Vui lòng chờ trong giây lát

Amazon có thể sụp đổ như thế nào?

(NDH) Thách thức ngành bán lẻ truyền thống, "người khổng lồ" thương mại điện tử có thể sẽ chịu chung số phận trong tương lai nếu không thích nghi kịp thời đại.

Sáng tạo, quỹ đạo tăng trưởng đáng kinh ngạc, nhà sáng lập là một trong những người giàu nhất lịch sử là những đặc điểm của đế chế thương mại điện tử Mỹ Amazon. Những nhận xét này cũng từng được dùng cách đây không lâu để mô tả một nhà bán lẻ khác - Walmart, cũng chính là hình mẫu kinh doanh CEO Jeff Bezos theo đuổi.

Sự giống nhau giữa 2 công ty khiến giới phân tích lo ngại Amazon có thể đi theo vết xe đổ của Walmart.

Đế chế bán lẻ thập kỷ 90

Từ năm 1962 đến đầu những năm 2000, Walmart vượt hàng loạt đối thủ cạnh tranh lớn nhỏ để thống trị ngành bán lẻ. Đến năm 2010, hãng mở 4.393 siêu thị, nhiều hơn 3.000 siêu thị so với năm 1990.

Thời kỳ tăng trưởng liên tục dừng lại năm 2015, khi doanh số bán hàng giảm lần đầu tiên từ lúc niêm yết 45 năm trước. Công ty đang phải tái tạo mô hình kinh doanh để phù hợp thời đại và đủ sức cạnh tranh với những đối thủ trực tuyến như Amazon. Câu chuyện của Walmart cho thấy ngay cả những doanh nghiệp mạnh nhất cũng không phải bất khả chiến bại.

Walmart là Amazon của những năm 90. Ảnh: CNN.

Cũng như Walmart xóa sổ những tiệm tạp hóa gia đình, Amazon cũng khiến những nhà bán lẻ kỳ cựu như Toys'R'Us phải đóng cửa hay thậm chí phá sản. Doug Stephens, chuyên gia tư vấn bán lẻ nổi tiếng của Mỹ, dự đoán Amazon đi xuống trong vòng 10 năm tới, khi một mô hình bán lẻ khác lên ngôi.

Điểm mù trong kinh doanh

Nhà xã hội học Arthur L. Stinchcombe dùng thuật ngữ "dấu ấn tổ chức" để miêu tả hiện tượng một công ty lâu đời giữ nguyên cơ cấu tổ chức và chiến lược trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Xu hướng này hình thành vì 2 lý do. Nếu cách làm hiện tại có hiệu quả, công ty không thấy cần thay đổi. Khi quy mô trở nên quá lớn, bất cứ thay đổi cũng mang rủi ro cao.

Ở đỉnh cao trong những năm 1990, Walmart chọn cách xây thêm nhiều siêu thị đang làm ăn tốt thay vì đầu tư vào thương mại trực tuyến. Đây là một sai lầm lớn và những công ty nhỏ hơn trong ngành đang phải trả giá. Nhiều tên tuổi lớn, kể cả Macy, J.C. Penney, Sears và Kmart, đóng cửa hơn 5.000 cửa hàng trong năm nay vì doanh số giảm và áp lực cạnh tranh tăng từ những hãng bán hàng trực tuyến như Amazon.

Trong một cuộc phỏng vấn, Bezos từng nói: “Trong ngành bán lẻ, chúng tôi biết rằng khách hàng muốn giá thấp và điều đó sẽ đúng trong 10 năm nữa. Họ muốn giao hàng nhanh, họ muốn nhiều lựa chọn”. Ông có thể đúng nhưng cũng rất nguy hiểm khi tin rằng chiến lược giúp Amazon thành công trong quá khứ sẽ tiếp tục có hiệu quả trong tương lai.

CEO Jeff Bezos của Amazon. Ảnh: Getty Images.

Mô hình xung đột

Amazon đang tự đặt mình vào thế tiến thoái lưỡng nan khi vừa kêu gọi các nhà bán lẻ hoạt động trên trang web vừa phát triển những thương hiệu riêng, cung cấp mặt hàng tương tự. Hãng hiện có hơn 100 mặt hàng, từ đồ dùng thiết yếu như giấy vệ sinh, bàn chải đánh răng điện đến sản phẩm thời trang như quần áo, giày dép.

Khi tìm kiếm trong mục Làm đẹp, Sức khỏe và Gia đình & Trẻ em, khách hàng thấy liên kết "Mục tương tự từ Thương hiệu của chúng tôi" xuất hiện ở cuối danh sách.

Trước mắt, việc phát triển thương hiệu riêng có thể mang lại hiệu quả vì công ty có nguồn dữ liệu vô tận về xu hướng và hành vì mua sắm của người dùng và sản xuất những món hàng phù hợp. Tuy nhiên, chiến lược này sẽ phản tác dụng về lâu dài vì các nhà bán lẻ sẽ không hợp tác để tránh cạnh tranh với sản phẩm của Amazon.

Xao lãng mục tiêu

Jeff Bezos tự hào rằng công ty của ông có nhiều thế mạnh hơn hẳn bán lẻ truyền thống, như sản phẩm đa dạng, dịch vụ giao hàng và chăm sóc khách hàng nhanh, cẩn thận.

Tất cả là nhờ tâm lý khởi nghiệp, tập trung vào khách hàng của nhà sáng lập. Mặc dù vị tỷ phú có vẻ vẫn rất tâm huyết, ông không thể tham gia trực tiếp vào việc vận hành hàng ngày vì quy mô của Amazon quá lớn. Không chỉ thế, ông còn muốn tấn công vào những lĩnh vực mới như du lịch không gian hay sản xuất phim.

Môi trường làm việc khắc nghiệt

Trong những năm 1990, truyền thông liên tục đưa tin về các lãnh đạo Amazon giàu nhờ cổ phiếu của hãng. Hôm nay, tin tức đổi thành những giám đốc điều hành này phải điều trị trầm cảm, lo lắng và các bệnh tâm lý khác vì áp lực làm việc cao.

Báo cáo điều tra cũng tiết lộ môi trường làm việc "độc hại", nơi công nhân kho bãi không dám đi vệ sinh vì không muốn giảm năng suất. Những người này luôn căng thẳng vì sợ bị phạt và mất việc vì robot.

Công nhân Amazon chịu nhiều áp lực. Ảnh: Getty Images.

Yếu tổ này ảnh hưởng xấu đến hiệu suất làm việc trong dài hạn. Một khi đội ngũ mệt mỏi, "cỗ máy" Amazon cũng không thể hoạt động.

Nếu coi Walmart như mục tiêu phát triển ban đầu, Bezos có lẽ cũng nên xem đây là gương để tránh. Amazon là một hiện tượng hàng chục năm mới có một lần và có khả năng là một trong những công ty lớn mạnh nhất trong lịch sử thế giới. Đây cũng chính là thực tế đáng lo ngại nhất của hãng.

Amazon có thể sụp đổ như thế nào? Amazon có thể sụp đổ như thế nào?
10 950 56 reviews

(NDH) Thách thức ngành bán lẻ truyền thống, "người khổng lồ" thương mại điện tử có thể sẽ chịu chung số phận trong tương lai nếu không thích nghi kịp thời đại.

 

Công nghệ

Bình luận mới
Top