chóng bắt kịp các đối thủ toàn cầu.

Apple, bắt đầu tìm nguồn cung ứng tại Trung Quốc từ các công ty nước ngoài, đang ngày càng gia tăng số lượng các nhà cung cấp bản địa. Từ năm 2012 đến 2017, số lượng đối tác Trung Quốc đã tăng từ 10 lên 27. Nhiều đối tác này cũng đang cung cấp cho đối thủ mạnh nhất của Apple.

Trong số những người chơi “hai phe” có thể kể đến Luxshare-ICT, nhà cung cấp kết nối và lắp ráp AirPod có trụ sở tại Thâm Quyến; Yuto Packaging Technology, một nhà cung cấp dịch vụ đóng gói và in ấn quan trọng; nhà sản xuất màn hình BOE Technology Group; và nhà cung cấp bảng điều khiển cảm ứng và mô-đun máy ảnh O-film Technology.

Tất cả đã lớn mạnh nhanh chóng kể từ khi gia nhập hệ thống nhà cung cấp của Apple, nhờ một thập kỷ tiếp nhận đơn đặt hàng từ công ty này. Nhưng họ cũng đã tận dụng danh tiếng nhà cung cấp của Apple để bán sản phẩm cho Huawei và Xiaomi của Trung Quốc, và hiện là đối thủ cạnh tranh với các tập đoàn dẫn đầu thị trường như LG Electronics, Japan Display và TPK Holding.

Ảnh: Nikkei.

Cook đã nhiều lần khẳng định rằng Apple không còn tập trung tại Trung Quốc vì lý do chi phí. Giờ đây, đó là vấn đề tiếp cận với một nhóm lớn tài năng sản xuất và lao động. "Ở Mỹ, bạn có thể triệu tập các kỹ sư dụng cụ và tôi không chắc chúng ta có thể lấp đầy căn phòng", Cook từng nói. "Ở Trung Quốc, bạn có thể lấp đầy nhiều sân bóng đá”.

Quyết định tìm kiếm đối tác từ các nhà máy lớn ở Trung Quốc đã mang lại cho công ty của Cook sự linh hoạt, tiết kiệm chi phí và khả năng sản xuất mà ông cần để xây dựng “cỗ máy kiếm tiền” Apple trong suốt 10 năm qua. Trong năm tài chính 2018, Apple đã đạt doanh thu kỷ lục 265,59 tỷ USD, trong đó gần 20% đến từ Trung Quốc. Cook đã tới thăm Trung Quốc 14 lần kể từ khi trở thành CEO, chứng tỏ tầm quan trọng của thị trường này.

Nhưng song hành cùng sự phát triển của ngành công nghiệp điện thoại thông minh, vấn đề chi phí và giá cả sẽ càng trở nên cấp bách hơn. Sean Kao, một nhà phân tích tại công ty nghiên cứu IDC cho biết sự thay đổi này sẽ khiến Apple và các nhà cung cấp châu Á rất khó duy trì mức lợi nhuận như trước.

Apple không bình luận gì trước những lời chỉ trích chiến lược tìm nguồn cung ứng. Tuy nhiên, rõ ràng cần có cách tiếp cận mới, các chuyên gia trong ngành nói. Apple sẽ phải ngừng phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc ngày càng tốn kém và rủi ro.

Hầu hết các nhà cung cấp hàng đầu của công ty đang bàn bạc với Apple cách giảm thiểu rủi ro khi ở lại Trung Quốc, các nguồn tin cho hay. Nhưng chưa có ai tìm ra phương án dịch chuyển chuỗi cung ứng phức tạp của Apple.

"Chuỗi cung ứng điện thoại thông minh là phức tạp nhất trên thế giới ... và cũng khó khăn nhất để chuyển sang nơi khác khi nó đã bén rễ khá sâu tại Trung Quốc", Kao nói.

Càng khiến vấn đề phức tạp hơn, Trung Quốc vẫn là nơi cung cấp hệ thống cơ sở hạ tầng, mạng lưới nhà cung cấp và nguồn lao động tối ưu nhất, các lãnh đạo ngành cho biết.

“Khi bạn sở hữu một hệ thống hoạt động hiệu quả và mang lại lợi nhuận khổng lồ như Apple trong nhiều năm qua, sẽ rất khó để thay đổi”, Giáo sư Shih của Trường kinh doanh Harvard cho biết.

Apple bế tắc với bài toán Trung Quốc Apple bế tắc với bài toán Trung Quốc
10 3399 56 reviews

(NDH) Ngay sau khi được thuê bởi nhà sáng lập Apple Steve Jobs vào năm 1998 để “chấn chỉnh” lại chuỗi cung ứng tại Mỹ, Tim Cook đã đưa ra một quyết định táo bạo. Chỉ trong vòng 2 năm ông cho đóng cửa các nhà máy Apple tại Mỹ và chuyển quy trình sản xuất sang Trung Quốc.

 

Công nghệ

Top